Iedereen maakt wel eens een portretfoto, maar een goed portret maken is iets heel anders. Portretfotografie draait niet alleen om het fotograferen van een persoon, maar vooral om het vastleggen van diens karakter, uitstraling en emotie.
De mens is waarschijnlijk het meest gefotografeerde onderwerp ter wereld. Vrijwel iedereen heeft dan ook honderden portretfoto's van familie, vrienden of collega's. Toch missen veel van die foto's iets. Ze registreren hoe iemand eruitziet, maar vertellen weinig over wie die persoon is. Juist daarin onderscheidt een sterk portret zich van een gewone foto.
Veel portretfotografen vinden een portret pas geslaagd wanneer de persoonlijkheid van het model zichtbaar wordt. Dat vraagt meer dan alleen een goede camera of een mooi objectief. De houding, gezichtsuitdrukking, blikrichting en de manier waarop iemand zich voor de camera voelt, bepalen in grote mate het uiteindelijke resultaat. Ook de keuze van het standpunt en de compositie spelen daarbij een belangrijke rol.
Licht is misschien wel het belangrijkste gereedschap van de portretfotograaf. Met licht kun je sfeer creëren, vormen accentueren of juist verzachten en de aandacht naar bepaalde delen van het gezicht leiden. Daarom wordt in de portretfotografie veel gebruikgemaakt van zachte lichtbronnen, zoals softboxen, paraplu's en reflectieschermen. Ook indirect flitsen, waarbij het licht eerst via een muur of plafond wordt weerkaatst, is een veelgebruikte techniek.
De camera-instellingen worden afgestemd op het gewenste eindresultaat. In een studio wordt vaak gekozen voor een lage ISO-waarde om de maximale beeldkwaliteit en het grootste dynamische bereik te behouden. Het diafragma bepaalt vervolgens hoeveel van het gezicht scherp wordt weergegeven en hoeveel de achtergrond vervaagt. Afhankelijk van de stijl van het portret kan juist een zeer kleine of juist een grotere scherptediepte gewenst zijn.
Over portretfotografie bestaan veel richtlijnen. Zo wordt vaak gezegd dat één gezichtshelft fotogenieker is dan de andere of dat een model altijd onder een bepaalde hoek moet worden gefotografeerd. Zulke adviezen kunnen een nuttig uitgangspunt vormen, maar zijn zeker geen vaste regels.
Er zijn prachtige portretten gemaakt in zacht, egaal studiolicht, maar ook in hard zonlicht of met slechts één smalle lichtbundel die een deel van het gezicht verlicht. Sommige fotografen kiezen bewust voor een hoog contrast of laten delen van het gezicht in de schaduw verdwijnen om extra spanning te creëren. Ook een rechtstreekse blik in de camera kan een portret juist veel kracht geven.
Een goed portret ontstaat daarom niet door het volgen van een lijstje technische regels. Techniek is belangrijk, maar uiteindelijk gaat het om de combinatie van licht, compositie, communicatie en timing. Pas wanneer die elementen samenkomen, ontstaat een portret dat niet alleen laat zien hoe iemand eruitziet, maar ook iets vertelt over wie die persoon is.