Overhead Light

Bij de meest gebruikte belichtingsconfiguraties komt het licht vanaf de zijkant, voorkant, achterkant of een combinatie hiervan. Je kunt echter een spectaculair effect krijgen door het licht van boven te laten komen.

Lichtrichting bepaalt emotie

Door de wijze waarop licht in een foto wordt gebruikt, kan het de emotie in een foto versterken of juist verzwakken. Het gaat er hierbij vooral om vanuit welke richting het licht komt naar het onderwerp toe.  

Dit betekent dat als we de lichtbron boven ons onderwerp plaatsen en we vragen het model omhoog te kijken, dan komt het licht voor haar dus van voren. Kijkt het model daarentegen recht naar voren richting de camera, dan komt het licht van boven haar hoofd.

We zullen zien dat dit een enorm efect kan hebben op de uiteindelijke uitstraling van de gehele foto, maar er is meer wat je moet weten wanneer je het licht van boven laat komen. Laten we dus maar snel aan de slag gaan!

Erboven

We plaatsen een lichtbron recht boven het onderwerp. Dat kan niet, zul je misschien in eerste instantie denken, omdat de wenkbrauwen de ogen in de schaduw zullen zetten. En dat is ook zo, tenzij het model natuurlijk naar de lichtbron gaat kijken of wanneer wij de positie van de lichtbron een beetje slim verplaatsen.

Daarnaast hebben we te maken met een technisch probleempje. Want hoe wordt een lichtbron boven een onderwerp geplaatst als het op een statief staat? Vanzelfsprekend is de veiligheid van het model altijd het belangrijkste en zul je, wanneer het gewicht van de gebruikte lamp toeneemt, andere voorzieningen moeten treffen.

Normaal gesproken gebruik je hier een degelijke “boom stand” (ook boomarm of galgstatief genoemd) voor. Dit is een statief met een kantelbare arm waarmee je er voor kunt zorgen dat de paal van de statief uit beeld blijft en de lichtbron sterk gekanteld kan worden.

Hoe degelijk een galgstatief ook is, er is een moment dat hij om kan vallen wanneer het gewicht van de lichtbron en de hellingshoek van de kantelbare arm maar groot genoeg zijn. Je hebt daarom altijd een goed contra gewicht nodig en het is zeker geen overbodige luxe om een zandzak te gebruiken de poten voor de zekerheid extra te stutten.

De positie van de lichtbron

We maken voor deze foto’s gebruik van een enkele lichtbron die we voorzien van een softbox. De richting van de softbox is loodrecht naar beneden. Om ons model hiermee te kunnen fotograferen maken we gebruik van drie posities van de lichtbron die boven haar staat opgesteld.

Ieder van deze posities heeft zijn eigen voor- en nadelen. Het model zelf speelt natuurlijk ook een belangrijke rol. Ze hoeft haar hoofd soms maar een klein beetje van richting te veranderen en de foto wordt meer of minder dramatisch omdat de richting van het licht weliswaar altijd loodrecht naar beneden staat, maar het model bepaalt hoe dat licht op haar terecht komt.

Erachter

Bij de eerste foto (zie afb 1) plaatsen we de softbox zowat achter ons onderwerp. Het licht valt daardoor grotendeels achter ons model op de grond. Let wel, het grootste deel van de softbox bevindt zich hierbij dus achter het onderwerp, maar een klein deel er ook boven (zie het schema in afb 1). Zouden we dat niet doen, dan wordt de voorkant immers helemaal niet belicht en dat willen we voorkomen.

Kijkt het model recht naar voren zoals in afbeelding 1, dan zien we dat het licht door de wenkbrauwen wordt tegengehouden en dat de ogen daardoor in de duisternis wegvallen. Maar wanneer het model omhoog kijkt (zie afb 2), dan worden de ogen natuurlijk wel verlicht en krijgen we, als ze haar gezicht een beetje schuin houdt, een sterk dramatisch effect te zien omdat haar gezicht zich in het gebied bevindt waarin de lichtsterkte van de softbox snel afloopt.

Hoe schuiner het model haar gezicht houdt, hoe dramatischer het licht uit zal pakken. En omdat het gezicht zich dichterbij de lichtbron bevindt dan de rest van het lichaam, springt het gezicht uit de foto en krijgt het meer nadruk.

Bij afbeelding 2 kunnen we zien dat het licht grotendeels valt op de zijkant van het gezicht die het verst weg is van de camera. Dit wordt "short lighting" genoemd. Short lighting geeft de suggestie dat het gezicht van het model smaller is en flatteert daarom de meeste mensen. 

Er recht boven

Plaatsen we de softbox recht boven ons model (zie afb 3) dan zien we dat het contrast op haar gezicht minder sterk wordt als dat bij de eerdere foto (afb 1) wanneer ze recht naar voren richting de camera kijkt. We zien hierdoor meer van de ogen. Kijkt het model omhoog naar de softbox (zie afb 4), dan zien we dat het beeld iets minder dramatisch wordt omdat het verschil tussen de linker- en rechterkant van het gezicht minder groot is geworden.

Ervoor

Wanneer we de softbox voor het model plaatsen (zie afb 5) dan blijkt dat ze zonder veel problemen recht naar voren kan kijken. Het gezicht wordt goed verlicht en er komt voldoende licht bij de ogen terecht. Door het hoofd schuin te houden wordt het ene deel van het gezicht donkerder dan het andere. Kijkt het model omhoog (zie afb 6), dan ontstaat nagenoeg hetzelfde effect waardoor de zijde van het gezicht dichter bij de camera verlicht wordt. Dit wordt 'broad lighting' genoemd en is minder goed geschikt voor mensen met een wat dikker of ronder gezicht omdat het dit sterk accentueert. 

Let wel, de achtergrond wordt door deze verschillende posities ook meer of minder verlicht. Dat heeft vanzelfsprekend effect op de uitstraling van de uiteindelijke foto.

Samenvatting

Ook met licht van boven kan men prachtige foto’s maken. De afbeeldingen 7 tot en met 9 of deze verzameling laten daar een paar voorbeelden van zien.

Alle foto's die we voor dit artikel hebben gebruikt, zijn tot stand gekomen met slechts een enkele flitser. Vanzelfsprekend kunnen de foto's fraaier worden wanneer ook gewerkt wordt met hair lights of rim lights, met gels of reflectoren. Het doel van onze foto's was echter niet om mooie foto's te maken, maar om illustratieve afbeeldingen te ontwikkelen dit onze uitleg konden ondersteunen. Experimenteer hier dus vooral veel mee. Het levert prachtige resultaten op!

We hopen dat hiermee gebleken is dat het is niet de positie van de lichtbron is die de emotie bepaalt, maar de richting waar het licht vandaan komt in combinatie met het onderwerp. 

Afb 1: De softbox bevindt zich zowat achter het model
Afb 2: Een sterk dramatisch effect wordt verkregen door omhoog te kijken
Afb 3: Het model in het midden er onder: minder contrast
Afb 4: De foto wordt iets minder dramatisch
Afb 5: Het model kan zonder problemen recht vooruit kijken
Afb 6: "Broad lighting" is niet voor iedereen geschikt
Afb 7: Headshot met licht van boven
Afb 8: Prachtige resultaten met slechts een enkele flitser
Afb 9: Met "Short lightning" kan de dramatiek worden versterkt