Schaamte voor poseren

Veel mensen voelen zich opgelaten tijdens het poseren. Dat is misschien onnodig maar toch begrijpelijk. Is daar wat aan te doen?

In de spotlight staan

Fotomodellen staan in de spotlight, zij worden bekeken, beoordeeld, gefotografeerd en hun foto’s worden weer door anderen bekeken. Tenminste, zo voelen zij dat soms en dat kan dan een zeker gevoel van gêne opleveren. Want wie ben ik dat ik zo word gefotografeerd? Loop ik niet teveel te koop met mijn uiterlijk? Vindt men dat niet stom? Vindt men niet stom dat ik me laat fotograferen en denken ze soms dat ik mezelf zo mooi vind? Hoe vinden ze dat ik er op sta? Kom ik wel goed over?

Het modellenwerk kan gepaard gaan met tientallen van deze vragen en die leiden op hun beurt soms weer tot te weinig vertrouwen in eigen kunnen en daarmee tot een minder goede prestatie. Het kan zelfs leiden tot het ontstaan van angsten om zichzelf te laten fotograferen.

Maar het is niet alleen het fotomodel dat zich kan schamen. De fotograaf kan daar ook last van hebben. Vindt het model de foto wel mooi genoeg? Kan ik dit wel vragen aan het model? Vindt ze dat niet gek? Mag en kan ik daar wel naar kijken? Lijk ik niet teveel op een soort voyeur?

Angst werkt blokkerend

Angst, schaamte is daar een vorm van, werkt blokkerend. Wie bang is, kan minder goed presenteren en dus minder goed resultaten neerzetten. Dat komt omdat degene die bang is, zijn focus vooral op deze angst richt i.p.v. op het werk dat gedaan moet worden. Schaamte groeit daarbij eerder en sneller wanneer je van mening bent dat je de enige bent die deze schaamte kent.

Bij bepaalde stijlen, zoals glamour fotografie en boudoir fotografie, speelt schaamte vaak een grote rol. Het is daarom goed zich te realiseren dat zowel de fotograaf als het model, zeker als ze beiden dit werk als amateur doen, momenten van schaamte kennen. Het beste om daar mee om te gaan, is om zaken niet te forceren en de gevoelens van schaamte vooral bespreekbaar te maken.

Het is logisch dat je je als fotomodel in het begin misschien wat onwennig voelt als je in een fotostudio voor een fotograaf staat. En dat zeker wanneer je diens ogen niet altijd even goed kunt zien door de studiolampen en de camera waar hij doorheen kijkt. Maar bedenk ook dat een fotograaf niet altijd even goed weet welke houding hij aan moet nemen als iemand voor hem staat, zeker niet als die onzeker is. Dat kun je ook gewoon tegen elkaar zeggen. Besef dat het bespreekbaar maken daarvan al 80% van de spanning doet wegzakken. Door wederzijds begrip, erkenning, respect en humor daalt schaamte en spanning zienderogen. Hou vol en zet je er over heen. Het maakt de foto’s beter en je zult zien dat het erg leuk kan zijn!

Voorkom onnodige schaamte

Voorkom dat je in situaties verzeild raakt die onnodig schaamte kunnen opwekken. Een fotomodel hoeft zich bijvoorbeeld niet binnen het gezichtsveld van de fotograaf om te kleden. Vind je dat vervelend, doe dat dan niet. Overigens blijkt in praktijk dat veel modellen dit wel doen omdat het vaak praktisch is en het snel went, maar dat zou alleen mogen gebeuren uit vrije wil en een bewuste keuze. Die keuzemogelijkheid hoort er te zijn. Als fotomodel of als fotograaf zou je nooit dingen moeten doen die je niet zou willen. Gebeurt dat wel, dan klopt er iets niet.

