Sharpness

Is Capture One nu echt het betere softwarepakket dan Photoshop voor het scherpen maken van foto’s? Hoe wordt dat dan eigenlijk gedaan en wat is het verschil hierbij tussen deze pakketten?

Verschillende scherptes

Normaal gesproken, voordat je een foto gaat bewerken, controleer je ongetwijfeld eerst of de scherpte van de foto wel juist is. Dat kun je doen door de foto in een softwarepakket zoals Photoshop of Capture One in te lezen en in een 100% vergroting of meer te bekijken.

Wat daarbij soms opvalt is dat een foto in Capture One er scherper uit ziet dan in Photoshop. Maar hoe kan dit nu, want het is toch hetzelfde RAW-bestand? Dit komt omdat beide softwareproducten de foto’s verscherpen wanneer ze RAW-bestanden inlezen, maar dat niet op exact dezelfde wijze doen.

Hoewel dit wel eens anders beweerd wordt, komt het ook voor dat een foto juist in Photoshop er scherper uit lijkt te zien. Kijk maar eens naar afb 1, deze is ingelezen in Capture One en met de standaard instellingen geëxporteerd als JPG-bestand. Als je deze afbeelding vergelijkt met afb 2, dan zie je dat afb 2 scherper lijkt te zijn in de details. Afb 2 is hetzelfde RAW-bestand maar dan ingelezen in Photoshop en ook met standaard instellingen geëxporteerd als een even groot JPG-bestand.

Wanneer je beide foto’s maar voldoende vergroot, vallen meer zaken op. De afbeelding uit Photoshop heeft meer ruis en op sommige plekken ook een soort halo rand gekregen. De kleuren wijken onderling ook wat af.

Bij het digitaliseren van het beeld treedt nu eenmaal verlies van data op. De software probeert dit terug te krijgen door de ingelezen foto hierop aan te passen. De software doet dit met standaard instellingen, uitgaande van de gebruikte camera en het gebruikte objectief.

Capture One en Photoshop hebben hier hun eigen “Device Files” voor ontwikkeld. Dus voor de Nikon D5 gebruikt Capture One een ander bestand met instellingen dan Photoshop. Ook schrijven ze op hun eigen manier JPG bestanden weg die daardoor onderling uiteen kunnen lopen.

Op deze standaard instellingen kun je aanpassingen uitvoeren maar doe je dit niet, dan is tussen beide producten soms een verschil in een aantal zaken zoals de scherpte te zien. Dit zie je duidelijk bij afb 1 en afb 2.

Ook ruisonderdrukking

Tijdens dit proces wordt zoals eerder beschreven dus niet alleen de scherpte aangepast. Op dezelfde wijze wordt bijvoorbeeld ook automatisch de ruis onderdrukt wanneer een RAW-bestand wordt ingelezen. Dat is logisch, want meer scherpte roept ook meer ruis op. Die twee gaan hand-in-hand.

We zullen in dit artikel echter geen aandacht besteden aan deze andere zaken. We richten ons hier vooral even op het verscherpen van de randen in een afbeelding.

Er vindt dus een ‘vertaling’ (conversie) plaats van het RAW-bestand naar een scherper beeld met een bepaalde ruisonderdrukking. En afhankelijk van hoe die conversie plaatsvindt, hoe beter of hoe slechter het eindresultaat zal zijn.

Wat is sharpening eigenlijk?

Wanneer digitale ‘verscherping’ (sharpening) wordt toegepast, dan wordt het contrast tussen de pixels rond de randen versterkt. De lichte pixels worden lichter gemaakt, de donkere donkerder. Je zult daarom zien dat als je de waarde voor Sharpening groter maakt, de randen (overgangen) contrastrijker zullen worden. 

De software zoekt voor Sharpening naar pixels die aan een aantal eisen voldoen. Daarbij neemt de kleurverzadiging (luminosity) van de pixels een belangrijke rol in. 

Kijk maar eens naar afb 3. In 3A zie je dat we twee grijze vlakken hebben genomen en die sterk hebben uitvergroot. Een vierkantje staat voor een pixel. Doordat we twee gekleurde vlakken tegen elkaar aan hebben gezet zie je een rand tussen beide.

In afb 3B hebben we deze afbeelding verscherpt. Je ziet goed in deze uitvergroting wat er is gebeurd: de lichtere pixels rechts naast de rand zijn wat lichter gemaakt en de donkere pixels links wat donkerder. Hierdoor wordt het verschil tussen de twee vlakken beter zichtbaar, ook wanneer je de afbeelding zou verkleinen.

