Met een externe lichtmeter een scene met twee flitsers belichten in een belichtingsratio van 1:2 is niet zo moeilijk met de aanpak zoals deze in dit artikel beschreven staat.

Externe lichtmeter

Met een externe lichtmeter kun je het opvallende licht meten. Dit in tegenstelling tot de interne lichtmeter van de camera die alleen gereflecteerd licht kan meten. In afb 1A zien we hoe een flitser tegen een wand aan flitst en dat het gereflecteerde licht door de camera gemeten wordt om op die manier de juiste instellingen te kunnen bepalen.

Maar als deze wand wit of zwart is, dan reflecteert het meer of minder licht waardoor de interne lichtmeter onjuiste waarden aangeeft. De interne lichtmeter is dan ook ontwikkeld voor ‘standaard scenes’, niet voor dit soort moeilijke lichtomstandigheden.

Door het licht te meten dat op het onderwerp valt, maakt het niet uit hoe het onderwerp het licht reflecteert. Vandaar dat in dit geval de externe lichtmeter beter gebruikt kan worden (zie afb 1B).

Met flitsers

Er is nog een reden waarom het werken met de interne lichtmeter niet altijd even goed werkt. Namelijk wanneer flitsers worden gebruikt. Er komt immers maar heel kort licht van de flitsers af en dus wordt gewerkt met voorflitsen en slimme algoritmes om hier mee om te gaan. Maar ook daar zitten bepaalde beperkingen aan.

Externe lichtmeters waarmee flitsers kunnen worden getriggerd of die kunnen reageren op ‘light bursts’ hebben daarom in dit geval de voorkeur. Zelf werken wij met een eenvoudige externe lichtmeter: de Sekonic L-308DC die in de Photo-modus hetzelfde doet als de Sekonic L-803S. Maar de werkwijze zoals hier beschreven kun je gebruiken met iedere externe lichtmeter die met flitslicht om kan gaan.

Het doel

We willen een onderwerp fotograferen waarbij we het licht in een ratio van 1:2 op dit onderwerp willen laten vallen. Dit betekent dat het licht aan de ene kant twee keer minder is dan aan de andere kant. Dit is een veel gebruikte belichting.

Zou je werken met een 1:1 ratio dan betekent dit dat beide flitsers aan beide zijden voor evenveel licht zorgen. Dat wordt meestal niet gedaan omdat je hierdoor minder schaduwen krijgt en dus minder diepte in de foto krijgt.

Instelling van de lichtmeter

We stellen de lichtmeter in op een sluitertijd van 1/200ste van een seconde en met een ISO-waarde van 100. De instellingen van onze camera. We schuiven de diffusing hemisphere (het half witte bolletje) voor de sensor. We kunnen deze lichtmeter laten reageren op flitslicht. We zetten hem op deze stand en zetten hem aan waardoor hij wacht totdat het flitslicht er is.

We richten de lichtmeter naar de camera vanuit een positie waarin zich het onderwerp bevindt. Voor een portretfoto is dat onder de kin.

Het main light

Het main light, ook key light genoemd, stellen we als eerste in. We schakelen daarvoor een van de twee flitsers in en vuren diens flitslicht af. De lichtmeter geeft een diafragma af waarmee we zouden moeten werken willen we het onderwerp goed belicht krijgen. Als dit diafragma te klein is, dan verminderen we het licht en proberen we het nog eens. Is het diafragma te groot dan verhogen we de lichtsterkte totdat het goed is.

Het verminderen of verhogen van de lichtsterkte doe je niet op de gok. Iedere stop (van diafragma 16 naar 11 bijvoorbeeld) vermeerderd of verminderd de lichtsterkte met de helft. Dus zouden we van f/16 naar f/11 willen en hebben we een goede belichting voor f/16 in met ½ van de lichtsterkte van de flitser, dan zetten we die naar ¼ van de lichtsterkte om bij f/11 een goede belichting te kunnen krijgen. Sommige flitsers maken gebruik van getallen die als stops werken. Je kunt dan eenvoudig van bijvoorbeeld getal 8 naar 7 om de helft van het licht van getal 8 te krijgen.

Als het main light zo is afgesteld dat het met het voor ons gewenste diafragma van f/5,6 de juiste belichting oplevert (zie afb 2A), wordt het tijd om naar de tweede flitser te gaan kijken.

De fill flash

We schakelen het main light (de eerste flitser) uit en doen de tweede flitser aan (zie afb 2B). We veranderen niets aan de lichtmeter, houden hem op dezelfde plek vast en vuren de tweede flitser af. We gaan de lichtsterkte van deze flitser zo instellen dat de lichtmeter uiteindelijk f/4 aanwijst.

Het diafragma f/4 bevindt zich een stop onder f/5,6. Dit wil zeggen dat wanneer we naar het licht van de tweede flitser kijken, dat dit de helft minder sterk zal zijn dan dat van het main light. En daarmee hebben we dan dus exact de 1:2 ratio bereikt. Prima om de schaduwen wat in te vullen.

Het enige wat we nu nog hoeven te doen is de eerste flitser (het main light) in te schakelen (zie afb 3A) en we kunnen gaan fotograferen (zie afb 3B).

Opletten

Deze manier van werken gaat goed, maar je moet de positie van de flitsers tijdens de shoot natuurlijk niet veranderen. Ook kun je niet besluiten er ineens een gel voor te plaatsen of een gobo te gaan gebruiken zonder dat je de lichtmeting opnieuw uitvoert. Daarnaast is het verstandig, wanneer beide flitsers ingeschakeld zijn, nog een keer als eindtest een lichtmeting uit te voeren. Het licht van beide flitsers kan elkaar in sommige situaties dusdanig versterken dat ze samen teveel kunnen worden. 

Lumidisc gebruiken

Deze methode met de diffusing hemisphere is heel eenvoudig en vereist weinig vaardigheden in de omgang met een externe lichtmeter. Maar de flitsers moeten wel afzonderlijk worden gemeten terwijl de overige filtsers uitgeschakeld zijn.

Je kunt dit voorkomen wanneer gewerkt wordt met een zogenaamde lumidisc of een soortgelijk opzetstuk voor een lichtmeter. Hiermee wordt niet al het opvallende licht, maar alleen het licht uit een bepaalde richting gemeten. Dit levert in een aantal situaties voordelen op zoals dat de overige flitsers tijdens de metingen niet uitgeschakeld hoeven te worden. Misschien is het daarom de moeite waard om ook dit eens te proberen! Lees voor het lichtmeten met een lumidisc het daaraan gewijde artikel.