Je kunt organza gebruiken als goedkoop hulpmiddel om geweldige surrealistische beelden mee te maken. Dit is voor iedereen goed te doen en nodigt uit tot creatieve experimenten.

Organza

Als ik organza noem tijdens mijn lessen op de Fotovakschool, dan blijkt iedere keer weer dat veel studenten dit niet kennen. Toch is het een zeer bruikbaar middel voor bijvoorbeeld het maken van surrealistische beelden.

Organza is een dunne, transparante stof die je het meeste tegenkomt als decoratie in etalages en cadeaus maar ook wel verwerkt ziet in kleding. Het heeft een lichte glans en beschikt over een delicate doorzichtige structuur. Het wordt dan ook gebruikt als onderdeel van avondkleding en bruidsjurken. Denk hierbij vooral aan het ‘gaas’ dat je in dit soort jurken tegenkomt.

Ooit werd organza gemaakt van zijde, maar hedendaags organza is meestal gemaakt van nylon of polyester waardoor het niet alleen goedkoop is maar ook veel langer meegaat. Een aantal stukken organza in onze studio is misschien wel twintig jaar oud en ziet er hierdoor nog uit als nieuw. Als je dan bedenkt dat organza vandaag de dag rond de 2 euro per meter kost, dan begrijp je dat er weinig investering voor nodig is om diverse kleuren organza in huis te halen en daar jaren plezier van te hebben.

Organza is heel licht materiaal maar ook een beetje stijf waardoor het niet strak naar beneden gaat hangen wanneer je het ergens overheen hangt. Hierdoor kun je er eenvoudig volumineuze kleding mee maken of uitlopende sluiers. Ideaal dus om kleding mee te suggereren.

Deze shoot

Tijdens een shoot waarbij we ‘lange jurken’ zouden fotograferen, hadden we wat tijd over en ons model wilde graag eens werken met onze rookmachine en iets ‘bijzonders’ doen. Dat bracht ons op het maken van lange jurken met organza.

Juist omdat organza zulk veelzijdig materiaal is, kun je er binnen de fotografie fraaie effecten mee creëren. Vaak wordt het gebruikt in combinatie met beweging en wind. Dat wilden we dit keer juist niet doen. Het organza zou, in de lijn van het onderwerp waarmee we bezig waren, lange jurken moeten gaan suggereren in een surrealistische met rook gevulde omgeving.

De foto’s

Aan afb 1 is te zien hoe pose en kleurcombinatie leiden tot de suggestie van een Spaanse danseres. Het topje dat het model draagt komt uit onze verzameling gothic kleding die zich kenmerkt door donkere, mysterieuze en vaak dramatische elementen. Iets wat goed past bij dit soort foto’s.

Een uitloper van de zwarte organzadoek wordt buiten beeld vastgehouden door een klem op een statief waardoor de kijker niet meer goed weet waar hij nu exact naar kijkt.

Op afb 2 draagt ons model hetzelfde topje. Omdat ze zelf steeds de kleuren combineerde was het ook voor mij als fotograaf de vraag wat er nu weer zou ontstaan. De onderkant (rand) van de jurk is achteraf met behulp van Photoshop veranderd. We hebben er ook een maan en glazen muiltje bij geplaatst.

Vrijwel alle foto's die bij dit artikel zijn geplaatst komen rechtstreeks uit de camera en daar is dus geen verdere bewerking op losgelaten. Voor deze foto was dat wel nodig omdat de oorspronkelijke organzadoek gerafeld was en dat te veel afleidde van de suggestie die we op probeerden te wekken. Vandaar dat we voor deze foto besloten hadden hier met Photoshop op in te grijpen. En als we toch bezig zijn, zo meenden we, dan konden we net zo goed het sprookje verder afmaken.

Wat te zien is wanneer daar op gelet wordt, is dat het ondergoed van het model door de luchtige organza heen schijnt. We zien haar zwarte slipje. Maar dit leidt in zijn geheel niet af en mogelijk moet daar zelfs op gewezen worden voordat dit wordt gezien. De foto roept op zich af te laten vragen wat hier nu eigenlijk precies gebeurt, waar dit is en wat dit meisje gaat doen. In dat soort gevallen kijkt men helemaal niet naar zoiets als dit slipje.

In werkelijkheid is hier echter gewoon sprake van een meisje in een studio dat een tweetal organzadoeken om zich heen heeft geslagen die ze krampachtig vasthoudt voor haar buik uit het zicht van de camera terwijl een rookmachine de ruimte vult. Zo leuk is geënsceneerde fotografie!

In afb 3 zien we wat kleuren kunnen doen. Ook hier zien we het zwarte slipje door het grijze dunne organza heen schijnen, maar hoe elegant draagt ze haar kleding niet en krijgen we met slechts twee gekleurde doeken een bijzonder fraai beeld?

Het felle licht dat vanaf links het beeld in komt en de rook verlicht is afkomstig van een studiolamp zonder softbox. Het relatief harde licht zorgt voor een scherpe afbakening van licht en donker in de rook waardoor diepte wordt gesuggereerd.

Last but not least zien we in afb 4 onze organza variant op de bruidsjurk zoals in het artikel over lange jurken getoond. In dat artikel zien we een bruidsjurk die open is, het gezicht van de bruid goed laat zien en haar een zekere toegankelijkheid toedicht.

In de organza variant hebben we bij ons model een stuk raamtextiel over haar hoofd gelegd. We kunnen haar daarom niet zien, weten niet of ze naar ons kijkt en we weten zelfs niet of we wel contact met haar hebben. We kunnen haar emotie niet zien. Maar haar hand in haar zij verraadt een uiterst zelfverzekerde uitstraling en haar kaarsrechte houding verstevigt het beeld van een doelbewuste, trotse en zelfverzekerde persoon die over een zekere macht en rijkdom beschikt, misschien zelfs wel van adel is.

Deze foto laat in hooflijnen alleen organza, rook en een arm zien, maar we kunnen ons er alles bij voorstellen en indenken. Er straalt een sterke sfeer uit. Voor wie nog twijfelde om eens te gaan experimenteren met organza moet bij deze foto toch wel over die twijfel heen zijn gekomen.

Slotwoord

Organza is meer dan alleen een decoratieve stof; het is een veelzijdig en betaalbaar hulpmiddel dat fotografen de kans biedt om surrealistische en creatieve beelden te maken. Door zijn luchtige en transparante eigenschappen kan het een subtiele suggestie van kleding of beweging geven, zonder de beeldcompositie te overheersen. In combinatie met rook, licht en een zorgvuldig gekozen pose biedt organza een uniek middel om sfeer en mysterie aan een foto toe te voegen.

Deze shoot laat zien hoe een eenvoudig stuk stof kan transformeren in een krachtig visueel element, waardoor een verhaal ontstaat dat de kijker uitnodigt om verder te kijken en zelf betekenis te geven aan het beeld. De combinatie van techniek, experiment en artistieke intuïtie maakt het werken met organza in de studio een inspirerende ervaring.

Hopelijk is hierdoor de benodigde nieuwsgierigheid en creativiteit aangewakkerd om zelf ook eens te gaan experimenteren met deze veelzijdige stof. Laat organza je leiden naar nieuwe, onverwachte visuele werelden!