Als je heel sterk zou verscherpen, dan wordt het verschil tussen de lichtere pixels en de donkere pixels groter gemaakt. Bij de meest extreme waarden worden de lichtere pixels dan ook wit en de donkere pixels zwart. Dat is niet prettig, omdat de witte pixels een soort halo veroorzaken rond de zwarte pixels. Een typisch bijverschijnsel van deze manier van Sharpening. Met hulpmiddelen zoals Pro Panel kan dat halo-effect worden tegengegaan, maar dit is dus wel een aanpassing na een aanpassing. Capture One heeft hier ook een optie voor.

Na dit korte uitstapje obver het halo-effect weten we hoe het basisprincipe van Sharpening werkt en wat er gebeurt als je de waarde voor Sharpening (te) ver verhoogd.

Dikkere randen

Nu kun je je voorstellen dat je niet een rij pixels, maar bijvoorbeeld meerdere rijen pixels lichter of donkerder wilt maken zodat de rand nog meer opvalt.

Dit is mogelijk, maar overdrijf je het, dan wordt het natuurlijk onrealistisch. Je zou dan immers een soort kader rond overgangen trekken.

Grilliger karakter

In het geval van afb 3A betreft het een rand tussen twee gekleurde vlakken die recht tegen elkaar aan liggen en over egale helderheden beschikken. Dat is eenvoudig. Maar je zult begrijpen dat als het om een foto gaat, het patroon veel grilliger zal zijn en dat de helderheden van de pixels die elkaar raken ook verder uiteen kunnen lopen.

Bij dergelijke complexere randen kun je niet zo maar straffeloos de betroffen pixels dezelfde helderheid geven. Hier moet veel nauwkeuriger mee omgegaan worden en daar hebben beide softwareproducten hun eigen hulpmiddelen voor.

Adobe en Sharpening

Adobe Photoshop stond nooit echt bekend om zijn goede sharpening kwaliteiten. De standaard sharpening filters die vanuit het filter menu geselecteerd kunnen worden (Filter > Sharpen) zijn in de loop van de tijd wel beter geworden, maar leggen het volgens veel gebruikers toch af tegen tools zoals die door bijvoorbeeld DxO PhotoLab Elite of Topaz Labs worden geboden.

Wat veel mensen echter niet weten is dat je ook Adobe Camera RAW kunt gebruiken voor de verscherping van foto’s en dat dit vaak van betere kwaliteit is omdat je hiermee meer invloed op het proces uit kunt oefenen.

Adobe Camera RAW

Wanneer je een RAW-bestand inleest in Photoshop, dan zal hij er niet anders uitzien als in Elements of in Lightroom. Dit komt omdat alle drie deze programma’s gebruikmaken van dezelfde standaard conversie tool. Ze beschikken namelijk allemaal over Adobe Camera RAW (ACR). Een niet te onderschatten tool waar veel mee mogelijk is, ook Sharpening.

Om de automatische verscherping- en ruisonderdrukking aanpassingen binnen ACR aan te passen, ga je naar het tabblad Detail en verschuif je daar de schuifbalken. Je zult snel merken dat het verhogen van “Sharpening” (standaard staat deze op 40) ruis laat ontstaan en dat je deze met de twee ‘Noise Reduction” schuifbalken tegen kunt gaan.

Wanneer je de schuifbalk “Sharpening” gebruikt en daarbij de Alt-toets ingedrukt houdt, zul je zien dat de foto tijdelijk zwart-wit wordt weergegeven. Wat je in werkelijkheid ziet is de luminosity (helderheid) van de foto zodat je beter kunt zien waar de aanpassing op zal worden losgelaten. Die worden immers daar gedaan waar een overgang plaatsvindt tussen licht en donker.

Deze schuifbalk verschuiven is niet veel anders dan gebruikmaken van een van de standaard Sharpening filters omdat je weinig anders doet dan bepaalt hoe sterk het effect op moet treden. Oftewel, hoe meer of minder de pixels van helderheid moeten veranderen.

Maar rechts van deze schuifbalken bevindt zich een pijlpunt die naar links wijst. En daarmee gaat er een wereld van (genuanceerde) mogelijkheden open. Wanneer je op deze pijlpunt klikt, valt er namelijk een menu uit met meerdere interessante opties die samen zorgen voor het verscherpen. Voor “Sharpening” zijn dat Radius, Detail en Masking.

