Fotografen werken niet alleen met camera’s en licht, maar ook met persoonsgegevens. Je hebt al snel te maken met de AVG. Wat moet je als fotograaf regelen en welke documenten horen daarbij?

De AVG is relevant

Wie als fotograaf persoonsgegevens verwerkt, krijgt met de AVG te maken. Dat gaat verder dan een privacyverklaring op de website. Ook opslag, bewaartermijnen, cloudgebruik, verwerkers, registers en datalekken verdienen aandacht.

Fotografen verwerken vaak onbewust veel persoonsgegevens. Alleen al voor het uitvoeren van een opdracht heb je waarschijnlijk een naam, adres, telefoonnummer en e-mailadres van een klant nodig. Maar daar blijft het niet bij.

Ook foto's van personen die daarop herkend kunnen worden, kunnen persoonsgegevens zijn. Dat maakt de AVG voor fotografen praktischer en concreter dan veel mensen denken. Het gaat niet alleen om formulieren of klantadministratie, maar ook om beeldbestanden, online galerijen, back-ups en publicaties.

De AVG verplicht je om bewust om te gaan met persoonsgegevens. Je moet kunnen uitleggen welke persoonsgegevens je verwerkt, waarom je dat doet, hoe lang je ze verwerkt of bewaart, hoe je ze beveiligt en met welke partijen ze eventueel worden gedeeld.

Foto's als persoonsgegevens

Voor fotografen zijn beeldbestanden een belangrijk onderdeel van de verwerking van persoonsgegevens. Veel fotografen bewaren een opdracht na levering nog enige tijd. Dat is praktisch wanneer een klant maanden later meldt dat hij zijn bestanden kwijt is, maar het betekent tegelijkertijd dat je persoonsgegevens blijft verwerken.

Bedenk dus niet alleen hoe je RAW-bestanden veiligstelt tegen een defecte harde schijf. Denk ook na over wie toegang tot die bestanden heeft, waar ze worden opgeslagen, voor welk doel je ze verwerkt en hoe lang je ze bewaart.

Een foto waarop iemand herkenbaar is, kan een persoonsgegeven zijn. Wanneer zo'n foto via een externe dienst wordt opgeslagen of verwerkt, moet je ook beoordelen wat er met dat beeldmateriaal gebeurt. Is het alleen opslag of gebeurt er meer mee? Worden bestanden buiten de Europese Economische Ruimte verwerkt? Kunnen medewerkers van de leverancier erbij? Worden subverwerkers ingeschakeld?

Bijzondere persoonsgegevens en foto’s

Bij foto's van personen kan ook de vraag ontstaan of sprake is van bijzondere persoonsgegevens. De AVG beschermt bepaalde persoonsgegevens extra streng. Hieronder vallen onder andere gegevens over iemands ras of etnische afkomst, religieuze of levensbeschouwelijke overtuiging, gezondheid en seksuele gerichtheid. Ook genetische gegevens en biometrische gegevens die worden verwerkt met het oog op de unieke identificatie van een persoon vallen hieronder.

Een foto waarop dergelijke kenmerken zichtbaar zijn, is echter niet automatisch een bijzonder persoonsgegeven. Een portretfoto wordt bijvoorbeeld niet alleen vanwege het zichtbare gezicht aangemerkt als biometrisch gegeven in de zin van de AVG.

Dat kan veranderen wanneer beeldmateriaal technisch wordt verwerkt om iemand aan de hand van lichamelijke kenmerken uniek te identificeren. Denk bijvoorbeeld aan gezichtsherkenning waarbij kenmerken uit een gezicht worden geanalyseerd en gebruikt om vast te stellen wie iemand is. In dat geval kan sprake zijn van de verwerking van biometrische gegevens waarvoor de AVG aanvullende beperkingen stelt.

Voor een fotograaf is dat onderscheid relevant. Het maken, bewerken en bewaren van een normale portretfoto is iets anders dan het analyseren van diezelfde foto met software voor biometrische identificatie. Dat een programma automatisch gezichten detecteert om bijvoorbeeld scherpstelling, selectie of beeldbewerking mogelijk te maken, betekent bovendien niet zonder meer dat biometrische gegevens worden verwerkt met het doel iemand uniek te identificeren.