Als mensen worden overvallen, doen ze soms dingen waar ze later spijt van krijgen. Vraag fotomodellen of fotografen daarom niet iets waar ze zich niet op hebben kunnen voorbereiden. Zoek bijvoorbeeld foto’s op internet en stuur die voor de fotosessie door om te laten zien wat je voor ogen hebt. Dit kan zowel door de fotograaf als door het fotomodel worden gedaan. Hierdoor weet je van elkaar wat de ander wil en wat je kunt verwachten.

Leer jezelf aan nee te zeggen als je nee denkt. Wekt iets een vervelende spanning op, dan worden de foto’s daar echt niet beter door en krijg je er achteraf misschien spijt van. Onthoud: fotograferen is fun, nooit een dwang en zou zeker niet moet leiden tot spijt achteraf!

Omgaan met schaamte

Gevoelens van schaamte of je opgelaten voelen, is heel natuurlijk. Begin ermee te bedenken dat de meeste mensen gevoelens van schaamte kennen. Wat dat betreft ben je dus zeker niet de enige. Schaamte bestaat uit gevoelens die vooral een sociale functie hebben. Ze werken er aan mee dat mensen binnen groepen sociaal gewenst gedrag vertonen. Schaamte heeft daarom ook alles te maken met de waarden en normen die in die groepen worden gehanteerd. Schaamte dient er voor je onbewust aan die "regels" te laten houden. 

Bepaalde uitingen, die soms nodig zijn voor het maken van foto's, kunnen extra veel schaamte oproepen. We hebben bijvoorbeeld allemaal geleerd dat we niet met onze gevoelens te koop mogen lopen. Daarom uiten we gevoelens van intimiteit spaarzaam en alleen in bepaalde kringen. Logisch dus dat als een fotograaf je vraagt om met een intieme blik naar de camera te kijken, dat lastig kan worden. Zelfs wanneer je bewust bent dat je dit alleen maar speelt. Schaamte zorgt er in dergelijke gevallen voor dat je je werk niet goed kunt doen. 

Schaamte is niet iets verkeerds. We functioneren nu eenmaal in groepen en hoe beter we dit doen hoe beter dat vaak ook voor onszelf uitpakt. Maar schaamte kan dus ook averechts voor je werken doordat het je tegen kan houden dingen te doen die je wel zou willen doen. Een aantal psychologen is van mening dat we ons teveel door schaamte en angsten laten leiden. Meer dan dat goed voor ons zou zijn. Het zou daarom beter voor ons zijn, menen zij, wanneer we leren om op een goede manier met schaamte om te gaan. 

Belangrijk is om schaamte te herkennen als het op komt zetten en je te beseffen dat het slechts een gevoel is. Door te onderzoeken waardoor de schaamte ontstaat word je niet geleid door de schaamte, maar wordt het een tip die je kunt opvolgen of negeren. Schaamtegevoelens zijn vaak gekoppeld aan het idee dat je iets niet goed doet of dat iets aan jou niet goed is. Je geeft jezelf dus een soort straf. Je kunt dergelijke gedachten echter leren rationeel te beoordelen en daarmee wordt het geen angstgevoel, maar een keuze.

Belangrijk bij schaamte is dat het vaak gekoppeld is aan een ideaalbeeld. Dat ideaalbeeld hoef je helemaal niet zelf te hebben opgesteld, het kan bepaald zijn door opvoeding, opleiding of een vriendengroep. Vraag jezelf af of dit ook jouw ideaalbeeld is en of je dat beeld eigenlijk wel nastreeft. 

Het kost tijd

Wanneer je schaamtegevoelens kent, zijn die niet zo maar weg, al zou je dat nog zo graag willen. Dat is ook niet zo vreemd. Waarschijnlijk waren de normen en waarden die hierbij een rol speelden al lang een onderdeel van jouw bestaan en het duurt dus ook wel even voordat ze gewijzigd zijn, zou je dat al willen. Neem daar dan rustig de tijd voor. Haast is immers lang niet altijd de beste leermeester.