Je kunt een lichtmeter gebruiken om het licht te meten dat op een onderwerp valt. Maar je kunt er meer mee, bijvoorbeeld de ratio’s van flitsers aanpassen of er eenvoudig de achtergrondbelichting mee instellen.

Van bol naar koker

Een lumidisc is een opzetstuk dat bij bepaalde Sekonic lichtmeters wordt meegeleverd. Ook andere merken lichtmeters kennen een dergelijk onderdeel. De lumidisc is een klein plastic kokertje voorzien van een lichtdoorlatend wit kapje. Je plaatst hem over de lichtsensor waar normaal gesproken de diffusing hemisphere (het half ronde witte kapje) zich bevindt. In afb 1A zie je de bovenkant van een lichtmeter. De lichtsensor is zichtbaar omdat de diffusing hemisphere aan de kant geschoven is. In afb 1B zien we de diffusing hemisphere over de lichtsensor geschoven en afb 1C laat zien hoe de lumidisc over de lichtsensor is geplaatst nadat de diffusing hemisphere weg is geschoven.

De lumidisc zorgt ervoor dat alleen licht dat recht op de lichtmeter afkomt wordt gemeten (zie afb 2). Dit in tegenstelling tot de diffusing hemisphere die juist zo gemaakt is dat het licht afkomstig van allerlei kanten kan worden meegenomen tijdens de lichtmeting (zie afb 3).

Een diffusing hemisphere wordt dus gebruikt om al het licht dat op een onderwerp valt te meten, een lumidisc om het licht te meten dat van een bepaalde kant komt.

Om licht vanuit een bepaalde richting te meten kan dus gebruik worden gemaakt van zoiets als een lumidisc. Andere lichtmeters bieden de mogelijk om de diffusing hemisphere naar binnen te draaien zodat een gelijksoortige functie ontstaat. Er zijn zelfs lichtmeters die een aparte spotmetering lens hebben ingebouwd voor dit doel. Hoe het ook gedaan wordt, het is een aanpassing van de lichtmeter om alleen licht vanuit een bepaalde richting op te kunnen vangen.

Waarvoor gebruik je het?

Omdat niet al het licht van de omgeving maar alleen het licht dat recht op de meter afkomt wordt gemeten, kun je heel nauwkeurig meten hoeveel licht waar vandaan komt. Meet je daarom met een lumidisc of een soortgelijke voorziening op verschillende plaatsen voor een schilderij, dan kun je zien of deze wel gelijkmatig van voren wordt belicht. Op dezelfde manier kun je natuurlijk ook het licht op diverse plaatsen van een backdrop meten.

Maar je kunt dit ook gebruiken om het licht van verschillende flitsers te meten zonder dat je daarvoor de andere flitsers uit hoeft te schakelen. Richt de lumidisc naar een flitser en je zult immers alleen het licht van die flitser meten.

In de praktijk

Wanneer je een lichtmeter voorzien van een diffusing hemisphere een beetje schuin houdt, dan maakt dat niet veel uit. De diffusing hemisphere zorgt ervoor dat ook in dat geval het licht goed gemeten zal worden. Maar wanneer je werkt met een lumdisc moet je de lichtmeter wel nauwkeurig richten op de lichtbron, anders krijg je snel een verkeerde meting.

Stel we willen een persoon fotograferen met behulp van drie flitsers (zie afb 4). Een daarvan is het key (main) light, een gebruiken we als fill flash en een als hair light. Het key light en de fill flash willen we in de veel gebruikte 1:2 ratio licht laten afgeven. We willen fotograferen met ISO 100, 1/200 en f/8.

We stellen de lichtmeter in op de gewenste sluitertijd en ISO-waarde en richten hem vanaf ons onderwerp op het key light. We stellen de lichtsterkte zo in dat met f/8 een goede belichting wordt verkregen. Deze flitser kunnen we gewoon aan laten staan terwijl we ons gaan richten op de fill flash.

De fill flash moet licht afgeven zodat de foto goed belicht zou zijn met f/5.6 omdat f/5.6 nu eenmaal een stop van f/8 verwijderd is en daarmee de ratio van 1:2 wordt bereikt. Door de lichtmeter met de “lumidisc” recht op deze tweede flitser te richten vanaf het onderwerp terwijl we de meting uitvoeren, kunnen we dit eenvoudig regelen.

Dan richten we de lichtmeter vanaf het onderwerp op de flitser voor het hair light. Omdat het hair light bij voorkeur dezelfde hoeveelheid licht moet afleveren als het key light, zorgen we ervoor dat deze op f/8 wordt afgestemd.

Nu de ratio goed is ingesteld meten we nog een keer voor de zekerheid met de diffusing hemisphere op de lichtmeter richting de camera. We zien nu wat de combinatie van de flitsers samen voor het licht zijn gaan betekenen. Overigens kiest een deel van de fotografen ervoor om deze laatste meting richting het key light uit te voeren omdat dit volgens hen vaak een wat betere belichting voor de highlites oplevert.

Gemakkelijk aanpassen

Nu zou gesteld kunnen worden dat de belichting voor deze scene ook met de diffusing hemisphere ingesteld had kunnen worden. En dat is ook zo, in dit artikel wordt beschreven hoe je dat kunt doen. Alleen hadden we daarvoor steeds maar een flitser tegelijkertijd aan en moesten we de overige twee uitschakelen om de meting goed te kunnen uitvoeren. De diffusing hemisphere zou immers het licht van alle flitsers steeds meten. Dat is met de lumidisc niet nodig. Het werkt daarom iets praktischer in dit soort situaties.

Om deze reden is het ook gemakkelijk om met een lumidisc te werken wanneer je het licht van een flitser wilt aanpassen omdat je er bijvoorbeeld een gel op plaatst. In dat geval hoef je immers niets anders te doen dan alleen het licht van deze flitser opnieuw te meten en af te stellen. Ook dan hoef je immers niet de overige flitsers uit te schakelen.

Omdat een lumidisc kan worden gebruikt om de lichtsterkte van een relatief kleine lichtbron zoals die van een snoot zonder problemen te meten terwijl andere flitsers aan staan, biedt het een aantal praktische voordelen in moeilijkere lichtsituaties waarbij je alles onder controle wilt hebben.

Kortom, het gebruik van een lichtmeter voorzien van iets als een lumidisc is misschien niet absoluut noodzakelijk, maar zeker wel handig wanneer gewerkt wordt met meerdere flitsers.