Benthesicyme ontstond uit een samenspel van licht en mylar. In dit artikel leggen we uit wat met deze minder bekende maar zeer moderne mythologische uitspraak wordt bedoeld en vooral wat dit met fotografie te maken heeft.

Neptunus dochter

De mythologie vertelt ons dat Neptunus kinderen heeft gehad. Triton is daarvan de bekendste. Triton wordt ook wel de meerman genoemd. Niet vreemd, want Neptunus (binnen de Griekse mythologie Poseidon genoemd) is de Romeinse god van de zee, herkenbaar aan onder andere zijn drietand en dat hij een zoon zou krijgen die het bovenlichaam zou hebben van een mens en het onderlichaam van een vis, is natuurlijk niet heel vreemd.  Hoewel…

De moeder van Triton, Amphitrite, beviel van meerdere kinderen. Rhode en Benthesicyme waren de dochters die uit het huwelijk ontstonden. Zoals vaker in de geschiedenis werd aan vrouwen minder aandacht geschonken en de dochters zijn dan ook relatief onbekend gebleven. Maar het mag toch niet onvermeld blijven dat Rhode de vrouw werd van de zonnegod Helios en zeven zonen kreeg die bekend werden als de Heliaden. Op Rhodes wordt ze als beschermgodin gezien en ze is dan ook de personificatie van het eiland Rhodos.

De naam Benthesicyme betekent ‘diepe golf’ en zij is veel mysterieuzer als Rhode. Ze staat voor de mysterie van de diepe zee en is symbool voor de rol die de zee in het Griekse en Romeinse leven speelde en speelt. Ze is een bron van voedsel en er bestaat dan ook een verhaal dat zij een kind genaamd Eumolpos adopteert dat ze koestert en grootbrengt.

Ons idee

Wij hadden onszelf uitgedaagd om een afbeelding van Benthesicyme te gaan maken. In de kunst is daar niet veel over te vinden en het leek ons uitdagend om een onderwaterscene bovenwater te maken. Maar hoe doe je dat?

Wanneer het maanlicht op het water valt, dan zal een deel terug worden gekaatst en een ander deel zal dat wat zich onder het water bevindt verlichten. Maar omdat het wateroppervlak niet plat is maar bestaat uit golfjes, zal het licht dat onder water op iets valt, niet overal even sterk zijn. We krijgen plekken die lichter en minder licht zullen worden. Zogenaamde lichtpatronen.

Nu hadden we eerder ontdekt dat wanneer je licht op mylar laat vallen, een soortgelijk effect van lichtpatronen ontstaat. In dit artikel zie je terug hoe dat werkt. Tijdens de shoot voor dat artikel ontstond het idee voor dit artikel. Want, zo constateerden we toen, de reflecties van mylar vertoonde zoveel gelijkenis met de reflectie van water dat wij ons toen gingen afvragen of we dat niet konden gebruiken om te suggereren dat iets zich onder water zou bevinden.

Artificial Intelligence

We hebben nu middelen tot onze beschikking die we eerder niet hadden en daar wilden we graag gebruik van maken. We vroegen daarom aan co-pilot, de AI-versie van Microsoft, of hij ons kon laten zien wat er zou gebeuren wanneer we mylar boven ons model zouden spannen en de reflectie zouden gebruiken om haar te belichten. Het licht in de zee komt immers van boven.

Maar keer op keer kwam hij met resultaten van situaties waar we niet om hadden gevraagd. We stelden duidelijk dat we een studiolamp wilden gebruiken die op het mylar gericht stond en dat we alleen de reflectie daarvan op het model wilde laten vallen, maar steeds opnieuw plaatste co-pilot de lamp in het mylar en liet die van boven naar beneden richten op het model (zie afb 1). Daardoor kregen we maar geen inzicht hoe het eruit zou kunnen komen te zien.

