Firefly is Adobe’s eigen generatieve AI-engine die onder andere in Photoshop is geïntegreerd. Wat is het verschil met diens voorgangers en wat betekent dit voor het gebruik door fotografen?
Voorheen gebruikte Adobe al generatieve AI-functies, maar deze waren gebaseerd op een andere onderliggende technologie. Wat is er eigenlijk veranderd?
Neural filters
Sinds 2020 konden in Photoshop ‘neurale filters’ worden teruggevonden. Dit zijn AI-gestuurde filters voor bijvoorbeeld portretverbetering, kleurrestauratie en diepte-effecten. Deze neural filters werken niet op basis van tekstpompts, maar op basis van sliders en parameters. De neural filters zijn gebaseerd op Adobe Sensei, het ‘oude’ AI-platform van Adobe.
Op moment van schrijven is het nog steeds zo dat Neural Filters en Firefly twee aparte AI-systemen zijn binnen Photoshop. Ze werken daarom niet echt samen.
Content-Aware Fill
De Content-Aware Fill functie die al eerder het daglicht zag, is geen AI in de moderne zin, hoewel het wel een slimme tool is die beeldinhoud analyseert om gaten op te kunnen vullen. Deze tool werkt op het werkstation zelf en heeft dus niet de cloud om te zijn ding te kunnen doen. Ook deze functie werkt niet op basis van tekstprompts.
Generative Fill
Vanaf mei 2023 kregen gebruikers van Photoshop de beschikking over Generative Fill. Dit was de eerste generatieve AI-tool in Photoshop, gebaseerd op Adobe Firefly, hoewel Firefly toen nog niet als merknaam werd gepresenteerd. Met Generative Fill kun je objecten toevoegen, verwijderen of aanpassen op grond van tekstprompts. Hiervoor wordt een cloudgebasseerde AI-engine gebruikt.
Vanaf 2023 begon Adobe hiermee met de overstap van Sensei naar Firefly als AI-platform. Hierdoor werd het mogelijk om tekstinvoer te gebruiken zodat de output door de gebruiker gestuurd kon worden.
Voordelen
Het gegeven dat Firefly met een tekstprompt werkt, bood en biedt voordelen ten opzichte van Neural Filters, Content-Aware Fill en de eerste versies van Generative Fill. De gebruiker kan beschrijven wat hij wil zodat AI gericht voor een oplossing kan zorgen. Dit maakt Firefly sneller en intuïtiever, vooral voor visuele conceptontwikkeling.
Firefly biedt daarnaast een geschiedenis van gegenereerde beelden en de mogelijkheid om variaties te maken. Omdat eerdere AI-tools niet over een dergelijk geheugen beschikten, kon dat daarin niet worden gebruikt en was ieder resultaat iets wat los van elkaar stond.
Juist deze eigenschap maakt Firefly geschikt voor iteratief ontwerpen. Je kunt meerdere versies van een beeld genereren met Generate Similar en eerdere creaties kunnen worden hergebruikt of aangepast. Hierdoor kunnen oplossingen worden verkent, verfijnt en met elkaar worden vergeleken zonder steeds opnieuw een geheel nieuwe willekeurige start te maken.
Daarnaast konden eerdere AI-tools (zoals sommige externe modellen) beelden genereren op basis van auteursrechtelijk beschermde data. Dat leverde af en toe problemen op. Firefly is juridisch verantwoord voor zakelijk gebruik.
Rechten
Commercieel is het gebruik van Firefly als veilig te beschouwen omdat Adobe bij het trainen van deze AI-engine uitsluitend gebruik heeft gemaakt van content die voor zakelijk gebruik gebruik juridisch is vrijgesteld. Er is dus geen gebruik gemaakt van internet scraping waarbij mogelijk auteursrechtelijk beschermde content wordt gebruikt zoals dat bij sommige andere AI-modellen het geval is.
