Dia de los Muertos

Een sugar skull wordt in Mexico gedragen om een overledene te herdenken. Met de heldere kleuren wordt de terugkeer van de ziel van de overledene gevierd. Maar het kan er ook met make-up op worden gezet tijdens Dia de los Muertos.

Afkomst

Men meende wel dat Azteken en bijvoorbeeld de Maya de schedels van hun doden bewaarden ter verering. Die lieten ze zien tijdens rituelen. De Europese veroveraars vonden dat maar niets en probeerden deze traditie uit te bannen, maar dat lukte niet echt. Tot op heden wordt daarom in Mexico nog steeds de Dag van de Doden (Dia de los Muertos) gevierd.

Maar hedendaagse historici beginnen dit verhaal steeds meer in twijfel te trekken. Zij stellen dat het aannemelijker is dat de oorspronkelijke inwoners van Mexico dit helemaal niet als traditie hadden en dat de Dag van de Doden een variantie is op het katholieke Allerzielen, geïntroduceerd door de Europese veroveraars.

Tijdens Dia de los Muertos, dat twee dagen duurt, zouden de zielen van overleden kinderen op 1 november terugkeren in de wereld, op 2 november die van de volwassenen. Omdat het deze week Dia de los Muertos is geweest, en wij wel een afspraak hadden gemaakt voor een shoot maar nog niet precies wisten wat we wilden gaan maken, leek het ons wel leuk daar eens iets mee te doen!

Als in Europa

In Europa, waar men tijdens het katholieke Allerzielen de graven schoonmaakt en van een bloemetje voorziet, gebeurt dat tijdens dit Mexicaanse feest ook. Ook in Europa kent men dus het gebruik van het offeren van voedsel en dat soort zaken.

Men neemt daarom wel aan dat Dia de los Muertos een door de katholieke veroveraars geïntroduceerd Allerzielen feest was, maar dat dit werd aangepast toen men zich tegen de veroveraar ging keren. Hoe het ook zij: vandaag de dag kent het in ieder geval nog steeds veel overeenkomsten met het Europese feest.

De Spectre Optocht

De James Bond film Spectre begint met een optocht van de Dia de los Muertos waarin de deelnemers verkleed meelopen en dansen, alsof het een soort carnavalsfeest zou zijn. Maar dit soort optochten werden oorspronkelijk helemaal niet georganiseerd. Dia de los Muertos werd traditioneel namelijk alleen met en binnen het eigen gezin gevierd. Pas vanaf 2016 (na het verschijnen van Spectre) werden dit soort optochten wel vaker georganiseerd.

Calaveras

Opvallend bekend symbool van dit feest is de schedel (=calavera) die in heldere kleuren wordt geschilderd. Er worden ook dergelijke schedels gemaakt van suikergoed. Vandaar de naam ‘sugar skull’. Vaak zie je in deze schedels de naam staan voor wie hij bedoeld is. En dat kunnen net zo goed levende als dode mensen zijn.

Voor Mexicaanse begrippen is de schedel die tijdens dit feest wordt gebruikt niet iets engs of slechts, maar iets positiefs. In tegenstelling tot dat wat soms gedacht wordt, betekent een naam op de schedel namelijk niet dat iemand je dood zou wensen, maar dat jij de persoon bent waarvoor die schedel gemaakt is en dat jij hem daarom mag opeten. Dat kan ook een overledene zijn. De schedel wordt in dat geval op het graf van die persoon gelegd.

Dia de los Muertos is dus geen verdrietig feest. Het is ook niet eng bedoeld zoals Halloween. De schedels zijn juist voorzien van een glimlach. Men meent namelijk dat blijdschap op zijn plaats is. We worden immers weer verenigd met hen die dood zijn. En zo versiert men ook zichzelf.

De Mexicanen doen tijdens Dia de los Muertos kleurrijke kleding aan en sminken hun gezicht als een doodshoofd. Het is niet vreemd om iemand begin november op straat tegen te komen verkleed als skelet met een wit doodshoofd.

Skullboy

Toen in de video van het liedje “Born This Way“ van Lady Gaga Skullboy (ook Zombie Boy genoemd) optrad, leverde dat zowel afgrijzen als bewondering op. Rick Genest, zoals de man heette, stierf in 2018 aan een val, maar vrijwel iedereen heeft wel eens een foto van hem gezien.

