Soms voel je jezelf wel eens een marionet, je wordt geleefd en lijkt geen controle te hebben op dat wat je doet. Maar wij nemen nu zelf de touwtjes in handen en maken onze eigen marionet!

Leuk cadeau

Op de dag dat dit artikel gepubliceerd wordt, vieren we met ons gezin Sint Nikolaas. Tijdens dit kinderfeest werden traditioneel veel poppen geschonken. De eerste poppen werden niet gebruikt als speelgoed maar omdat ze een rol speelden in de godsdiensten. Poppen werden dan ook als geluksbrengers cadeau gegeven.

Een marionet

Een pop die wordt bestuurd met behulp van touwtjes, is een bijzondere pop, maar ook weer niet echt iets nieuws. Al 2000 jaar voor Christus werd er met marionetten gewerkt. In Egyptische graven zijn zelfs marionetten terug gevonden. We denken nu dat ze toen vooral bij ceremonies werden gebruikt, maar als dat al zo was, veranderde dat snel.

Mensen zoals Aristoteles hebben het niet alleen over marionetten in hun werk, van Archimedes is bijvoorbeeld ook bekend dat hij er zelf mee speelde. Wetenswaardigheden die maar laat zien hoe deze poppen geïntegreerd en geaccepteerd werden in diverse culturen en geschiedenissen.

Ook nu nog, zoals we allemaal weten, zijn er nog regelmatig marionettenvoorstellingen te bezoeken waarbij de marionetist zich zo goed mogelijk probeert te verbergen zodat de marionetten alleen maar meer lijken te gaan leven. Ook op televisie zijn ze regelmatig te zien geweest. Mensen van mijn generatie hebben waarschijnlijk zelfs hele series met marionetten gevolgd, zoals The Thunderbirds.

Marionette is oorspronkelijk een Frans woord dat “Kleine Maria” betekent. De bedrade poppen kregen deze naam omdat in de middeleeuwen marionetten werden gebruikt om Bijbelse verhalen te vertellen. Maria was daarin een geliefde hoofdrolspeelster.

Figuurlijke betekenis

Maar als iemand een marionet genoemd wordt, dan wordt daarmee niet bedoeld dat hij of zij een Maria karakter heeft. Eerder bedoelen we hiermee dat die persoon klakkeloos doet wat een ander van hem of haar verwacht. Zo werd Schoof in de media een marionet van Wilders genoemd en Poetin een marionet van een door hem omringende groep machtige en invloedrijke russen.

In praktijk kan iedereen zich af en toe marionet voelen. Het gevoel dat je door iets of iemand anders wordt geleefd zal menigeen kennen. Pinokkio is het tegenovergesteld van dit model. Hij is een marionet die juist onafhankelijk wil worden en uiteindelijk de draadjes van zich afwerpt.

Onze marionet

Je kunt het zo complex maken als je zelf wil, en met dit artikel hadden we beloofd daar een voorbeeld van te geven wat we ook gedaan hebben met het artikel over de marionet gewrichten waarin we laten zien hoe je de ledematen van de pop kunt aanpassen om het ‘popgehalte’ te verhogen. In dit artikel richten we ons vooral op het maken van de touwtjes waarmee de marionet vast komt te zitten.

Om zelf een marionet te maken moet de uitgangsfoto geschikt zijn. We hebben ons model daarom gevraagd een zowat onmogelijke pose aan te nemen waarbij de ‘knulligheid’ van de marionet kan worden geaccentueerd en het mensgehalte kan worden teruggedrongen. Zo zijn we aan afb 1 gekomen.

Achteraf zijn we iets te enthousiast aan het werk gegaan. We zien namelijk dat ons model nog haar armbanden draagt. Dat bleek niet zo handig te zijn. Immers, die zijn de plaatsen waar straks de touwtjes aan vast moeten komen te zitten.

