Centrum plaatsing

De algemene vuistregel voor compositie is om het onderwerp niet in het midden van de foto te plaatsen. Maar er zijn uitzonderingen waardoor dit in een foto juist sterk werkt.

Gevuld canvas

Tenzij je in een studio fotografeert, is het artistieke proces van een fotograaf fundamenteel anders als dat van andere kunstenaars. Of je nu muziek componeert of schildert: je begint altijd met een lege basis die gevuld moet worden. Maar voor de meeste fotografen is het zo dat de scene al bestaat. Diens artistieke klus bestaat er daarom uit om die bestaande scene op een unieke manier te laten zien.

Fotografen kunnen daarvoor kiezen voor een bepaalde positie ten opzichte van die scene, ze kunnen kiezen voor het gebruik van een bepaald objectief, hun instellingen aanpassen en eventueel elementen aan de scene toevoegen of er uit wegnemen. Maar hij zal altijd moeten werken met wat er al is.

Studiofotografen vormen de uitzondering op deze regel. Zij starten juist met een ‘leeg blad’ waar ze elementen aan toe voegen. Om die reden is studiofotografie als totaal anders op te vatten dan bijvoorbeeld straatfotografie en zie je ook dat de meeste fotografen een sterke voorkeur hebben voor het werken van leeg naar vol, of van vol naar leeg.

Je zou kunnen betogen dat je voor goede studiofotografie meer creativiteit nodig hebt. De gehele scene moet immers worden opgetuigd vanaf de bodem. Toch is dit niet helemaal terecht. Het is namelijk ander werk en je hebt er een andere vorm van creativiteit voor nodig. Wat overeenkomstig is, is dat beide type fotografen oog zullen moeten hebben voor een goede compositie. Wie dat “oog” mist, kan misschien technische prima foto’s maken, maar bijzonder zullen deze foto’s niet snel worden. Over de mening of je dit “oog” kunt ontwikkelen, dus of je er mee geboren wordt of dat je het kunt aanleren, wordt al decennia lang gediscussieerd.

De symmetrische scene

Soms kom je in aanraking met een scene die een sterke symmetrie bevat. Twee parallel wegen die samen een stukje door het landschap lopen, de spijlen van de weerszijden van een brug, een trap richting een voordeur, twee rijen bomen aan de zijkant van een weg. We kunnen een dergelijk canvas niet veranderen maar we kunnen wel gebruik van de aanwezige symmetrie in de scene maken.

Het is een dergelijke symmetrische scene waarbij het in het midden plaatsen van het onderwerp goed uit kan pakken.

Kunstmatige symmetrie

In de banner boven dit artikel zie je een zogenaamde kunstmatige symmetrie. Het is niet echt symmetrisch, maar de hersenen waarmee het beeld beoordeeld wordt menen van wel en daarmee is het symmetrisch geworden.

Door de foto in het midden te plaatsen zien we dat het beeld sterker overkomt. Had ons fotomodel hier aan de zijkant van het canvas gestaan, dan was de foto minder sterk over gekomen.