Om met de laatste schuifbalk te beginnen: wanneer Masking op 0 staat, dan zal alles binnen de afbeelding op dezelfde wijze worden verscherpt, maar verhoog je deze waarde, dan geldt de aanpassing alleen voor die gebieden die grotere verschillen in helderheden kennen. Masking werkt daarom als een soort drempelwaarde om “mee te mogen doen”. Er is een minimaal verschil in helderheid voor nodig.

Ook voor Masking geldt dat je de Alt-toets ingedrukt kunt houden terwijl je deze gebruikt. Je ziet dan het ‘mask’ en kunt hiermee heel goed zien welke gebieden je wel en niet zult aanpassen met Sharpening. De witte delen worden aangepast, de zwarte delen niet.

Zou je daarom Masking omhoog schuiven voor afb 3A met de Alt-toets ingedrukt, dan zul je zien dat een gebied over de rand een witte balk zal laten zien. Alleen de pixels die zich binnen dit witte gebied bevinden, worden aangepast. Daar, zo heeft Masking gezien, bevindt zich immers een verschil van helderheden bij aangrenzende pixels die elders niet voorkomen.

Door de Radius te gebruiken met de Alt-toets ingedrukt, zien we welke delen ACR herkent als overgangen. Dit is waar de verscherping plaats zal gaan vinden. Dit is dus de manier om van een rij aanpassingen er meerdere te maken.

Voor afb 3B hadden we de Radius helemaal naar links getrokken. Hierdoor werd het kleinste gebied (1 pixel) rond de rand veranderd door Sharpening. Dit is zichtbaar gemaakt tussen de twee rode pijlen.

Door de waarde voor Radius te verhogen, vergroten we de ruimte die ACR erkent als aan te passen gebied. Een hoge waarde voor Radius leidt daarom tot een bredere rand waar pixels lichter of donkerder worden gemaakt. Hierdoor zou bijvoorbeeld niet een rij pixels aan de linkerzijde donkerder zijn gemaakt, maar wel drie of vier rijen.

We zien dit terug in afb 3C. Het zal je opvallen dat de rijen links minder donkerder zijn gemaakt dan bij 1B, maar dat ze wel breder zijn geworden. Tussen de rode pijlen zien we het gebied dat aangepast is. Dat ze minder donker werden, heeft te maken met de instelling van de schuifbalk Detail.

We hebben voor afb 3C de Radius dus hoger gezet, maar de schuifbalk daar onder (Detail) laag gehouden. Wat deze Detail schuifbalk doet is dat het bepaalt hoe genuanceerd Sharpening met het lichter of donkerder maken dient om te gaan.

We zien in 3D een afbeelding met dezelfde Radius als 3C, maar dan een waarbij we Detail juist een hogere waarde hebben gegeven. Je ziet wat er gebeurd is: Meer rijen hebben dezelfde helderheid gekregen, er is minder genuanceerd donkerder of lichter gemaakt.

Werk je met een opname waar zich veel kleine details in bevinden, dan is het verstandig deze waarde daarom relatief laag te houden. Je zult immers details gaan verliezen omdat ACR bij een hoge waarde voor Radius meer ruimte voor de randen zal gaan gebruiken en daarmee op die plek details zal doen laten verliezen.

Als Smart 0bject

Nu zou je kunnen denken dat je binnen ACR deze tools ook wel zult kunnen gebruiken in combinatie met bijvoorbeeld een Radial Filter zodat je dit heel plaatselijk (alleen de ogen) zou kunnen doen. Maar helaas! Het is wel mogelijk om met een Radial Filter gebruik te maken van een min of meer standaard Sharpening Tool, maar deze biedt niet alle mogelijkheden van de eerdergenoemde schuifbalken.

Toch kun je de aanpassing wel degelijk ‘plaatselijk’ laten uitvoeren. Wanneer je de foto eerst naar een Smart Object hebt omgezet en dan pas in ACR inleest en aanpast, dan wordt de ‘verscherping’ op een aparte layer geplaatst waarvan je het mask achteraf handmatig kunt aanpassen. Een zogenaamde work-around dus, maar het werkt wel!

