Rottige Randjes

Bij het bekijken van foto blijkt dat er zich een dun gekleurd randje rond een object bevindt. Dat lijkt vreemd, want gefotografeerd op een witte achtergrond zou je toch zeker geen paarse rand achter de donkere haren van het fotomodel verwachten. Toch is dit heel verklaarbaar en, belangrijker nog, gelukkig vaak eenvoudig te verwijderen.

Het ontstaan

Het gekleurde randje dat zich om een object bevindt en slechts enkele pixels breed is, wordt fringe, halo of matting genoemd. Gaat het om een deel wat breder is, of waarbij bijvoorbeeld stukken van de achtergrond zich nog tussen de haren van het onderwerp bevinden wanneer het onderwerp is uitgeknipt, dan kun je dit vaak niet meer goed met de methoden beschreven in dit artikel oplossen. Lees daarvoor dit artikel.

Om te begrijpen hoe deze dunne randjes ontstaan, moet je wat meer van de natuurkundige achtergronden weten die met fotografie te maken hebben.

Lenzen zijn niet perfect. Ze vertonen een eigenschap die wel ‘chromatische aberratie’ wordt genoemd. Populair gezegd zou je dit ook ‘kleurschifting’ kunnen noemen. Dit wil niets anders zeggen dan dat niet alle kleuren licht op dezelfde manier door een objectief heen komen.

In de natuurkundelessen op de middelbare school leer je dat alle stralen van het licht door hetzelfde punt gaan. In werkelijkheid is dit door kleurschifting van de lens niet het geval. Verschillende kleuren hebben daardoor verschillende brandpunten en dit zorgt er voor dat bepaalde kleuren licht daarom onscherp worden terwijl andere wel scherp zijn. Het randje is dus eigenlijk onscherp licht.

Door verschillende lenzen in een objectief te plaatsen, die onderling verschillen qua chromatische aberratie, heffen deze ‘afwijkingen’ elkaar grotendeels op, maar er blijft nog altijd ruimte over voor een aantal afwijkingen die toch worden doorgezet.

Bij korte golflengten, zoals paarsachtige kleuren, zie je vaker dat kleurschifting optreedt en dan vooral wanneer het contrast groot is. Vandaar dat er rond donkere objecten op een lichte achtergrond nog wel eens een paarsachtige gloed of rand kan ontstaan.

Toch ontstaan niet alle randjes alleen maar door dit natuurkundige verschijnsel. Natuurlijk kan er sprake zijn van een onjuiste belichting en kan er ook nog iets anders aan de hand zijn. Sommige pixels in de sensor van de camera zijn bijvoorbeeld gevoelig voor infrarood en ultra violet. Licht dat wij niet kunnen zien. Deze pixels slaan hierdoor aan, ook als er op dat moment door het menselijke oog dus niets te zien is. Omdat dit de blauwe en rode pixels betreft, zal deze rand er (door mengingen van deze kleuren) vaak paars uitzien. Bij helder weer buiten is er meer van dit “onzichtbare” licht aanwezig en daardoor neemt de kans op dit verschijnsel onder die omstandigheden toe. 

Deze randjes leveren een probleem op omdat dit niet echt weergeeft wat er te zien is en wanneer je een object uitgeknipt op een gekleurde achtergrond wilt hebben, het ook nog eens sterk opvalt. Het is ondoenlijk deze randjes goed te verwijderen met een delete tool (gum). Hier moeten we dus iets anders voor gebruiken. En dat kan, er zijn zelfs verschillende manieren voor. Een paar van deze manieren worden hieronder beschreven.

Camera Raw

Als de foto in RAW vastgelegd is, lees je hem via Camera RAW in (welke automatisch wordt gestart wanneer je een RAW bestand in wilt lezen in Photoshop). Door de afbeelding te vergroten kun je een eventueel ‘rottig randje’ goed in beeld krijgen. Afb 1 bevat een dergelijk randje. Kijk vooral naar die plaatsen waar het contrast hoog is.

Druk in dat geval op de “Lens Corrections” knop in de toolbar. Vink de optie ‘Remove Chromatical Abberation’ aan. Vaak is dit al genoeg om het irritante randje te verwijderen. Er bevinden zich echter nog wat extra opties in deze software om, wanneer het automatisch niet lukt, de randjes handmatig te kunnen verwijderen. Afb 2 laat dezelfde foto zien waarbij Camera RAW het randje automatisch verwijderd heeft. 

Matting

Wanneer je het object hebt uitgeknipt in een verder transparante layer en het randje zichtbaar is, kun je Photoshop dat randje automatisch laten "inkleuren".

  1. Activeer deze layer
  2. Layer, Matting, Defringe
    • Experimenteer met de juiste waarde voor het beste effect

TIP: Zoals je wellicht gezien hebt kun je naast Defringe ook kiezen voor "Remove Black Matte" en bijvoorbeeld "Remove White Matte" welke een door zwart of wit gemaakt randje zullen proberen te verwijderen.

Smudge

Met behulp van deze techniek wijzig je de mask rond het onderwerp zodat de halo buiten het zicht valt.

  1. Maak nauwkeurige selectie van alles wat je niet wilt zien
  2. Maak hier een mask van op de desbetreffende layer
  3. Activeer de mask layer
  4. Activeer de Smudge tool, maak hem groot en zacht
  5. Duw het randje van de mask een klein beetje naar binnen zodat de verkleurde rand verdwijnt

Deze methode heeft als voordeel dat je heel gericht het randje kunt laten verdwijnen, maar als nadeel dat de afbakening van het gewenste deel naar het ongewenste deel onscherp lijkt te worden. Om dit te voorkomen activeer je de mask layer en kies je voor Image, Adjustments, Brightness/Contrast, schakel je "Use Legacy" in en verhoog je het contrast.

Contract

Wanneer de rand zich om het gehele object bevindt en overal vrijwel even dik is, kun je snel en eenvoudig de rand verwijderen op deze manier:

  1. Zorg voor een nauwkeurige selectie van het object
  2. Select, Modify, Contract
    • Begin met een waarde 1 om te proberen
  3. Maak een mask 

Met deze methode knip je als het ware een dun randje extra af in de dikte die je bij 2 op hebt gegeven. 

Color Blending

Deze techniek werkt goed, maar soms treedt er wel verlies op in kleurverzadiging. Daarom kun je deze methode het beste gebruiken wanneer je met de bovenstaande methoden niet goed uit de voeten kunt.

  1. Maak een kopie van de afbeelding
  2. Filter, Blur, Gaussian Blur (10)
  3. Wijzig de Blend Mode naar Color

Verven

Dit is misschien wel de meest bewerkelijke methode en verdient daardoor dan ook misschien niet meteen de voorkeur, maar het werkt wel en in sommige gevallen is dit heel handig wanneer delen van het object zelf ook verkleurd zijn en wat dikker zijn dan waarbij de hierboven beschreven methoden nog goed zullen werken. Wat je hierbij doet is het object zo goed mogelijk uitknippen en dit gebruiken als een clipping mask. Daarna kleur je de aangetaste delen naar de gewenste kleur. Je leest in dit artikel wanneer dit nuttig kan zijn en hoe je dit zou kunnen doen.

 

Afb 1: Het 'rottige randje' is goed te zien
Afb 2: Het randje is door Camera RAW verwjderd