We hebben het er vaker over gehad: voor een shoot kun je zelf vaak veel maken. Dat is niet alleen goedkoper, het is ook leuk en creatief. Dit keer gaan we een hoofddeksel maken voor een non.

Waarom DIY?

Iets maken voor een shoot is populair en groeit in belangstelling. Er is inmiddels zelfs sprake van een serieuze Do It Yourselves (DIY) community onder fotografen. Mensen die DIY gebruiken om iets vast te kunnen leggen zonder grote investeringen.

Sommige tongen beweren dat fotografie een van de duurste hobby’s is die je uit kunt oefenen. DYI zou het betaalbaarder maken. Persoonlijk vind ik het niet waar dat fotografie erg duur is. Natuurlijk heb je een camera en lens nodig, maar die zijn ook goed tweedehands aan te schaffen en je kunt er doorgaans heel lang mee doen. Afgeschreven over het aantal gebruiksjaren is het misschien zelfs wel een relatief goedkope hobby. Want waar je kun voor zo’n honderd euro per jaar nog iedere dag van het jaar mee bezig zijn, van genieten en dan ook nog met een dergelijk breed toegangsgebied?

Voor fotografie moet je vaak wel voorinvesteren. En dat kan moeilijk zijn. Maar sparen en dan pas iets aanschaffen kan verdienen met fotografie tegenwerken. In dit soort gevallen kan DIY uitkomst bieden. Want wie geen geld heeft, moet slim zijn!

En al heb je geld, als iets geen geld hoeft te kosten, waarom zou je het daar dan aan besteden? Daarnaast zorgt DIY vaak voor flexibiliteit en snelheid en draag je bij aan duurzaamheid. Je kunt spullen binnen DIY namelijk gemakkelijk hergebruiken en voor een eenmalige shoot is het sowieso beter om niet steeds nieuwe dingen aan te schaffen. Ook ben ik ervan overtuigd dat DIY je creatiever maakt. Je valt niet terug op wat anderen bedacht hebben, maar je maakt wat je nodig denkt te hebben.

Van gobo tot prop

Veel fotografen beperken zich met DIY tot fotografieapparatuur. Ze maken bijvoorbeeld zelf reflectieschermen van wit piepschuim, snoots van een bundel zwarte plastic drinkrietjes of gobo’s van zwart karton. Maar ook voor de scene zelf kun je natuurlijk van alles maken.

Het is belangrijk om zich iets goed te realiseren. Een foto is 2-dimensionaal. Diepte in de foto ontstaat door suggestie. Er bevinden zich schaduwen in een foto, onderdelen die verder weg staan zijn kleiner, etc.. Maar de foto wordt er niet ‘dikker’ door. Een foto is en blijft 2-dimensionaal.

Als we daarom iets maken dat nauwelijks diepte heeft, bijvoorbeeld van karton, dan ziet de kijker slechts de voorkant. Als die voorkant de suggestie van diepte vertoont, dan maakt het niet uit hoe plat het karton is. Het gaat om wat de kijker ervaart, niet om de werkelijkheid.

Kleding

Hetzelfde gaat op voor kleding. Ik heb menig modeshoot gedaan voor merken waarbij het te fotograferen kledingstuk nog niet beschikbaar was in de maat of uitvoering voor het model dat voor de shoot werd gebruikt. Het is daarom regelmatig voorgekomen dat het rugstuk van mening jurkje of blouse bijeen werd gehouden door rijggaren of met behulp van haarklemmen. Ik heb zelfs wel eens gewerkt met op elkaar vastgeplakte delen van kledingsstukken.

Op de foto is niets van dit soort trucs te zien. Zoals ik al aangaf: het gaat erom wat de kijker ervaart, niet om wat de werkelijkheid is. In dit artikel gaan we dat laten zien met een voorbeeldje. Maar het is slechts een voorbeeldje. Dezelfde manier van denken kun je loslaten op decors en zelfs nagemaakte figuranten. Want een stuk broek op een foto kan laten zien dat iemand net het beeld uitloopt, maar dat wil niet zeggen dat er ook daadwerkelijk een persoon in die broek zat…

Nonnenshoot

We hebben het plan opgevat om een shoot te doen waarin een non een rol speelt. Nu hebben we toevallig geen nonnenkleding liggen en moeten we er dus zelf wat voor gaan fabriceren. Daarvoor kijken we eerst op internet. We vragen ons namelijk af hoe zoiets er in het echt uitzag.

In afb 1 zien we een stuk van een schilderij van de Spaanse schilder Joaquín Sorolla y Bastida. Het is gebaseerd op een eerder werk dat “Sint Clara in Extase” wordt genoemd. Het heet “Monja en oración” (non in gebed).