Bij foto's waarop gevoelige informatie zichtbaar is, blijft voorzichtigheid wel verstandig. Denk aan fotografie in een medische omgeving, religieuze bijeenkomsten of situaties waarin andere gevoelige informatie over een persoon uit het beeld kan blijken. Afhankelijk van wat je met die foto's doet en met welk doel, kunnen aanvullende regels uit de AVG van toepassing zijn.

Welke grondslag?

Dat een foto of ander gegeven een persoonsgegeven is, betekent niet dat je het niet mag verwerken. Je moet daarvoor wel een geldige grondslag uit de AVG hebben. Welke grondslag van toepassing is, hangt af van het doel waarvoor je de persoonsgegevens verwerkt.

Bij een fotografieopdracht kunnen verschillende grondslagen naast elkaar voorkomen. Naam, contactgegevens en andere informatie die nodig zijn om een opdracht uit te voeren, kun je bijvoorbeeld verwerken omdat dit noodzakelijk is voor de uitvoering van de overeenkomst met de klant. Voor bepaalde administratieve gegevens geldt daarnaast een wettelijke verplichting, bijvoorbeeld wanneer je gegevens moet bewaren voor je financiële administratie.

Ook toestemming kan een grondslag zijn. Toestemming moet dan wel voldoen aan de voorwaarden van de AVG. Ze moet onder andere vrijelijk zijn gegeven, specifiek en geïnformeerd zijn en ondubbelzinnig blijken uit een actieve handeling. Bovendien moet iemand zijn toestemming weer kunnen intrekken. Alleen ergens in algemene voorwaarden opnemen dat foto's voor allerlei doeleinden mogen worden gebruikt, is daarom niet automatisch voldoende om van geldige AVG-toestemming te kunnen spreken.

Een andere mogelijke grondslag is het gerechtvaardigd belang. Daarvoor is niet voldoende dat je als fotograaf ergens belang bij hebt. Je moet kunnen onderbouwen dat er een gerechtvaardigd belang bestaat, dat de verwerking daarvoor noodzakelijk is en dat jouw belang opweegt tegen de belangen, rechten en vrijheden van de persoon van wie je gegevens verwerkt. Daarbij spelen onder andere de aard van de gegevens en wat de betrokkene redelijkerwijs kan verwachten een rol.

Vooral bij foto's is het verstandig het oorspronkelijke doel en later gebruik van elkaar te onderscheiden. Dat je foto's moet verwerken om een opdracht voor een klant uit te voeren, betekent niet automatisch dat je dezelfde foto's ook op je website, sociale media of in reclamemateriaal mag publiceren. Publicatie voor je eigen portfolio is een ander doel en moet daarom afzonderlijk worden beoordeeld.

Er bestaat dus geen algemene regel dat je voor iedere herkenbare foto toestemming nodig hebt. Andersom betekent het feit dat je de foto zelf hebt gemaakt evenmin dat je deze voor ieder doel mag verwerken of publiceren. Bepaal per verwerking wat het doel is en welke AVG-grondslag daarbij past. Houd daarnaast rekening met andere regels die van toepassing kunnen zijn, zoals het portretrecht.

Privacyverklaring en informatieplicht

De AVG verplicht je om klanten, modellen en andere betrokkenen duidelijk te informeren over de verwerking van hun persoonsgegevens. Een privacyverklaring is de gebruikelijke en praktische manier om aan deze informatieplicht te voldoen.

In zo'n verklaring beschrijf je onder andere welke persoonsgegevens je verwerkt, voor welke doeleinden je deze gebruikt en op welke grondslag je dat doet. Ook geef je aan hoe lang je de gegevens verwerkt of bewaart, met welke partijen ze eventueel worden gedeeld en welke rechten iemand met betrekking tot zijn persoonsgegevens heeft.

Voor een fotograaf gaat het bijvoorbeeld om contactgegevens voor opdrachten, factuurgegevens voor de administratie, communicatie rond de shoot en foto's waarop mensen herkenbaar in beeld staan.

