Wel zo handig wanneer je bij het leveren van foto’s duidelijk bent over wat er op die foto’s te zien is, waar ze voor bedoeld zijn en in wat voor een formaat ze worden aangeleverd. Daarvoor bestaat er iets dat de NIDF-norm wordt genoemd.
Normen stellen
De wetenschappelijke namen zoals die binnen biologie worden gebruikt, zijn bedoeld om dieren en planten unieke namen te geven die overal ter wereld worden herkend en kunnen worden gebruikt. Hierdoor kan er geen verwarring ontstaan over welk organisme men het exact heeft. Als men dat niet zou doen, dan zouden we steeds de lokale benaming van een dier zoals “koe” moeten vertalen naar de woorden die daarvoor in andere talen worden gebuikt als een wetenschappelijk artikel wordt vertaald. Daarnaast zijn een aantal van deze ‘lokale namen’ niet gedetailleerd genoeg. Van een koe bestaan immers nogal wat soorten. Over welke soort hebben we het precies wanneer we het over een koe hebben?
Het gebruik van de wetenschappelijke namen is binnen de biologie tot norm verheven. Deze norm heeft ervoor gezorgd dat er minder verwarring ontstaat. “Zo doen wij dat”, hebben biologen ooit gesteld. Ook binnen de fotografie bestaat er een behoefte aan een dergelijke norm. In dit geval om het verwachtingspatroon voor het ontvangen van foto’s te kunnen managen.
Problemen
Wat mag een afnemer van een foto nu eigenlijk van de fotograaf verwachten? De foto natuurlijk, maar die kan op veel verschillende manieren worden geleverd. Bijvoorbeeld in bepaalde afmetingen maar ook in een bepaald bestandsformaat.
Vanzelfsprekend is het belangrijk dat vooraf tussen klant en leverancier duidelijke afspraken worden gemaakt om aan elkaars verwachtingen te kunnen voldoen. En dan niet alleen over de prijs, maar ook over zaken als het gebruiksrecht en bijvoorbeeld het bestandsformaat. Want wanneer een fotograaf in opdracht een foto produceert en dit oplevert in een RGB-bestandsformaat terwijl de klant een CMYK-bestand nodig voor zijn drukwerk, dan is dat wel op te lossen, maar natuurlijk niet prettig. En als de foto omgezet moet worden naar een ander bestandsformaat, wie is daar dan eigenlijk verantwoordelijk voor?
Om dit soort situaties te voorkomen is het belangrijk om een aantal afspraken op te stellen die iets zeggen over wat verwacht mag worden. Bijvoorbeeld over wie verantwoordelijk is voor een dergelijke conversie en in wat voor een formaat het daarom afgeleverd wordt.
En wanneer deze afspraken zijn gemaakt, moeten daarna die afspraken wel nagekomen worden. Toch zijn er ook zaken die je waarschijnlijk niet afspreekt, maar als je je daar wel aan houdt, dan is dat wel erg prettig. Het laat ook zien dat je het vak verstaat en professioneel te werk gaat.
De NIDF-norm
Het Nederlands Instituut Digitale Fotografie heeft voor de overdracht van beeldmateriaal een aantal regels en aanbevelingen opgesteld. Tezamen vormen zij de zogenaamde NIDF-norm. Van professionele fotografen wordt verwacht dat zij deze NIDF-norm hanteren.
De NIDF-norm is er niet alleen voor fotografen. Het is ook bedoeld voor de afnemers van de foto’s. Professionele vormgevers en reclamebureaus kennen deze norm en zijn gewend om onder die voorwaarden foto’s van fotografen te ontvangen.
Omdat veel onderdelen van de NIDF-norm ook internationaal worden gehanteerd, is de NIDF-norm in verreweg de meeste gevallen ook prima te gebruiken voor transacties in het buitenland of met klanten in landen buiten Nederland.
Vier hoofdeisen
Omdat de gehele NIDF-norm te vinden is op internet, en zelfs beschikbaar is in boekvorm, zullen we hier slechts een aantal onderdelen van deze norm belichten.
Maar welke afspraak je dan ook maakt, afspraken gelden natuurlijk alleen als men van dezelfde uitgangspunten uit kan gaan. Binnen de NIDF-norm wordt daarom onder andere ook gesproken over de kalibratie van het beeldscherm zodat foto’s vergelijkbaar bekeken kunnen worden. Ook komen daar natuurlijk zaken als bestandsformaten en witbalans aan bod. Dit lijken nogal uiteenlopende onderwerpen, maar ik praktijk valt het wel mee. De NIDF-norm beschrijft haar regels en aanbeveling uiteindelijk in vier hoofdeisen wanneer het beeldmateriaal wordt overgedragen:
- De aanwezigheid van een ICC-profiel
- De EXIF-informatie van de camera
- Een unieke bestandnaam
- Het invullen van de IPTC-informatie
Het ICC-profiel
Wanneer een RAW-bestand wordt omgezet naar een ander formaat, wordt een keuze gemaakt voor de te gebruiken kleurruimte. Er kan bijvoorbeeld worden gekozen voor sRGB, maar ook voor Adobe RGB of ProPhoto RGB. Al deze kleurruimtes kennen hun eigen voor- en nadelen.
Op dit moment wordt aanbevolen om te kiezen voor AdobeRGB als er geen andere afspraak over is gemaakt. Dit omdat AdobeRGB voor veel doeleinden kan worden gebruikt. sRGB is meer geschikt voor vooral afbeeldingen op het internet en daarom heeft dit niet de voorkeur.