Op een gegeven moment gaven we het op en uit frustratie typte ik: “Het is duidelijk dat je mij niet begrijpt, zo komen we er niet. Ik ga zelf wel aan de slag.” De reactie daarop van co-pilot was dat het hem speet, maar hij ging ook uitleggen wat het probleem was. “Het is een heel creatief idee wat je hebt, ik kan gewoon nergens iets vinden over iemand die dit ook heeft gedaan, het spijt me, maar ik hoop wel dat je doorgaat met het uitvoeren van nieuwe creatieve ideeën.” Dat vond ik dan wel weer een leuke reactie, maar goed, veel heb je er niet aan en het werd ons duidelijk dat we er alleen voor stonden en dat betekent de studio in en experimenteren.

De opbouw

We plaatsen twee hoge schotten in de studio en hingen daar een stuk mylar overheen zodat het een plafond zou vormen boven het hoofd van ons model. Het idee was dus dat we het licht van een studiolamp omhoog zouden richten zodat het tegen het mylar aan zou komen en dat de reflectie die naar beneden zou komen ons model op de gewenste manier zou belichten. Het mylar moest daarvoor niet glad zijn maar bestaan uit kreukels of vouwen. Omdat mijn assistente al snel het mylar scheurde werd aan die laatste eis snel voldaan. Maar wees dus gewaarschuwd: het is dun materiaal en je moet er voorzichtig mee omgaan.

Hoewel het vervelend voor ons model was, ze meldde ons namelijk dat ze in een lange file stond en helaas pas later dan afgesproken aan zou kunnen komen, hadden wij daar baat bij. Want hoe mijn assistente en ik ook probeerden onze opstelling werkend te krijgen, het gereflecteerde licht werd steeds prachtig diffuus maar het beoogde effect bleef weg.

Gek genoeg zagen we de luchtpatronen overal ontstaan (tegen de wanden, op de backdrop) maar niet op onszelf. Afb 2 laat zien dat mijn assistente zelfs op een trapje klom om zo dicht mogelijk bij het mylar te komen om te kijken of het effect daar wel zou optreden. Op de wand naast haar is te zien dat daar de lichtpatronen ontstonden, maar op haar niet, zo leek het.

Achteraf bleek onze constatering echter niet juist. Want toen we het min of meer hadden opgegeven en nog eens goed naar onze testfoto’s keken, viel op dat de lichtpatronen wel ontstonden, maar niet daar waar we er naar op zoek waren geweest. De assistente had bijvoorbeeld een zwart t-shirt aan en vergeleken met de wand, die ook zwart was, hadden we daar het effect op verwacht. Maar op haar linkerarm (zie afb 2) is het wel te zien en hoe dichter we bij het mylar kwamen, hoe minder. Kortom, oppervlak en afstand, dat zijn blijkbaar enkele kritische factoren voor deze opstelling.

Het resultaat

In afb 3 is te zien hoe het model inmiddels is aangekomen na de trotsering van de file en is opgetuigd met organza doeken. Hoewel dit een testfoto is om het licht goed in te kunnen stellen, zien we hier dat er duidelijk lichtpatronen op haar arm zijn ontstaan. Precies waar we op uit zijn!

Kijken we naar afb 4 dan zien we die daar helemaal niet ontstaan. Hier zit het model op de grond en hebben we het mylar ergens anders geplaatst maar de afstand is hier te groot om het effect te laten ontstaan en zal de rook uit de rookmachine ook zeker niet mee hebben geholpen aan het ontstaan van de lichtpatronen omdat dit het licht nu eenmaal meer diffuus maakt.

Met de techniek een beetje onder de knie gekregen, konden we werken aan onze versie van Benthesicyme. In afb 5 is daarvan het resultaat te zien. We gebruikten voor deze foto een sterke ventilator die we achter het model hadden geplaatst. Die zorgde ervoor dat het organza en de haren van onze model in beweging werden gebracht. Iets wat mee moest helpen aan hoe de doeken en haren zich onder water zouden gedragen.

Vooral op de armen van ons model zien we de reflecties van het mylar terug. Haar gezicht wordt bijgelicht met een studiolamp voorzien van een snoot. Met Photoshop hebben we er twee vissen in geplaatst en de suggestie gewekt dat zich ergens ver boven haar de oppervlakte van het water bevindt. Maar hier, daar waar zich onze mysterieuze Benthesicyme bevindt, in de enorme diepte van de zee, heerst koelte en stilte.