Capture One

Het verscherpen in Capture One is in het begin misschien een beetje verwarrend omdat in dit software pakket op drie verschillende plekken de Sharpening wordt ondernomen. Dat gebeurt in Photoshop ook, maar hier merk je dat echt.

Later zullen we zien dat dit zo vreemd nog niet is en misschien wel een aantal belangrijke voordelen kent.

Capture Sharpening

De eerste stap, Capture Sharpening, ook Input Sharpening genoemd, vindt plaats wanneer Capture One het RAW-bestand aangeboden krijgt (dus tijdens de ‘capture’). Dit proces verloopt hetzelfde als bij Adobe Photoshop. Tijdens het inlezen wordt verscherpt.

Capture One zal op basis van de gebruikte camera en het gebruikte objectief standaard instellingen gebruiken om het verlies van scherpte op te lossen dat ontstaat wanneer het beeld gedigitaliseerd wordt.

In een aantal gevallen blijkt dat de standaard instellingen voor Capture Sharpening van Capture One scherpere foto’s oplevert dan de standaard verwerking door Adobe Camera RAW. Dit is de reden waarom een aantal mensen meent dat Capture One scherpere foto’s op zou leveren.

Maar we hebben gezien dat ook het tegenovergestelde gebeurd. Soms zorgen de standaard instellingen van Photoshop er juist voor dat de foto er scherper uitziet. Dit kan per gebruikte camera en objectief verschillen.

De standaard instellingen hiervoor kunnen aangepast worden. Wanneer je onder de Lens Correction panel kiest voor de Lens tool tab, dan kun je Sharpness Falloff gebruiken om de standaard verscherping voor de gekozen lens te vergroten. Hiermee worden zachte randen, die vooral ontstaan bij groothoekobjectieven, verder tegen gegaan.

Pas je dit toe op een foto waarin weinig van dit soort zachte randen voorkomen, dan zie je nauwelijks verschil. Vergelijk maar eens naar afb 4 en afb 5 waarbij de Sharpness Falloff naar de uitersten is getrokken.

In tegenstelling tot Adobe Camera RAW heeft Capture One hier dus niet een groot aantal instelmogelijkheden. De software denkt te weten hoe het moet op basis van de gebruikte camera en lens. De praktijk leert ons dat dit meestal een terechte veronderstelling is.

Creative Sharpening

De tweede stap, de Creative Sharpening, heeft alles te maken met de persoonlijke voorkeuren van de bewerker omdat je hiermee bepaalde delen van de foto scherper kunt maken. Bijvoorbeeld omdat je alleen de ogen van een gefotografeerde persoon scherper zou willen hebben. Hierbij wil je daarom kunnen werken met maskers.

We hebben gezien dat Creative Sharpening in Photoshop ook kan worden toegepast, maar dan met een work-around. Daarvoor moeten we dan wel de foto eerst voor omzetten naar een Smart Object.

Als je dit doet heeft er dus al een Sharpening (namelijk de Capture Sharpening) plaatsgevonden. Je voert Creative Sharpening daarom met behulp van Photoshop in fases uit. Eerst de gehele afbeelding, daarna het deel dat je met een masker hebt bepaald.

Ook in Capture One wordt Capture Sharpening en Creative Sharpening na elkaar toegepast, maar wat dit betreft werkt Capture One wel wat gebruikersvriendelijker. Hier vinden de Capture Sharpening en Creative Sharpening namelijk onafhankelijk van elkaar plaats. Je kunt de Sharpness Falloff nog steeds aanpassen terwijl je de Creative Sharpening al hebt ingesteld. Hierdoor kun je beiden ook achteraf op elkaar afstemmen.

Onder het Details Panel vinden we in Capture One voor Creative Sharpening de Sharpening tab. Hierin vinden we vier schuifbalken terug. Drie daarvan, te weten Amount, Radius en Threshold werken hetzelfde als de Sharpening, Radius en Masking schuifbalken in Photoshop en behoeven daarom nauwelijks nadere toelichting.

Hoe hoger de Threshold wordt ingesteld, hoe meer Sharpening wordt onderdrukt. Eenvoudig gesteld werkt deze functie zo: de Threshold geeft het minimale verschil tussen de helderheid van de pixels weer willen ze in aanmerking komen voor aanpassing. Vandaar dat de Threshold, als deze een lage waarde krijgt, ervoor zorgt dat er meer delen van de foto verscherpt zullen worden.