Een privacyverklaring is dus geen standaardtekst die je klakkeloos van een andere website overneemt. De verklaring moet aansluiten bij je eigen werkwijze: fotografeer je alleen in opdracht, bied je online galerijen aan, gebruik je cloudopslag, publiceer je beelden in je portfolio of werk je met modellen?

Bewaartermijnen en beveiliging

De AVG verlangt dat je persoonsgegevens niet langer bewaart dan nodig is voor het doel waarvoor je ze verwerkt. Dat betekent niet dat voor alle gegevens binnen een fotografieopdracht dezelfde bewaartermijn hoeft te gelden. Verschillende gegevens kunnen voor verschillende doeleinden worden verwerkt en daardoor ook verschillende bewaartermijnen hebben.

Voor sommige gegevens geldt bovendien een wettelijke bewaarplicht. Denk bijvoorbeeld aan gegevens die onderdeel zijn van je financiële administratie. Voor beeldbestanden bestaat niet automatisch een vergelijkbare vaste wettelijke bewaartermijn. Als fotograaf zul je daarom zelf moeten bepalen waarom je de bestanden na afronding van een opdracht nog verwerkt en welke bewaartermijn daarbij redelijk is.

Een praktisch doel kan nalevering zijn. Een klant kan maanden na een opdracht ontdekken dat bestanden verloren zijn gegaan en vragen of je ze opnieuw kunt leveren. Je kunt er daarom voor kiezen RAW-bestanden en het uiteindelijke beeldmateriaal gedurende een vooraf bepaalde periode te bewaren. Die termijn moet passen bij het doel en je moet deze ook daadwerkelijk hanteren.

Daarnaast kunnen bepaalde bestanden langer nodig zijn vanwege gemaakte afspraken of mogelijke juridische aanspraken. Dat is een ander doel dan nalevering en moet daarom ook afzonderlijk worden beoordeeld.

Portfolio en publicatie vragen om een andere benadering. Een foto op je website of sociale media gebruiken is niet simpelweg het langer bewaren van een opdracht. Je verwerkt het beeld dan voor een ander doel: publicatie en presentatie van je werk. Dat de oorspronkelijke foto's rechtmatig zijn gemaakt en voor de klant worden bewaard, betekent daarom niet automatisch dat je ze ook voor je portfolio mag gebruiken.

Het is daarom verstandig om bij beeldbestanden niet één algemene bewaartermijn te hanteren, maar onderscheid te maken naar het doel. Leg bijvoorbeeld vast hoelang je oorspronkelijke opnamen voor nalevering bewaart, wanneer deze worden verwijderd en welke geselecteerde beelden eventueel voor andere doeleinden behouden blijven. Voor ieder doel moet je kunnen uitleggen waarom je de persoonsgegevens verwerkt en welke AVG-grondslag daarop van toepassing is.

Beveiliging hoort daar direct bij. Denk aan sterke wachtwoorden, tweestapsverificatie, versleutelde opslag waar mogelijk, toegangsbeperking, back-ups en voorzichtig omgaan met downloadlinks of online klantgalerijen.

Juist bij fotografie wordt beveiliging vaak technisch bekeken: is er een back-up en raak ik mijn bestanden niet kwijt? Onder de AVG komt daar een tweede vraag bij: wie kan bij de persoonsgegevens en is die toegang noodzakelijk?

Verwerkingsverantwoordelijke en verwerker

De AVG maakt onderscheid tussen een verwerkingsverantwoordelijke en een verwerker. Als fotograaf ben je meestal zelf verwerkingsverantwoordelijke wanneer je bepaalt waarom en hoe persoonsgegevens van klanten, modellen of geportretteerden worden verwerkt.

Schakel je vervolgens een andere organisatie in die persoonsgegevens namens jou verwerkt, dan kan die organisatie de verwerker zijn. Denk aan een partij die je klantadministratie host, een online boekhoudpakket, een cloudomgeving waarin klantgegevens of foto's worden opgeslagen of een dienst waarmee je online fotogalerijen aan klanten aanbiedt.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat je met een verwerker andere afspraken moet maken dan met een partij die zelfstandig verantwoordelijk is voor zijn eigen verwerking.

