Poseren - Het hoofd

Als er naar iets gekeken wordt op een foto, dan is het wel naar het gezicht en dan vooral naar de ogen. Vandaar dat de juiste gezichtsuitdrukking van groot belang is, maar er is meer aan de hand.

Soorten portretfoto’s

Als het fotomodel op een foto centraal staat, is het hoofd en het gezicht meestal dat waar veel van de aandacht naar toe zal gaan. Vandaar dat het zo belangrijk is hier als fotograaf en fotomodel rekening mee te houden.

In feite zien we dat fotografen slechts drie varianten kennen op het fotograferen van een gezicht bij portretfotografie:

  1. Full Face
  2. Profile
  3. 3Q view

Wanneer we iemand aanspreken, dan kijken we hem recht aan. Het is normaal om mensen daarbij recht van voren te zien. De full face foto (zie afb 1A) toont dat beeld. Hierbij wordt het gezicht recht van voren gefotografeerd en kijk je dus naar iemand zoals je normaal gesproken naar mensen kijkt. Dit soort foto’s geven de indruk te kijken naar een open persoon die je kunt vertrouwen. Maar het laat ook een ‘normaal’, en daarmee een beetje een saai beeld zien.

Toch zien gewone mensen er zo voor ons nu eenmaal uit. Pas wanneer de fotograaf de kunst verstaat goed met licht te werken, zullen de verschillende lichtsterktes en schaduwen een dergelijke foto echt interessant kunnen maken. Maar een model kan dat ook. Door de kin net wat lager of hoger op te tillen of door met de ogen te spreken, verandert het beeld meteen. 

Je kunt bij de full face foto spreken van een frontale gezichtspose. Dit type foto heeft wel wat weg van een pasfoto. Beide oren zijn in principe zichtbaar (tenzij de foto natuurlijk een uitsnede (crop) is van de full face foto). Dit is een goede pose om de openheid, de assertiviteit en de spontaniteit van het model mee weer te geven.

Bij een profile photo is het gezicht helemaal naar een zijkant gedraaid en laten we de kijker hierdoor alleen de zijkant (het profiel) van het gezicht zien. Slechts een helft is nog zichtbaar. Dit type foto wordt gebruikt om de elegantie of de schoonheid van het model mee te kunnen laten zien (zie afb 1B).

Bij de 3Q (Three Quarter) view, meestal slechts three quarter genaamd, is het gezicht een beetje van de camera afgewend. Het bevindt zich daarmee tussen de pose van de full face en de profile photo in. De positie van de oren is hierdoor zo geworden dat het ene oor meer op de voorgrond komt en het andere meer op de achtergrond. Een van beide oren is meestal maar te zien (zie afb 1C).

Met deze pose kan de fotograaf goed de vormen en contouren van het gezicht laten zien zonder dat de asymmetrie, die iedereen in een bepaalde mate in het gezicht heeft, sterk opvalt. Het is voor mensen met een wat asymmetrisch gezicht daardoor flatterender dan de full face photo. Bij de full face zie je een eventuele asymmetrie natuurlijk het beste. De assertiviteit van het model is in 3Q foto’s wat minder goed te zien. Let er overigens op dat je je hoofd als model niet zo ver weg draait dat de neus gaat uitsteken voorbij de lijn van de nek en het gezicht. Doe je dit wel, dan lijkt de neus namelijk groter (zie afb 1D).

Het is overigens aan te bevelen het hoofd in een andere richting draaien als het lichaam. Dit toont vaak fraaier dan het hoofd in dezelfde richting te draaien zoals dat op afb 1C wordt gedaan. 

Dubbele onderkin

Fotografen zullen vaak proberen horizontale en verticale lijnen in foto’s te vermijden. Daarom kun je in een profiel foto beter je kin wat laten zakken of juist wat omhoog richten. Let wel op met het laten zakken van je kin. Als je de kin naar je toe trekt, moet het weefsel onder de kin en in de nek opzij geschoven worden. Daardoor lijkt de nek dikker te worden. Ga je daar te ver in door dan kan al snel het effect van een “dubbele onderkin” of dikkere hals optreden. Zeker wanneer je het hoofd ook nog naar achter trekt, zoals dat overdreven in afb 2A gebeurt.