Rick was getatoeëerd als een skelet. Zijn tatoeages vielen zo sterk op dat hij werd uitgenodigd in tv-programma’s en voor photoshoots van diverse magazines. Ten onrecht wordt wel eens gezegd dat hij een levend voorbeeld was van een schedel zoals gebruikt bij Dia de los Muertos. Maar zijn tatoeages waren verre van vrolijk en zijn daarom niet vergelijkbaar met die van dit feest.

Onze foto

Wanneer we kijken naar afb 1, dan zien we drie meisjes die samen, vrolijk en sexy uitgedost voor het nachtelijke feest, wachten tot ze los mogen gaan. Ze zijn voorzien van een herkenbare ‘sugar skull’. In de handen van het zittende meisje zien we een klokje. Het bekende element in schilderijen om de vergankelijkheid (en dus de dood) mee aan te geven. Bij een stoelpoot zien we ook een zandloper staan die natuurlijk voor hetzelfde staat. Er is weinig tijd, lijkt die te zeggen. Geniet zolang het kan!

De beide kandelaars aan de voeten laten geraamtes zien. Deze geraamtes lachen en zijn vrolijk. Maar het meeste aan deze afbeelding zal nep blijken te zijn. Laten we daarom maar eens kijken hoe deze tot stand is gekomen.

De basis

We zijn begonnen door drie foto’s te maken. Afb 2 is een van deze foto’s. De camera stond daarbij op een statief en we hebben de stoel als vast referentiepunt in de scene geplaatst. Daardoor wist ons model precies waar ze zich zou bevinden ten opzichte van de andere twee poses die nog zouden volgen.

Bij het fotograferen van de tweede foto wist ons model dat ze daarom de stoel niet zou mogen verschuiven. Afb 3 is de foto waarop ze op de stoel gaat zitten en waar ze zeker van weet dat ze zich niet frontaal voor de staande pose in afb 2 zou bevinden juist omdat de stoel stil is blijven staan. Op dezelfde manier maken we ook de derde foto van het meisje dat achter de stoel staat.

Aaneen smeden

We leggen de foto’s op elkaar en het zal niet verbazen dat op iedere foto de stoel exact over de andere twee stoelen valt wanneer we de layers wat transparant maken. Hierdoor weten we zeker dat de verhoudingen en het perspectief van het eindresultaat zullen gaan kloppen.

We knippen alle drie de modellen zorgvuldig uit en plaatsen helemaal onderaan een Color Fill Adjustment Layer in de kleur zwart. De modellen vallen hierdoor naadloos over elkaar heen en hierdoor hebben we afb 4 gekregen.

Wat goed aan afb 4 te zien is, is dat we van alle drie de foto’s de witbalans en de kleurverzadiging (saturation) hebben gewijzigd. Hierdoor wordt het ene meisje ogenschijnlijker bruiner en de andere juist weer wat bleker. Dit omdat we achteraf de suggestie willen wekken dat het niet drie maal hetzelfde meisje is. Het verschil tussen de kleuren van de drie dames is (nog) te groot, maar dat lossen we later wel op. We maken in ieder geval verschil tussen de drie modellen. Dat doen we ook door per foto van kleding en haardracht te veranderen, maar er is meer aan de hand! 

De verschillende poses van het meisje werken hier natuurlijk ook aan mee. Er zijn poses waardoor je er dikker uit lijkt te zien, en poses die je slanker maken. Omdat we aan de stand van de flitsers niets gewijzigd hebben, moest dit dus niet van het licht, maar van de poses zelf komen. Niet recht voor de camera staan, maar met een been wat meer naar voren, maakt slanker. Armen die ruimte laten zien tussen de armen en het lichaam, accentueren meer het lichaam en daardoor lijkt het model ook slanker.

Vanzelfsprekend bepaalt de kleding ook veel van het idee. Het witte meisje lijkt ook veel slanker dan het andere meisje dat staat omdat haar taille goed te zien is in haar witte bikini die ze draagt onder het doorschijnende jurkje. Het meisje achter de stoel is gehuld in ‘massief’ zwart tegen een zwarte achtergrond. Ze houdt haar armen langs het lichaam zodat daar geen ruimte tussen te zien is en staat geheel recht naar de camera gericht. Daardoor zie je onder andere minder goed waar haar lichaam stopt en de achtergrond of arm begint. Simpele trucs, maar ze werken goed!