Dit werk geeft een goed idee van wat wij nodig hebben. Een wit kledingstuk geheel rond het hoofd en een zwarte sluier daar overheen. Op andere schilderijen zien we dat in de historie het witte deel erg beperkt bleef. De habijt zelf was zwart. Een klein stukje rond de kraag kon wit zijn.

Dat effect willen wij ook krijgen. Onze non moet daarom overwegend zwart worden. We gebruiken het schilderij van Sorolla nog wel als inspiratiebron, maar gaan dit dus niet precies nabootsen.

Ontleden

Nu we weten wat we willen maken, ontleden we ons doel met onderdelen waar we wel over beschikken. Daarvoor gaan we heel goed kijken. We vragen ons daarbij niet af hoe we aan een dergelijke zwarte kap of witte ondersluier komen, maar of we iets hebben dat ons daar aan doet denken en daarvoor zouden kunnen gebruiken.

Op het schilderij zien we dat de zwarte kap over haar oren valt. Op sommige schilderijen zie je dat deze kappen tot ver voorbij het gezicht doorliepen. Dit zorgde er voor dat nonnen niet zo goed zijwaarts konden kijken. Dit stond symbool voor het richten van de blik op God. Zo'n ver naar voren uitstekende kap willen we niet want dan zien we het gezicht van onze non niet goed. Dus dit moet meer gaan lijken op het schilderij van Sorolla.

Laten we ons ook nog even richten op de witte ondersluier. De non in het schilderij lijkt een soort wit masker op te hebben waar haar gezicht doorheen komt. Hierdoor worden de haren verborgen.

Dat had ik ook weleens als ik per ongeluk een verkeerd t-shirt van een mijn toen nog jonge zoons aantrok. Dat was dan te klein en daardoor bleef ik met mijn hoofd in het gat hangen. Hierdoor heb ik meteen een idee hoe we deze witte ondersluier kunnen nabootsen. We gebruiken een wit t-shirt!

Dan de zwarte kap. We willen dat deze een kraag gaat vormen want we willen een overwegend zwart gestalte maken. We moeten dus iets van een zwarte doek over haar hoofd hebben met twee lange zwarte stroken zodat die over haar schouders kunnen komen te vallen. Een zwarte doek met twee lange zwarte stroken. Dat doet denken aan een zwarte broek! Mooi, laten we eens kijken wat we hiermee kunnen doen.

DIY nonnending

Ons model heeft voor deze shoot een zwart truitje aan en een wit t-shirt en een zwarte vechtsportbroek meegenomen (zie afb 2). Het voordeel van deze vechtsportbroek is dat hij van heel dun katoen is en daarmee gemakkelijk om het hoofd te slaan. Een zwarte maillot had natuurlijk ook prima dienst kunnen doen, maar we roeien met de riemen die we hebben.

Het zwarte truitje heeft ze al aan. Ze trekt nu het witte T-shirt zo over haar hoofd dat daar waar je normaal gesproken je nek door steekt, alleen het gezicht zichtbaar wordt (zie afb 3). Dit lijkt meteen al een beetje op een middeleeuwse non, dus hier kun je al wat mee, maar voor onze shoot zijn we nog niet klaar.

Omdat het t-shirt zo breed uit gaat staan, beginnen we ermee om het achter haar hoofd vast te klemmen (zie afb 4). Hierdoor wordt het een stuk smaller. Ons model zegt nog dat ze een afbeelding had gezien van een middeleeuwse non met alleen een dergelijk witte doek om het hoofd waar een soort kledinghangertje in was aangebracht om het geheel juist groter te maken, maar we wilden niet van ons oorspronkelijke plan afwijken. Misschien leuk voor een andere keer!

We slaan nu de zwarte vechtsportbroek over haar schouders zodat de benen van de broek over haar borst komen te hangen (zie afb 5). De taille van de broek ligt op haar hoofd en dat ontsiert. Een tegenvaller waar we niet goed over hadden nagedacht. In afb 6 zien we dit goed terug en daar moeten we dus wat op verzinnen.

We slaan simpelweg de taille een klein randje om waardoor de zwarte sluier realistischer wordt (zie afb 7). Onze non is nu klaar! Maar we waken er tijdens de shoot die gaat volgen wel voor om haar niet in de rug te fotograferen. Daar is goed te zien hoe we ons model tot non om hebben getoverd (zie afb 8).

Zo zie je maar

Door een goede voorstelling te hebben van wat je wilt maken en deze voorstelling te ontleden naar beschikbare materialen, kun je veel bereiken.

Niet alleen kun je hiermee bestaande dingen nabootsen of suggereren, je kunt er ook niet bestaande zaken mee creëren. Je kunt bijvoorbeeld een steampunkwapen maken, het kledingstuk van een Kelt of een toverlamp.