De verwerkersovereenkomst

Naast een privacyverklaring kun je als fotograaf ook met een verwerkersovereenkomst te maken krijgen. Deze twee documenten hebben een verschillende functie. De privacyverklaring is bedoeld om klanten en andere betrokkenen te informeren over de verwerking van hun persoonsgegevens. Een verwerkersovereenkomst maak je met een externe partij die in jouw opdracht persoonsgegevens verwerkt.

Wanneer sprake is van een verwerkersrelatie, moet de verwerking worden geregeld in een overeenkomst die voldoet aan de eisen van artikel 28 van de AVG. In de praktijk wordt hiervoor meestal de term verwerkersovereenkomst gebruikt.

Daarin worden onder andere afspraken gemaakt over welke persoonsgegevens worden verwerkt, het doel en de duur van de verwerking, beveiliging van de gegevens, geheimhouding, eventuele subverwerkers, ondersteuning bij verzoeken van betrokkenen en wat er met de persoonsgegevens gebeurt wanneer de dienstverlening eindigt.

Veel professionele leveranciers hebben hiervoor inmiddels een eigen Data Processing Agreement, vaak afgekort als DPA. Dat is in feite de Engelstalige benaming voor een verwerkersovereenkomst. Controleer wel of zo'n overeenkomst daadwerkelijk betrekking heeft op de dienst die je gebruikt en aansluit bij de verwerking die binnen je fotografiebedrijf plaatsvindt.

Niet iedereen is verwerker

Dat je persoonsgegevens aan een andere onderneming verstrekt, betekent niet automatisch dat je een verwerkersovereenkomst met die onderneming moet afsluiten.

Een leverancier kan persoonsgegevens bijvoorbeeld voor eigen doeleinden en onder eigen verantwoordelijkheid verwerken. In dat geval kan die partij zelf verwerkingsverantwoordelijke zijn. Een verwerkersovereenkomst is dan niet automatisch de juiste juridische constructie.

Het is daarom beter om per dienst eerst vast te stellen welke rol beide partijen volgens de AVG hebben, in plaats van standaard met iedere leverancier een verwerkersovereenkomst af te sluiten.

Cloudopslag, klantgalerijen en back-ups

De keuze voor cloudopslag, online klantgalerijen en externe back-updiensten is niet alleen een technische kwestie. Je moet ook weten waar de persoonsgegevens worden verwerkt, welke partij toegang kan hebben, welke beveiligingsmaatregelen worden toegepast en onder welke voorwaarden eventuele andere partijen worden ingeschakeld.

Voor een fotografiebedrijf is het daarom verstandig de volledige gegevensstroom eens in kaart te brengen: welke persoonsgegevens verwerk je, waarom doe je dat, waar worden ze verwerkt of opgeslagen, hoe lang bewaar je ze en welke externe partijen kunnen erbij?

Pas daarna wordt duidelijk welke verwerkersovereenkomsten daadwerkelijk nodig zijn en welke maatregelen je zelf moet nemen.

Register van verwerkingsactiviteiten

Een document dat een professionele fotograaf al snel verplicht moet bijhouden, is het register van verwerkingsactiviteiten. In zo'n register leg je vast welke persoonsgegevens je binnen je bedrijf verwerkt en waarom je dat doet.

Dat klinkt voor een klein fotografiebedrijf misschien wat zwaar, maar de administratie hoeft niet ingewikkeld te zijn. Denk bijvoorbeeld aan namen en contactgegevens van klanten voor offertes en opdrachten, adres- en factuurgegevens voor de administratie en foto's waarop personen herkenbaar in beeld staan. Ook gegevens van modellen en andere zakelijke contacten kunnen hieronder vallen.

In het register beschrijf je onder andere voor welke doeleinden je persoonsgegevens verwerkt, om welke categorieën personen en persoonsgegevens het gaat, aan welke categorieën ontvangers gegevens worden verstrekt en, indien van toepassing, of gegevens buiten de Europese Economische Ruimte worden doorgegeven. Waar mogelijk neem je ook de beoogde bewaartermijnen en een algemene beschrijving van de technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen op.