De maskers

Je kunt nu creatief aan de slag door op een transparante layer een masker te tekenen en die aan de foto toe te voegen. Dit keer kozen we echter voor een andere weg. We zochten op internet naar foto’s waar iemand voor Dia de los Muertos zichzelf had gesminkt. Dit ‘masker’ knippen we uit de foto, leggen we op onze foto en gaan daarmee aan de slag. Met behulp van een masker maken we de ogen vrij zodat de ogen van ons model zichtbaar worden. We maken de layer van het masker een klein beetje doorzichtig (layer transparancy op 73%) zodat de contouren van het gezicht er een beetje doorheen komen.

Boven het masker plaatsen we een Hue/Saturation Adjustment Layer en clippen die vast aan de layer van het masker. We kunnen hiermee eenvoudig de saturation wat terugbrengen en de lightness aanpassen omdat deze niet goed overeenkwamen met onze eigen foto.

Omdat het masker nooit echt goed past, kiezen we in Photoshop voor Edit > Puppet Warp. Met deze handige tool kunnen we het masker geheel naar eigen inzichten vervormen zodat het goed op het gezicht aansluit (zie afb 5). In het artikel "Aankleedpop" lees je meer over deze tool. 

Op die manier geven we alle drie de meisjes een masker op. Het kost even tijd, maar dat loont. Dan geven we een meisje ook nog een hoedje op en een ander meisje een sluier (zie afb 6).

Afwerking

We plaatsen nu nog de kandelaars, het klokje in handen van het zittende meisje en de zandloper bij de stoelpoot. Natuurlijk moeten we steeds kijken of de helderheid en de kleurverzadiging van deze onderdelen wel goed overeenkomen met de rest van de foto en stellen die, waar nodig, bij met een Hue/Saturation Adjustment Layer die we aan deze voorwerpen clippen zoals we dat eerder ook met de maskers hebben gedaan.

Boven de meisjes plaatsen we een hanglamp. Daar laten we licht uit komen door een witte driehoek te plaatsen op een transparante layer en deze met Filter > Render > Clouds tot ‘rook’ te maken (kies daarvoor verschillende kleuren gebroken wit voor zowel de voor- als de achtergrondkleur).

Daarna voeren we Filter > Blur Gallery > Field Blur op de driehoek uit zodat de rook sterk wordt vervaagd. Door van deze layer ook nog de transparancy terug te brengen, kunnen we bepalen hoe sterk het licht is dat uit de lamp komt (zie afb 7).

Door het lamplicht ontstaat natuurlijk een schaduw op de vloer. Deze maken we zoals beschreven in het artikel 'Schaduwen maken'.

Het licht moet verder van de lamp af donkerder zijn dan dichterbij de lamp. Daarom plaatsen we een transparante layer helemaal bovenop en zorgen dat daarin met behulp van de Gradient Tool een verloop komt van beneden (zwart) naar boven (transparant ). Ook van deze layer wijzigen we de transparancy totdat we het gewenste effect hebben bereikt.

Kleureffect

Last-but-not-least plaatsen we helemaal bovenaan nog een Hue/Saturation Adjustment Layer. Hierin vinken we ‘Colorize’ aan, kiezen een kleur en wijzigen de transparancy van deze Adjustment Layer zodat de sterkte van het effect hiermee bepaald kan worden.

En nu hebben we afb 1 gekregen en daarmee ons eigen feestje gemaakt. Dia de los Muertos, een feest om vrolijk van te worden!

Afb 1: Dia de los Muertos is geen Mexicaans Halloween
Afb 2: Maak de eerste foto in een 'vaste scene'
Afb 3: De stoel werd gebruikt als vast referentiepunt
Afb 4: Modellen uitknippen en kleur veranderen
Afb 5: De maskers plaatsen en verkleuren
Afb 6: Een hoed en sluier toegevoegd
Afb 7: Het licht wordt gemaakt met Clouds en Blur