Firefly is getraind op de eigen Adobe Stock beelden waarvoor een licentie voor gratis commercieel gebruik is afgegeven. Daarnaast is het gevoed met open licentiecontent (zoals Creative Commons) en publiek vrijgesteld domeinmateriaal zoals oude kunst en historische foto's.
Omdat de trainingsdata legaal en gelicentieerd is, loop je als gebruiker geen risico op claims van rechthebbenden. Dit is vooral cruciaal voor bedrijven die AI-beelden willen gebruiken in advertenties, websites, verpakkingen of andere commerciële uitingen. Adobe heeft hier een juridische waarborg voor afgegeven. Ze heeft expliciet verklaard dat Firefly ook voor commercieel gebruik ingezet kan worden zonder juridische zorgen.
AI voor beeldmakers
Er is al heel wat gesproken en geschreven over AI voor beeldmakers. Maar een ding is zeker: AI gaat niet meer weg. Inmiddels is Firefly ook meer geworden dan een gimmick alleen. Het wordt steeds meer een volwaardige uitbreiding van Photoshop. De toekomst van beeldbewerking is nu eenmaal prompt-driven en AI-assisted, of we dat willen of niet. De vraag is dus niet of het zal blijven, en ook niet of het verder ontwikkeld wordt en daarmee beter wordt en of het belangrijker zal worden, maar vooral hoe wij ermee om zullen gaan.
AI kan beelden genereren die niet echt zijn, maar wel echt lijken. In portretfotografie kan dat leiden tot misleiding of onnatuurlijke schoonheidsidealen. Het is belangrijk om zich hier ethisch over te buigen en zich hier ook zorgen over te maken. Het feit dat iets kan wil nog niet zeggen dat we het ook hoeven te gebruiken. Fotografen en andere beeldmakers dienen hierover voor zichzelf een duidelijk standpunt in te nemen.
Het is terecht dat er een zekere bezorgdheid bestaat over het gebruik van AI in bijvoorbeeld de journalistiek, waar beeldmanipulatie problematisch kan zijn omdat het de waarheid aan kan tasten. Hier geldt nog meer dat de beeldmaker heel goed moet weten waar hij of zij mee bezig is.
Een aantal fotografen omarmd de komst van AI, maar veel fotografen staan om bovengenoemde redenen en andere argumenten best kritisch (of soms zelfs afwijzend) tegenover AI in hun werk. Dat komt meestal voort uit een combinatie van ethische, artistieke en praktische bezorgdheden.
Veel fotografen zien hun werk als een ambacht: het draait om licht, compositie, timing en nabewerking. Het is authentiek door invloed van juist de fotograaf. AI-tools kunnen het werk van de fotograaf deels automatiseren, waardoor het gevoel ontstaat dat deze persoonlijke invloed afneemt en het vak daarmee "vervlakt" of dat iedereen met een prompt hetzelfde zou kunnen bereiken. De angst dat AI-afbeeldingen niet eerlijk zouden concurreren met echte fotografie speelt natuurlijk ook een rol, al wordt dat meestal minder openlijk toegegeven.
Maar het is natuurlijk een goed punt dat een fotograaf zijn werk bewust en weloverwogen maakt. Door AI verlies je als fotograaf een deel van de controle hierop. AI kan verrassende resultaten geven, die niet altijd precies dat zijn wat de fotograaf bedoelde maar dan toch geaccepteerd worden, soms ook door gebrek aan beter.
Werken met Firefly op basis van tekstprompts en variaties voelt daarom soms meer aan als gokken en kiezen dan in plaats van sturen en bepalen. Het eindresultaat ontstaat deels door toeval en daarmee kun je jezelf afvragen of je nog wel de echte maker bent. Er is niet voor niets een discussie ontstaan over het eigenaarschap van AI-beelden. Fotografen en hun klanten vragen zich steeds meer af of de fotograaf nog wel echt de maker is als AI het beeld (of een belangrijk deel daarvan) genereert.