Poseren - De handen

Bij het non-verbaal communiceren spelen handen een belangrijke rol. Daarom kijken mensen spontaan naar handen. Misschien vertellen die wel wat of helpen die het verhaal duidelijker te maken.

Klassieke beeldhouwkunst

Wanneer je kijkt naar beelden uit de oudheid, dan zal je opvallen dat de handen vaak open zijn en de vingers gespreid. Eigenlijk best vreemd, want dat maakt de hand van het beeld kwetsbaarder en moeilijker te maken.

Maar in de oudheid wist men al dat open handhoudingen meer vertelden dan gesloten handhoudingen en was het dus een must deze open te tonen. Daar kunnen we veel van leren, al was het maar dat je de handen nooit ‘levenloos’ moet laten hangen. Dat valt gewoon op. Geef ze liever iets te doen, al is het maar om de andere hand mee vast te houden.

Handen communiceren

De handen moeten wat doen omdat je met je handen communiceert. Je wijst er dingen mee aan, drukt er woede of frustratie mee uit en biedt er je verontschuldigingen mee aan. Laat je handen daarom niet levenloos hangen zoals in afb 1 want dat suggereert desinteresse of passiviteit. Als je communiceert dan zouden je handen daar een rol bij moeten spelen.

Vergeet nooit dat de handen van een persoon op een foto net zo goed spanning kunnen verraden als het gezicht. Ontspan daardoor de handen tijdens de shoot. Door ze af en toe los te schudden haal je een eventuele spanning uit je handen.

Leer jezelf als fotomodel aan dat je jouw handen alleen bij hoge uitzondering op dezelfde hoogte diepte houdt. Het moet een reden hebben om dat te doen. Normaal gesproken bevindt zich een hand dus altijd hoger dan de andere. Is die reden er niet, zoals dat je beide handen in je zij hebt staan, zorg er dan dus voor dat ze zich niet op dezelfde hoogte bevinden.

Handrug richting de lens

Draai bij voorkeur de handrug richting de lens en houd de vingers licht gebogen bij elkaar. De handpalm kun je beter niet naar de lens richten. De handpalm is witter en kent minder reliëf dan de handrug. Daardoor komt de handpalm groter en witter over dan de handrug. De handrug komt door zijn textuur ook wat eleganter over dan de handpalm.

Wanneer je jouw armen recht naar de camera zou wijzen, dan komen ze kleiner over dan wanneer je ze naar de zijkanten wijst. Wil je laten zien dat je armen lang zijn (wat vaak fraaier is dan korter) dan kun je dus beter de armen niet recht naar voren houden. Dat geldt ook voor handen of vingers. Men zegt ook wel eens: richt nooit de pols recht naar de camera. Daarmee wordt hetzelfde bedoeld.

Voorkom onbedoelde lijnen

Onbewust zoeken mensen naar lijnen in foto’s. Lijnen kunnen worden gebruikt als richtingaanwijzers om naar iets te gaan kijken. Dit soort lijnen worden binnen de fotografie “inkomende lijnen” of “wijzende lijnen” genoemd.

Voor je het weet werken vingers onbedoeld als verwarrende verwijzende lijnen omdat het fotomodel de vingers gesterkt houdt en er daardoor vier tot vijf spontane en onbedoelde lijnen laat ontstaan die als een aandachttrekkende zeester naar de pols leiden (zie afb 2B).

Door de vingers niet teveel te spreiden en ze licht gebogen te houden, wordt de hand het verlengde van de arm waardoor de gehele arm als inkomende lijn gaat optreden en de hand minder aandacht opeist. Dit zorgt er voor dat de kijker meer gedwongen wordt richting het hoofd te kijken (zie afb 2C).

Houd je de pols recht of licht gebogen, dan versterkt dat het idee dat de arm en hand als een lijn bij elkaar horen. Hierdoor lijkt je arm niet alleen langer te zijn, hij zal ook minder or afleiding zorgen (zie afb 2D).

De grootte van de handen

Iets wat dichtbij de lens wordt gehouden lijkt groter op een foto dan iets dat er verder van af wordt gehouden. Dit effect wordt nog eens extra versterkt door bepaalde type lenzen. Hoe kleiner de brandpuntsafstand van een lens, hoe meer dit effect optreedt. Je herkent lenzen met een kleine brandpuntafstand aan de geringe lengte van de lens. Dus, hoe korter (kleiner) de lens, hoe korter de brandpuntafstand. En hoe kleiner de lens, hoe meer dit effect optreedt.

Als je de handen op ongeveer dezelfde afstand van de camera houdt als je lichaam, dan zullen ze in verhouding altijd het meeste qua maat kloppen en zullen ze dus niet snel te groot of te klein gaan lijken door de werking van lenzen met een korte brandpuntafstand.