De EXIF-informatie
Wanneer een foto wordt gemaakt, zal de (digitale) camera informatie wegschrijven in het fotobestand. Dit wordt EXIF-informatie (Exchangeable Image File Format) genoemd. Denk hierbij aan een aantal van de gebruikte instellingen en de datum en tijdstip van maken. Volgens de NIDF-norm dient deze informatie bewaard te blijven wanneer de foto wordt overgedragen.
Met behulp van software kan de EXIF-informatie zichtbaar worden gemaakt. Lees je in Photoshop de foto in en ga je naar File > File Info…, dan zie je onder Camera Data (zie afb 3) een deel van deze informatie verschijnen.
Een unieke bestandsnaam
De bestandsnaam wordt opgebouwd uit de initialen van de fotograaf, de opnamedatum, een volgnummer en een extensie. Voor al deze zaken liggen afspraken vast. Laten we eens kijken naar een voorbeeldje:
LKO-20221206-0024.jpg
LKO staat voor Leon Kok, de initialen van de fotograaf. Dan volgt er een streepje met de datum in omgekeerde volgorde (yyyymmdd). Dit is van belang omdat op die manier de bestanden goed gesorteerd kunnen worden. Dan volgt weer een streepje gevolgd door een volgnummer. Hier gaat het dus om de 24ste foto gemaakt op 6 december 2022. Als volgnummer dien je vier cijfers te gebruiken.
Door deze opbouw voor de bestandsnaam te gebruiken, kan het zowat niet voorkomen dat er verwarring ontstaat over de aanduiding van een foto. Een reclamebureau kan de pech hebben foto’s binnen te krijgen van twee fotografen die exact dezelfde initialen hanteren, maar dan moeten die foto’s ook nog eens op dezelfde dag zijn gemaakt en over hetzelfde volgnummer beschikken. In die uitzonderlijke situatie zou je twee keer een bestand met dezelfde bestandsnaam kunnen ontvangen, maar de kans hierop is natuurlijk bijzonder klein.
Het bestandsformaat
De extensie moet het bestandsformaat duidelijk maken. Als formaat wordt aanbevolen te kiezen uit deze lijst: TIFF, PSD, PDF, RAW, JPEG, DNG of PNG. Het is van belang vooraf met de klant af te spreken in welk bestandsformaat deze de foto’s het liefst wil ontvangen. RAW is vaak helemaal niet zo gewenst omdat het niet door iedereen te verwerken is. TIFF is vaak wel gewenst omdat dit een hele hoge kwaliteit garandeert en als heel universeel wordt beschouwd. TIFF-bestanden verdienen daarom meestal de voorkeur bij het digitaal aanleveren van foto’s.
De IPTC-informatie
Net zoals een digitale camera EXIF-gegevens in een fotobestand weg kan schrijven, kan de fotograaf dit ook doen met behulp van bijvoorbeeld Photoshop. Met IPTC (International Press Telecommunications Council) kan de fotograaf bijvoorbeeld een beschrijving van de foto opnemen (“Foto van jongen voor de ingang”), copyright rechten opnemen en de naam en het adres van zijn studio vermelden.
In de afb 4 zien we een deel van de IPTC-gegevens terug door in Photoshop te kiezen voor File > File Info… De bovenste optie in het venster (Basic) geeft een inkijkje in de meest gebruikte velden. Zoals je ziet zie je in Photoshop de EXIF en IPTC gegevens in hetzelfde venster terug.
De IPTC Photo Metadata Standard die hiervoor gebruikt wordt, is de meest gebruikte standaard om foto's te beschrijven. Dit omdat niet alleen fotografen en reclamebureaus, maar ook bibliotheken en musea dit gebruiken. Ook voor het invullen van de IPTC-gegevens worden normen gehanteerd zodat iedereen dit zoveel mogelijk op dezelfde wijze doet. Ook deze normen vind je natuurlijk op internet terug.
Binnen de IPTC Photo Metadata Standard worden twee series (zogenaamde schema’s) van gegevens gehanteerd. Men kent het ‘core schema’ en het ‘extension schema’. Het IPTC-extension schema wordt binnen de NIDF-norm niet echt gebruikt. Dit omdat veel software hier geen gebruik van maakt. Het core schema dus wel.
In afb 5 zie je hoe in het venster gekozen is voor IPTC. Dit betreft de IPTC Core data. Daaronder vind je de veel minder gebruikte gegevens van het IPTC-extension schema terug.
De NIDF-norm geeft aan dat het opgeven van de opnamedatum en de plaats in het core schema “absoluut noodzakelijk” zijn, net zoals de beschrijving van wat er op de foto staat. Maar over andere zaken blijft de norm wat onduidelijk.
In dit kader dient XMP niet onvermeld te blijven. Het Extensible Metadata Platform (XMP) van Adobe is een manier van het beschrijven van beeldmateriaal. Deze beschrijving kan ingesloten worden in het beeldbestand. Dit lijkt dus sterk op de eerder beschreven IPTC-gegevens en een uitwisseling tussen beide is daarom ook vaak standaard ingebouwd in de software.
XMP is een relatief nieuwe technologie dat begin jaren 20 van deze eeuw door Adobe is ontwikkeld. Het werkt op basis van een XML-bestand dat naast (als XML-bestand) of in het fotobestand wordt weggeschreven. Sommige mensen menen wel dat XMP de opvolger is van IPTC.
Automatiseren
Een aantal zaken die de NIDF-norm voorschrijft, kunnen geautomatiseerd worden toegevoegd aan een fotobestand. De EXIF-gegevens komen er al in, maar ook IPTC-gegevens, zoals de vermelding van het copyright en de naam van de maker, kunnen vaak automatisch aan het bestand worden toegevoegd. Programma’s zoals Adobe Lightroom, Photoshop maar ook Capure One bieden daar eenvoudig te gebruiken functionaliteiten voor.