Dus inderdaad, Threshold is eigenlijk een andere naam voor Masking want ze doen uiteindelijk hetzelfde: op basis van het verschil in lichtsterkte gebieden uitsluiten voor de aanpassing.

Maar Capture One heeft nog een vierde schuifbalk die bij Photoshop ontbreekt. Deze wordt met ‘Halo Suppress’ aangeduid en doet exact dat waar hij naar vernoemd is. Bij vooral hoge waarden voor Radius kan namelijk een halo-effect optreden rond de randen. Deze schuifbalk kan dat effect verminderen wat een prettige feature is in een aantal gevallen.

Afb 6 is een deel van een grotere foto die we willen 'boosten' door de scherpte te verhogen. Afb 7 is het resultaat van onze inspanningen die we hiervoor met behulp van Capture One hebben uitgevoerd met de Sharpening tab. Een wereld van verschil! Maar deze aanpassing vond wel plaats over de gehele afbeelding heen. We kunnen het ook zeer plaatselijk uitvoeren door gebruik te maken van de layers binnen Capture One.

Wanneer je kijkt naar afb 8 dan zie je hier een deel van een portretfoto om je goed te kunnen laten zien wat je hiermee kunt bereiken. We hebben een Adjustment Layer toegevoegd en een mask aangebracht waardoor we alleen de ogen, de wimpers en de wenkbrauwen aanpassen met de verscherping die we er op hebben losgelaten. Afb 9 laat daar het resultaat van zien.

Output Sharpening

De derde stap vindt plaats tijdens het exporteren van de afbeelding, of dit nu naar papier is (afdrukken) of naar een digitaal bestand (opslaan). Als een bestand wordt geëxporteerd, dan vindt er een Sharpening plaats met als doel het bestand zo aan te passen dat het zoveel mogelijk blijft lijken op dat wat je ziet op het scherm. Het wordt niet voor niets Output Sharpening genoemd.

Vooral wanneer het formaat van een afbeelding veranderd, kan de scherpte van een afbeelding afnemen. Het is daarom noodzakelijk om extra verscherping toe te passen tijdens de export zodat de foto zoveel mogelijk kwalitatief behouden blijft.

Bij Photoshop gebeurt dit automatisch en kun je dit niet aanpassen. Bij Capture One kan dit wel. Omdat deze Sharpening een onderdeel is van een recipe moet je wel in het Export Panel zijn. De optie “Show all options” moet daarvoor aangevinkt zijn. Je ziet dan een tab Adjustments verschijnen waarin verschillende instellingsmogelijkheden voor Sharpening zijn opgenomen.

We zien hier de inmiddels bekende Amount, Radius en Threshold terug, maar ook een optie waarmee we kunnen aangeven of dit proces bedoeld is voor papier of voor het scherm. We kunnen er hier zelfs voor kiezen om alle verscherpingen uit te schakelen.

En, welke is nu beter?

Best vaak wordt ons gevraagd welk product beter is, Capture One of Photoshop of voor welk product wij de voorkeur hebben. Deze vragen zijn niet gemakkelijk te beantwoorden. Naast persoonlijke voorkeuren is het heel afhankelijk van wat je exact wilt doen en hoe en waarmee de opname is gemaakt.

De ene keer zal hierdoor Capture One, de andere keer Photoshop de winnaar zijn. Het gebeurt bij ons regelmatig dat we een deel van de bewerking in Capture One uitvoeren en een ander deel met behulp van Photoshop. Dit om alle sterkten zoveel mogelijk te kunnen benutten.

Kortom, we laten graag zien hoe het werkt en wat de verschillen zijn, maar wagen ons er liever niet aan om aan te geven welke beter zou zijn. Liever geven we daarom het advies van de verschillen te genieten en elkaars kracht te gebruiken!

Afb 1: Afkomstig uit Capture One met standaard instellingen voor Sharpening
Afb 2: Afkomstig uit Photoshop met standaard instellingen voor Sharpening
Afb 3: Hoe Sharpening werkt met haar instellingen
Afb 4: Een foto met weinig ronde zachten randen
Afb 6: Er is weinig te zien van de extreme aanpassingen met "Sharpness Falloff"
Afb 7: Deze foto kan "geboost" worden met Sharpening
Afb 8: Met Creative Sharpening werd de gehele foto aangepast
Afb 8: De ogen kunnen scherper worden gemaakt
Afb 9: Met Creative Sharpening kan plaatselijk worden gewerkt