Handen in de heup

Bij veel poses worden de handen in de heup geplaatst. Hierdoor komt er een hoek in de arm ten opzichte van het lichaam waardoor de pose wat levendiger wordt en de arm niet levenloos langs het lichaam komt te hangen. Daarbij lijk je hierdoor slanker omdat de breedte van het lichaam niet naadloos overgaat in de arm.

Maar bij het plaatsen van de hand op de heup kun je snel je lichaam vervormen (zet ze daarom lichtjes tegen je aan) en kun je contouren kwijtraken doordat je alleen de handrug laat zien. In afb 3A zien we dat hierdoor de suggestie wordt gewekt dat de vingers geamputeerd zijn.

In afb 3B Lijkt dit gecompenseerd te worden, maar omdat de pols hierbij onnatuurlijk wordt gebogen ziet het geheel er niet meer realistisch uit. Plaats de vuist daarom zo dat hij slechts licht gekanteld wordt en maar een deel van de vingers te zien is,. Dat is genoeg zoals je dat in afb 3C kunt zien. En andere optie is natuurlijk om de vingers gewoon te strekken zoals in afb 3D. 

Handen bij het gezicht

Het is je misschien nooit zo opgevallen, maar de hand is zowat net zo lang als je gezicht (zie afb 4A). Best groot dus! Omdat de platte kant van de hand een relatief grote oppervlakte vormt, kan het reusachtig groot overkomen op een foto als je de hand op die manier bij het gezicht houdt.

Je kunt daarom de hand, als die bij een gezicht wordt gehouden, het beste niet als handrug of handpalm laten zien, maar van de zijkant door die zijde naar de camera te richten. Let er dan wel op dat onder de hand geen grote ongewenste zware schaduwen vallen doordat het (flits-)licht er niet goed onder kan komen zoals in afb 4B. Dat doe je door de hand relatief dicht bij het gezicht te houden en ver genoeg naar achteren te trekken zoals in afb 4C te zien is. En ook hier geldt natuurlijk: strek de vingers niet maar houd ze liever licht gebogen en druk niet hard tegen het gezicht aan om vervormingen te voorkomen. Op deze foto’s hebben we de vingers wel gestrekt maar alleen om even goed het verschil goed te kunnen laten zien.

Soft hand

Om eleganter over te komen en om de negatieve effecten van slagschaduw zoveel mogelijk te voorkomen, kun je het beste niet stevig met een hand tegen het gezicht aan drukken. In afb 5A zie je hoe dit, overdreven natuurlijk, leidt tot minder goede foto’s. 

Een veel gebruikte pose is dit van de zoegnaamde “soft hand”. De soft hand houding kan men een klassieker noemen. Deze houding helpt niet alleen om vervormingen te voorkomen die ontstaan als je een hand tegen het gezicht aan drukt, maar ook om ongewenste schaduwen tegen te gaan (zie afb 5B). Alleen de vingertoppen en een stukje van de handrug raken hierbij het gezicht. De rest van het gezicht blijft vrij. 

Onthoud wel dat deze houding een stereotype is geworden voor vooral sieradenfotografie. Daarnaast vragen de handen in dit soort foto's erg veel aandacht op. Prima natuurlijk als je sieraden wilt laten zien, maar dus minder geschikt als portretfoto waarbij je de aandacht van de kijker liever op de ogen van het fotomodel zult willen zien te krijgen.

Dingen vasthouden

Het vasthouden van voorwerpen, zeker als ze dun zijn, vormen een ander punt van aandacht. Bij het vasthouden van bijvoorbeeld een pen kun je het beste proberen om de hand zo open mogelijk te houden, de vingers licht te buigen en een soort snavelvorm met de hand te creëren (zie afb 6C).

Vorm in ieder geval geen vuist zoals je in afb 6A ziet en voorkom onnatuurlijke houdingen. Het mag er niet al te geforceerd uitzien. Maar sla ook weer niet door naar de andere kant alsof iets zo uit je hand zou kunnen vallen (zie afb 6B).

Probeer je voor te stellen alsof je een tere bloem vasthoudt. Hij mag niet vallen, maar je wilt hem ook niet kapot maken. Kijk goed om je heen hoe mensen dingen oppakken en vasthouden. Hetzelfde geldt voor een studie van de schilderwerken uit de Gouden Eeuw en de Griekse beeldwerken. Kijk bij dergelijke kunstwerken naar hoe handen worden gebruikt en afgebeeld. Daar kun je veel van leren!

 

Afb 1: Laat de handen niet levenloos hangen
Afb 2: Spreid de vingers een klein beetje, liefst licht gebogen vingers
Afb 3: De vingers moeten zichtbaar zijn
Afb 4: Verberg de grootte van de handen, voorkom schaduw
Afb 5: De klassieke "soft hand" voorkomt onnodige vervormingen
Afb 6: Gebruik liever geen vuist bij het vasthouden van voorwerpen