Framing

Het doel van een compositie is aandacht op iets te vestigen. Dat kan door gebruik te maken van zogenaamde compositieregels, zoals de Regel van Drie, of door gebruik te maken van geometrische vormen. Maar dat kan ook door van ‘framing’ gebruik te maken.

Een lijst is belangrijk

Een foto is meer dan de afbeelding op zichzelf. Wanneer hij hangt op een muur heeft deze muur effect op de manier waarop we de foto beleven. We zouden kunnen zeggen dat de muur de lijst van de foto is geworden.

Antiquairs geven veel meer voor een achttiende-eeuws schilderij wanneer daar de originele lijst nog omheen zit. Voor hun horen schilderij en lijst blijkbaar bij elkaar. Het “frame” is daarom belangrijker dan dat men mogelijk denkt.

Bij fotografie

Ook bij fotografie spelen lijsten (frames) een belangrijke rol. Op de eerste plaats is de begrenzing van de sensor natuurlijk al een frame op zichzelf. Het beperkt (en is daarmee een frame). Maar door in de opname nog eens een extra ‘lijst’ op te nemen, versterken we de aandacht voor het onderwerp in grote mate.

Bij lijsten of kaders zou je kunnen denken aan de traditionele lijst zoals deze zich om een schilderij bevindt, maar het kunnen ook objecten zijn binnen de opname zelf die tot een zekere mate van ‘framing’ leiden.

Wie een poort fotografeert in een stadsmuur, dwingt de kijker te kijken naar wat er zich onder die poort bevindt. Loopt daar een kat, dan valt deze daardoor op. Zoals een lijst van een schilderij ons laat kijken naar het schilderij, en er meteen een sfeer aan mee geeft, zo zal de poort in de stadsmuur een sfeer mee geven aan de kat die zich onder die poort bevindt.

Toch hoeven de kaders hiervoor niet zo strak omlijnd te zijn. Wanneer we een foto maken van een tafel en een stoeltje op een groen grasveld gefotografeerd door de takken van een struik, vormen de takken van de struik het kader waar binnen het onderwerp wordt vertoond. Hierdoor wordt de aandacht sterker op de tafel en stoel gericht, hoewel de takken niet ‘massief’ zijn.

Insluiten levert context

Door de tafel en de stoel in te sluiten, krijgen deze onderwerpen meer aandacht. Maar het insluiten doet meer dan alleen de aandacht op iets vestigen. De elementen gebruikt voor de insluiting geven ook meteen context aan het onderwerp. Bijvoorbeeld hoe groot het onderwerp is of waar de scene plaatsvindt.

De tafel en stoel gefotografeerd door takken van een struik, vertellen ons dat het onderwerp zich in een grote tuin op een landgoed bevindt. Over een kat gefotografeerd onder de poort in de stadsmuur komen we door de lijst te weten dat hij zich in een middeleeuws stadje bevindt.

Zoeken naar kaders

Wanneer je er op let, zie je overal objecten die je kunt gebruiken voor framing. In de natuur zijn er vaak een tal van mogelijkheden door bladeren, stenen, bomen of takken te gebruiken. In steden kun je vaak muren gebruiken, maar ook lantaarnpalen of elektriciteitskabels. Ramen en deuren zijn natuurlijk ook goed te gebruiken als frame. Zeker wanneer binnen een ander licht heerst dan buiten. Is het buiten lichter, en fotografeer je van binnen naar buiten, dan valt het object extra op omdat het zich bevindt op de meest lichte plaats binnen de opname.

Je kunt frames ook kunstmatig creëren. Bijvoorbeeld door het model de handen zo te laten houden dat ze een figuur vormen waar doorheen je de foto maakt. Of je vraagt ze een doek op te gooien. Met een beetje geluk ontstaat er een frame door. Hetzelfde effect kun je krijgen met een bellenblaas of een rookmachine.

En vergeet niet, een frame hoeft niet perse een ‘gat’ te zijn. Een frame ontstaat wanneer een deel van de opname opvallend anders is dan de rest van de foto, liefst lichter. Zien we op de achtergrond van een foto daarom de wand van een schuur, dan kan de lichtblauw geschilderde dichte deur daarvan als frame worden gebruikt, mits het onderwerp zich daar natuurlijk maar voor bevindt.

Nog wat voorbeelden

Wil je nog wat meer voorbeelden zien waarbij van framing gebruik is gemaakt, click dan hier!

Afb 1: Deuren kunnen goed als frame worden gebruikt
Afb 2: Framing dwingt aandacht af op het onderwerp
Afb 3: Overal zijn wel frames te vinden
Afb 4: Frames hoeven niet 'massief' te zijn
Afb 5: Rotsen, bomen en water, alles kan gebruikt worden
Afb 6: Framing geeft tevens context