In afb 2 is te zien hoe we daarom al de armband hebben verwijderd aan haar rechterpols. Dit hebben we gedaan met de stamp tool. Dit wordt echter nooit zo mooi en realistisch als de werkelijkheid dus hiervoor geldt zoals zo vaak: zorg voor goed uitgangsmateriaal. Dat voorkomt onnodige inspanningen achteraf en het maakt het eindresultaat nu eenmaal beter!

De hand

We verlengen de afbeelding en plaatsen boven ons model een foto van een hand. Deze hand beschikt over een andere kleurverzadiging als onze foto (zie afb 3).

Daarom plaatsen we boven de hand een Hue/Saturation Adjustment Layer en clippen die vast aan de layer met de hand. Door de Saturation schuif naar links te trekken en de Lightness optie aan te passen, zorgen we dat de hand beter in het geheel past (zie afb 4).

Nu kunnen we beginnen we met het trekken van het eerste touwtje!

De touwtjes

Uit een foto knippen we een klein stukje touw. Deze verkleinen we wat en maken er verschillende exemplaren van. Deze losse stukjes laten we op elkaar aansluiten zodat een lang snoer ontstaat dat we vanaf een vinger van de hand naar de pols van ons model laten lopen (zie afb 5).

Op de pols brengen we twee stukjes uitgeknipt touw aan en daarmee zorgen we ervoor dat de suggestie ontstaat dat het touw daar aan vast lijkt te zijn gemaakt. Dit is een van de meest eenvoudige manieren om dit te doen (zie afb 6).

Laten we ons nu richten op de elleboog aan de andere kant (zie afb 7). Omdat we vanuit een ander perspectief aankijken tegen de aanhechting van het touw, kunnen we hier geen gebruik maken van de eenvoudige oplossing zoals dit voor de pols aan de andere kant gold. Hiervoor hebben we echter toch ook gewoon een klein stukje uitgeknipt recht touw gebruikt, maar dit om de arm gevouwen met behulp van de menuoptie Edit > Puppet Warp. In andere artikelen op deze site, zoals het artikel over de ‘aankleedpop’, kun je zien hoe deze tool werkt.

We gaan weer terug naar de andere kant voor het bevestigen van het touw om de elleboog. Hier kijken we weer anders tegen de aanhechting van het touw aan. We gebruiken dezelfde techniek met de Puppet Warp tool, maar plaatsen naast het touw een streep in de huid alsof het touw daar eerder zat en een indruk in de huid achter heeft gelaten. Dit hebben we gedaan om je te laten zien hoe je een dergelijke afbeelding geloofwaardiger kunt maken door eenvoudige zaken toe te voegen (zie afb 8).

Andere zaken

In afb 9 zie je hoe we dezelfde technieken gebruikt hebben om het geheel te complementeren. We hebben slechts een ding nieuw toegevoegd en dat is dat we een knoopje in het touw hebben gelegd. Je ziet dit vooral bij de vingers van de hand in gebruik.

De armband om de andere pols is weggehaald en ook hier is touw gebruikt om het vastbinden te kunnen laten zien. De touwtjes om de knieën zijn ook gevormd met de Poppet Warp tool.

De middelvinger heeft een afwijkend bandje gekregen. Dit was een rechte stropdas die met behulp van de Poppet Warp tool is omgevormd tot een soort bandje dat zich om de vinger bevindt. Dit om je te laten zien dat je ook heel goed verschillende dingen om deze manier kunt verbinden met elkaar.

Tenslotte...

Het was misschien nog wel aardig geweest om onze marionet een schaar in handen te geven om daarmee een snoer door te laten knippen. Of dat de snoertjes in de knoop waren gekomen en dat daardoor het besturen onmogelijk werd gemaakt. Als we er even over nadenken, dan krijgen we steeds meer ideeën! 

Het is zo leuk om dit soort afbeeldingen te maken, dat we deze ideeën graag vasthouden voor een volgende keer, want dit gaan we vast en zeker nog eens herhalen!