Je kunt dit gemakkelijk voorkomen door je hoofd in dergelijke gevallen een beetje naar voren te steken zoals dat bij Egyptische dansen wordt gedaan (zie afb 2B). Dit voelt soms wat onnatuurlijk aan, maar op de foto zie je dat niet terug. De keel lijkt hierdoor aanzienlijk dunner te worden wat de suggestie wekt dat het hele model slanker is. 

Naar beneden of naar boven

Wanneer het licht van boven komt en je de kin een beetje naar beneden richt, lijkt het gezicht smaller te worden en de kaaklijnen scherper te zijn (zie afb 3A). Een smal gezicht met scherpe kaaklijnen wordt algemeen als mooier beschouwd en daarom is dit een veel gebruikte houding van het gezicht.

Je kunt het hoofd natuurlijk ook omhoog steken. Doe je dat richting de camera, dan laat je een heel groot stuk 'vlees' zien. Dat geeft een heel ander effect zoals je kunt zien in afbeelding 3B. Toch hoeft het omhoog steken van de kin niet verkeerd te zijn. Meestal pakt dit echter wel beter uit als je dit in bijvoorbeeld een hoek van 45 graden richting de camera doet in plaats van recht naar voren. 

Richt het fotomodel haar kin meer naar beneden of juist omhoog, dan verandert het ‘normale’ (wat saaiere) beeld van een full face photo vaak naar een meer interessante foto. Het is daarom belangrijk hier mee te experimenteren. 

Hoofd tilten

Het is je misschien nooit zo opgevallen, maar vaak wanneer mensen met je spreken, zegt de stand van hun hoofd op hun nek iets over hun gemoedstoestand. Staat het hoofd recht boven de schouders, dan laat dat dikwijls zien dat ze “zakelijk” en een beetje afstandelijk met je in gesprek zijn (zie afb 4A). Houden ze hun hoofd een beetje schuin, dan zijn ze meer ontspannen, speels en lijken ze de gesprekspartner meer te vertrouwen (zie afb 4B).

Een full face foto waarbij je het hoofd recht boven de schouders houdt, kan juist daarom onbewust indringend overkomen. Als je dat wilt bereiken, dan is dit dus een prima pose! Maar als je dat niet wilt, kun je dit als model eenvoudig veranderen door je hoofd een klein beetje te schuin te houden. Dit wordt het ‘tilten’ van het hoofd genoemd. Richt je kin in dat geval iets meer naar rechts- of linksboven zonder de verdere stand van je hoofd te wijzigen. Dezelfde foto zal hierdoor zachter en vriendelijker overkomen.

Als het hoofd richting de laagste schouder wordt gebogen, wordt dit overigens vaak als een mannelijke pose beschouwd, doe je dit richting de hoogste schouder, dan wordt dit als meer vrouwelijk beschouwd.

Neklijn

Ook door de nek loopt een lijn van het midden van de schouders naar de basis van het hoofd. De lijn die door de nek in een profiel foto wordt gevormd, moet je niet al te verticaal laten doorlopen (zie afb 5A). Door het hoofd licht naar voren te buigen loopt deze lijn meer schuin, wat een mooier effect geeft omdat de nek daardoor langer lijkt (zie afb 5B). Trek daarbij je schouders licht naar achteren en ontspan ze zodat ze wat zullen zakken. Hierdoor lijkt je nek nog langer te zijn.

Afb 1: De drie standaard portretfoto's
Afb 2: Steek het hoofd wat naar voren
Afb 3: Kin naar beneden maakt slanker
Afb 4: Het hoofd 'tilten' oogt vriendelijker
Afb 5: De nek schuin houden suggereert een langere nek