Kennis van poseren nodig?

Waarom is kennis van posering voor een fotomodel eigenlijk belangrijk? Spontaniteit is toch zeker altijd beter?

Het belang van kennis

Voor sommige foto's is spontaniteit het beste wat je kunt hebben. Er bestaat zelfs een fotografie stijl, de zogenaamde Candid Photography, die zich daar op richt. Maar op het moment dat je er op je best uit moet komen te zien of wanneer je een specifiek beeld moet uitstralen, dan helpt het natuurlijk wanneer je weet hoe je moet poseren. Poseren is immers het aannemen van een specifieke houding. 

Beginnende modellen hopen dat ze terug kunnen vallen op de ervaring van de fotograaf om de gewenste pose aan te kunnen nemen. Logisch, want wat je zelf niet weet moet je natuurlijk van een ander horen. Een fotograaf is echter geen fotomodel. Hij kan dan misschien weten wat hij graag zou willen, maar dat wil nog niet zeggen dat hij dat zelf zou kunnen. Daarnaast zal een fotograaf met een onervaren fotomodel niet snel iets kunnen maken wat hemzelf overstijgt. Voor de kwaliteit van de foto's is het daarom wenselijk dat het fotomodel wel wat kennis van het vak heeft.

Ervaren modellen met veel kennis van het werk maken overigens nog steeds gebruik van de fotograaf om de juiste pose aan te kunnen nemen. Dit doen ze om de laatste aanwijzingen te krijgen voor dat wat ze van zichzelf niet goed kunnen zien tijdens de shoot. Dat is heel normaal. Voor fotografen is het dus normaal om korte aanwijzingen te geven en ze hopen dan ook dat een fotomodel natuurlijk snel begrijpt wat ze bedoelen zodat ze snel verder kunnen werken. Het spreekt daarom zowat vanzelf dat de fotograaf en het fotomodel samen over de poses praten, en dat dit met een ervaren fotograaf en ervaren fotomodel een stuk eenvoudiger kan plaatsvinden dan wanneer een van beiden of beiden nog wat minder ervaren zijn.

Goed onderling afstemmen

Het uitgangspunt van veel fotografen en fotomodellen is dat de fotograaf een goed concept van de te maken foto voor ogen moet hebben, weet hoe dat moet en dat het fotomodel helpt dat voor elkaar te krijgen. De fotograaf is in deze rollenverdeling dus de kunstenaar. Vergelijk dit met een schilder uit de achttiende eeuw die een model gebruikte om een schilderij te kunnen maken. 

Om het fotomodel goed mee te kunnen laten werken aan de totstandkoming van de foto, moet hij haar deelgenoot van zijn idee maken. Dit is een van de belangrijkste ingrediënten voor het samenwerken met een fotomodel in een dergelijke rollenverdeling. Hoewel dit eenvoudig lijkt, is dit in praktijk moeilijker dan gedacht. Probeer een concept van een verzonnen beeld maar eens onder woorden te brengen zodat een ander begrijpt wat je bedoelt.

Overigens hoeft de rollenverdeling niet zo plaats te vinden zoals hierboven beschreven. Het idee voor een shoot hoeft immers niet perse van de fotograaf afkomstig te zijn. Het fotomodel kan dat ook verzinnen. Ook komt het voor dat fotograaf en fotomodel samen iets bedenken en samen tot in detail uitwerken. Er zijn zelfs samenwerkingsverbanden waarbij tijdens de shoot de rol van fotograaf en fotomodel afwisselen. Ze fotograferen op dat moment dus elkaar. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de mensen en karakters die betrokken zijn bij het proces. De traditionele opvatting van fotograaf als kunstenaar en het fotomodel als hulpmiddel komt echter wel het meeste voor.

Voor een fotomodel is het belangrijk om in te zien dat een dergelijke fotograaf niet altijd een strak omlijnd idee heeft van de te maken foto. Vaak beschikt hij over een vaag idee, een soort ruwe schets in zijn hoofd. Tijdens het fotograferen ontwikkelt de fotograaf deze schets tot een schilderij. Hij probeert tijdens de shoot uit of dat wat hij op dat moment maakt, het juiste gevoel of het juiste beeld weergeeft van wat hij zich bedacht had. In praktijk komt het er dan dus op neer dat de fotograaf zoekende is naar de juiste opname. Het liefste maakt de fotograaf je ook dan als fotomodel deelgenoot van zijn idee en hoopt natuurlijk dat je daa samen met hem invulling aan kunt geven. Door samen variaties uit te proberen, wordt gezocht naar de meest optimale foto. Veel fotografen vinden het dan fijn als je met ze meedenkt, mee experimenteert en ook initiatief neemt.

Voor een fotograaf is het belangrijk zich te realiseren dat een fotomodel, en zeker een minder ervaren fotomodel, vaak niet naar de gemaakte foto als geheel kijkt, maar vooral zichzelf ziet op de foto. Voor het fotomodel is het in dat geval dan ook van belang om zo goed mogelijk op de foto te komen staan. Omdat een fotograaf dat wel eens vergeet, kan dat wel eens leiden tot misverstanden. Het fotomodel er zo mooi mogelijk op zetten kan voor de fotograaf immers in groot contrast zijn met de gewenste foto. Als de fotograaf een dramatische foto wil maken van een verdrietige persoon, dan hoeft dit niet perse overeen te komen met het meest optimale beeld wat het fotomodel van zichzelf zou willen zien. Achteraf zal het model de foto daarom misschien niet goed kunnen vinden, en dat vooral omdat zij zichzelf niet wil of kan herkennen in de foto. Dit kun je alleen voorkomen doordat de fotograaf en het fotomodel het doel van de foto’s goed bespreken. Wen er als fotomodel aan dat je niet altijd even knap zult worden gefotografeerd, maar dat de fotograaf dan toch heel tevreden kan zijn met de foto. 