Voor organisaties met minder dan 250 medewerkers kent de AVG een uitzondering op de registerplicht. Die uitzondering is echter veel beperkter dan je misschien zou verwachten. Wanneer de verwerking van persoonsgegevens niet incidenteel is, geldt de uitzondering niet. Ook bij verwerkingen die waarschijnlijk een risico opleveren voor de rechten en vrijheden van betrokkenen en bij de verwerking van bijzondere of strafrechtelijke persoonsgegevens kan de registerplicht gelden.

Voor een fotografiebedrijf is vooral het eerste relevant. Het verwerken van klantgegevens is doorgaans geen incidentele gebeurtenis. Als fotograaf verwerk je bij iedere nieuwe opdracht opnieuw persoonsgegevens van klanten en mogelijk van de personen die je fotografeert. Dat is onderdeel van de normale bedrijfsvoering.

Ook als zelfstandig fotograaf met een eenmanszaak kun je daarom niet simpelweg gebruikmaken van de uitzondering voor organisaties met minder dan 250 medewerkers. Bij een normaal functionerend fotografiebedrijf zal de structurele verwerking van klantgegevens er in de praktijk al snel toe leiden dat een register van verwerkingsactiviteiten moet worden bijgehouden.

Voor een zelfstandig fotograaf hoeft dat geen ingewikkeld juridisch document te zijn. Het register moet schriftelijk worden bijgehouden, maar dat mag ook elektronisch. Een goed ingerichte spreadsheet kan dus prima als verwerkingsregister dienen, zolang daarin de vereiste informatie staat, het register actueel wordt gehouden en je het op verzoek aan de Autoriteit Persoonsgegevens kunt verstrekken.

Datalekken registreren

Ook datalekken moet je binnen je bedrijf registreren. Van een datalek is sprake wanneer persoonsgegevens verloren gaan, worden vernietigd, gewijzigd of bij iemand terechtkomen die daar geen toegang toe hoort te hebben.

Voor een fotograaf kan dat bijvoorbeeld gebeuren wanneer je een downloadlink met klantfoto's naar de verkeerde persoon stuurt, een onbeveiligde laptop met klantgegevens wordt gestolen of een online klantgalerij door een fout openbaar toegankelijk blijkt te zijn.

Niet ieder datalek hoeft bij de Autoriteit Persoonsgegevens te worden gemeld. Of dat nodig is, hangt af van het risico dat het datalek oplevert voor de betrokken personen. In bepaalde gevallen moeten ook de betrokkenen zelf worden geïnformeerd.

Wat je wél moet doen, is datalekken documenteren. Daarbij leg je onder andere vast wat er is gebeurd, welke persoonsgegevens en personen daarbij betrokken waren, wat de gevolgen kunnen zijn en welke maatregelen je hebt genomen. Ook wanneer je besluit een datalek niet bij de Autoriteit Persoonsgegevens te melden, is het verstandig vast te leggen waarom die melding volgens jou niet noodzakelijk was.

Zo'n datalekregister hoeft voor een klein fotografiebedrijf geen ingewikkeld systeem te zijn. Een goed bijgehouden document of spreadsheet kan voldoende zijn. Het belangrijkste is dat je achteraf kunt aantonen welke datalekken zich hebben voorgedaan en hoe je daarmee bent omgegaan.

Publicatie, model release en portretrecht

Bij fotografie van herkenbare personen lopen portretrecht en AVG al snel naast elkaar. Een model release (quitclaim) kan afspraken vastleggen over publicatie en gebruik van beelden, maar regelt niet automatisch alle verplichtingen die uit de AVG voortvloeien.

Wanneer een foto een persoonsgegeven is, moet je ook kunnen uitleggen op welke grondslag je die verwerkt, voor welk doel je dat doet, hoe lang je de foto bewaart en welke rechten de betrokkene heeft. Afspraken in een model release over het gebruik en de publicatie van foto's zijn niet automatisch hetzelfde als toestemming in de zin van de AVG. Wanneer toestemming als AVG-grondslag wordt gebruikt, moet die toestemming aan de voorwaarden van de AVG voldoen.

Dat betekent niet dat een model release overbodig is. Integendeel: bij model- en commerciële fotografie is het verstandig afspraken over publicatie, portfolio, sociale media, promotioneel gebruik en commercieel gebruik duidelijk schriftelijk vast te leggen. Alleen moet zo'n document niet worden gebruikt als vervanging van je privacy-informatie of interne AVG-administratie.

Het portretrecht en de AVG zijn verschillende juridische regimes, maar kunnen bij dezelfde foto tegelijkertijd van toepassing zijn. Afspraken over het gebruik en de publicatie van een portret kunnen bijvoorbeeld in een model release worden vastgelegd. Je kunt afspraken over beide onderwerpen in één document opnemen, maar moet daarbij wel afzonderlijk voldoen aan de regels die voor het portretrecht en de AVG gelden.

Amateurfotograaf

Soms wordt weleens gedacht dat een amateurfotograaf hier allemaal niets mee te maken heeft, maar “ik verdien er geen geld mee” betekent niet automatisch dat de AVG niet geldt.

Of je beroepsfotograaf of amateurfotograaf bent, bepaalt op zichzelf niet of de AVG van toepassing is. Het gaat vooral om de manier waarop je persoonsgegevens verwerkt en het doel waarvoor je dat doet.

De AVG kent een uitzondering voor de verwerking van persoonsgegevens door een natuurlijk persoon bij een zuiver persoonlijke of huishoudelijke activiteit. Fotografeer je bijvoorbeeld tijdens een verjaardag of vakantie en verwerk je die foto's uitsluitend binnen je familie- of vriendenkring, dan kan deze zogenoemde huishoudelijke uitzondering van toepassing zijn.

Bij een amateurfotograaf die zijn fotografie serieuzer organiseert, kan de situatie anders worden. Denk bijvoorbeeld aan iemand die regelmatig met modellen fotografeert, TFP-shoots organiseert, contactgegevens van modellen verwerkt en de gemaakte foto's via een openbare website of een voor iedereen toegankelijk socialmediakanaal publiceert. Het feit dat hiervoor niet wordt betaald, is op zichzelf geen reden om de AVG buiten beschouwing te laten.

De grens wordt dus niet bepaald door de vraag of je met fotografie geld verdient. Een hobby kan nog steeds leiden tot verwerkingen die buiten de zuiver persoonlijke of huishoudelijke sfeer vallen.

Openbaar publiceren

Vooral bij het publiceren van foto's is het verstandig om niet te snel van de huishoudelijke uitzondering uit te gaan. Het delen van foto's in een besloten familie- of vriendenkring is iets anders dan het publiceren van foto's op een openbare website of een socialmediaprofiel dat voor een onbeperkte groep mensen toegankelijk is.

Dat onderscheid kan voor een enthousiaste amateurfotograaf behoorlijk relevant zijn. Wie een eigen portfolio opbouwt, met modellen werkt en zijn werk openbaar presenteert, werkt misschien niet commercieel, maar verwerkt wel persoonsgegevens buiten de directe privésfeer.

Daarbij gaat het bovendien niet alleen om de foto's. Ook namen, e-mailadressen, telefoonnummers en andere gegevens die je bijvoorbeeld gebruikt om shoots met modellen te organiseren, zijn persoonsgegevens.

Amateur betekent niet vrijgesteld

Een amateurfotograaf hoeft daarom niet zonder meer dezelfde administratie op te zetten als een professioneel fotografiebedrijf, maar kan ook niet uitsluitend op basis van het ontbreken van commerciële activiteiten concluderen dat de AVG niet van toepassing is.

Kijk in plaats daarvan naar de feitelijke situatie. Fotografeer je uitsluitend voor jezelf en binnen je persoonlijke kring, of werk je structureel met andere personen, verwerk je hun gegevens en publiceer je de resultaten voor een breder publiek?

Zodra de fotografie buiten de zuiver persoonlijke of huishoudelijke sfeer komt, is het verstandig om vast te stellen welke verplichtingen uit de AVG op die activiteiten van toepassing zijn.

Een praktijkvoorbeeld

Een klant neemt per e-mail contact met je op voor een commerciële portretshoot. Voor de offerte en planning verwerk je de naam, contactgegevens en informatie over de opdracht. Dus dat heb je beschreven. Die gegevens zijn immers nodig om de aanvraag te behandelen en, zodra de opdracht wordt bevestigd, de overeenkomst uit te kunnen voeren.

Voor de shoot ontvang je ook de naam en contactgegevens van het model. Je hebt vooraf vastgelegd waarom je die gegevens verwerkt en hoe je het model informeert omdat je de beelden later ook voor je eigen portfolio wilt gebruiken, beoordeel je dat afzonderlijk van het doel waarvoor de klant de foto's laat maken.

Tijdens de shoot maak je tethered opnamen. Op de foto’s staan mensen die daarop herkend kunne worden en die daarmee persoonsgegevens zijn geworden. Je weet dat daarmee niet alleen de uiteindelijke foto’s relevant zijn voor afspraken, maar ook de RAW-bestanden, tijdelijke bestanden en eventuele back-ups waarin die foto's terechtkomen.

Na de shoot maak je een selectie en lever je de afgesproken bestanden aan de klant, bijvoorbeeld via een downloadomgeving. Omdat je daarvoor een externe dienst gebruikt, heb je daarmee een verwerkersovereenkomst afgesloten.

Na de levering bewaar je de foto’s gedurende een vooraf bepaalde periode voor nalevering. Dat geldt als de grondslag waarom je de foto’s mag bewaren en hoe lang. Dat heb je natuurlijk vastgelegd en de klant weet dit. De factuur en gegevens die onderdeel zijn van de administratie kunnen vanwege een wettelijke verplichting een andere bewaartermijn hebben dan deze foto’s.

Omdat je een foto uit deze opdracht op je website en sociale media wilt plaatsen, weet je dat je een ander verwerkingsdoel hebt. Daarvoor heb je vooraf aparte afspraken met de klant en het model gemaakt. In een model release heb je de afspraken over het gebruik en de publicatie vastgelegd met het model, maar je weet dat deze de AVG-verplichtingen niet vervangen. Daarom heb je die apart beschreven.

Wanneer de bewaartermijn voor de nalevering is verstreken, verwijder je de bestanden die je voor dat doel niet langer nodig hebt uit de relevante opslaglocaties. De geselecteerde beelden die je rechtmatig voor een ander doel blijft verwerken, beoordeel je en beheer je volgens dat afzonderlijke doel.

Wat moet je praktisch regelen?

Voor een fotograaf komt de AVG in de praktijk neer op een aantal concrete onderdelen. Niet ieder onderdeel is voor iedere fotograaf even omvangrijk, maar je moet wel weten of het op jouw werkwijze van toepassing is.

  • breng in kaart welke persoonsgegevens je verwerkt, inclusief herkenbare foto's;
  • bepaal per verwerking het doel, de grondslag en de bewaartermijn;
  • stel privacy-informatie op die aansluit bij je eigen werkwijze;
  • beveilig klantgegevens en beeldbestanden passend;
  • controleer welke externe diensten persoonsgegevens namens jou of voor eigen doeleinden verwerken;
  • sluit verwerkersovereenkomsten af wanneer sprake is van een verwerkersrelatie;
  • houd een register van verwerkingsactiviteiten bij wanneer de AVG dit vereist;
  • documenteer datalekken en beoordeel of melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens of betrokkenen nodig is;
  • houd portretrecht, model release en AVG uit elkaar, ook wanneer ze in één opdracht samenkomen.

De AVG hoeft daarmee geen onwerkbaar juridisch blok aan het been te worden. Wel vraagt het om een bewuste inrichting van je bedrijf. Juist omdat fotografen met zowel klantgegevens als herkenbare beelden werken, is het verstandig deze zaken vanaf het begin goed te organiseren.

Het voordeel daarvan is praktisch: je weet waar persoonsgegevens worden verwerkt, wie erbij kan, welke afspraken met leveranciers zijn gemaakt en wat je moet doen wanneer er iets misgaat. Dat geeft rust, zowel bij particuliere opdrachten als bij commerciële fotografie.