We hebben overigens de ervaring opgedaan dat fotomodellen, ook amateur fotomodellen, vaak heel goed op een andere manier naar de gemaakte foto’s kunnen kijken als het doel van de foto helder wordt gemaakt. Op dat moment scheppen sommige modellen er soms zelfs plezier in om aan dergelijke foto's mee te werken en kunnen ze hierdoor juist beter in die andere “huid” kruipen. Fotomodel zijn betekent suggesties opwekken, niet perse er zelf altijd zo mooi mogelijk op te staan. 

Een eigen repertoire met standaard poses

Juist op het moment dat het fotograferen een beetje vastloopt, omdat het goede beeld maar niet gevonden kan worden of de creativiteit even verstek laat gaan, helpt het als het fotomodel beschikt over een assortiment van standaard poses die het goed voor hem of haar “doen”. Dit laatste, dat ze het voor hem of haar goed doen, is belangrijk om als fotomodel zelf te ervaren. Dezelfde “standaard pose” doet het immers niet goed voor ieder model. Een fotomodel moet daarom zijn of haar eigen repertoire ontwikkelen. Dit repertoire bevat de poses waarvan het model weet dat deze hem of haar goed staan.

Je ontwikkelt dit repertoire als fotomodel door veel foto’s van je te laten maken en deze kritisch te bekijken. Sommige uitstralingen komen waarschijnlijk beter tevoorschijn als je op een bepaalde manier kijkt. Misschien doordat je jouw kin net iets omlaag steekt of op het moment dat je het hoofd iets schuin houdt. Onderschat daarbij de waarde van de minder geslaagde foto’s niet! Kijk goed naar waarom je vindt dat ze mislukt zijn. Non-voorbeelden leren je soms meer dan goede foto's.

Naast het kijken naar de foto’s die van je gemaakt worden als fotomodel, is het ook aan te raden regelmatig foto’s van anderen te bekijken. Door de komst van het internet is dat eenvoudig geworden. Kijk daarom naar deze foto’s en vraag je af wat je er goed of minder sterk aan vindt en waarom je dat vindt. Ongetwijfeld krijg je hierdoor ideeën voor poses die je zelf zou kunnen uitproberen.

Er is een aantal zaken waar je, ongeacht het type foto, altijd op kunt letten. In de rubriek modellenwerk op deze site komen we daar in veel facetten op terug. We hebben ze als tips beschreven zodat je ze onder andere kunt gebruiken om betere poses aan te nemen. Zeker als amateur model is het handig om een aantal van deze tips eens uit te proberen. Er zitten vast tips bij waar je iets aan zult hebben. Maar bedenk, het zijn geen wetten of regels. Het zijn slechts tips!

Vanuit het oogpunt van de fotograaf

Als een fotograaf in opdracht van een ander werkt, dan zal hij vooral dat moeten maken wat zijn klant van hem verwacht. Is een fotomodel zijn klant omdat ze bijvoorbeeld een portfolio wil laten maken, dan zal hij dat doen waarvan hij verwacht dat zij dat nodig heeft of leuk en mooi vindt. Als model is het goed om je dit te realiseren want in dit laatste geval probeert de fotograaf je vooral tevreden te stellen. Jou tevreden krijgen betekent niet perse dat je het beste portfolio krijgt. Weet dus, voordat je om een portfolio vraagt, wat je er zelf in wilt hebben. Verzamel daarom foto’s van andere modellen en neem die mee.

Als een opname wordt gebruikt voor een commerciële klant die een sfeerbeeld zoekt, zijn bedrijf probeert aan te prijzen, of een product wil laten promoten, dan is de rol van het model vaak secundair. Niet zelden wordt het model in dergelijke gevallen alleen gebruikt om een sfeer neer te zetten. Bij productfotografie wordt het model meestal ook nog gebruikt om de persoon die de afbeelding bekijkt te dwingen naar het product of het logo te kijken. Als het een fotomodel lukt om zowel de sfeer juist neer te zetten en de aandacht naar het product te leiden, dan is de foto geslaagd en zal de klant tevreden zijn.

De fotograaf ziet zichzelf vaak als de regisseur van de foto en het fotomodel als de actrice. Trouwens, vanzelfsprekend zijn er mannelijke fotomodellen en vrouwelijke fotografen, maar uit gemakzucht spreken we op deze site vaak over een fotomodel als ware deze vrouwelijk en over fotografen als zijn deze mannelijk. Dat dit zeker niet het geval is, weten we binnen Panthera Visual Media maar al te goed. We werken zelf immers vaak genoeg met mannelijke fotomodellen en vrouwelijke fotografen. Het is dus alleen voor de leesbaarheid dat we dit zo doen.

De fotograaf als regisseur betekent voor veel fotografen vooral degene die het idee voor de foto inbrengt. Daarnaast is de fotograaf een technicus. Hij moet een gedegen beheersing hebben over een aantal technieken zoals sluitertijden, diafragma’s, het werken met studiolampen, reflectoren en flitsers en over de digitale nabewerking van foto’s. Hij is vooral een schilder met licht. Het drukken op het knopje is niet het werk van de fotograaf. Zijn werk is het mogelijk maken dat als op het knopje gedrukt wordt, het beste beeld wordt vastgelegd en het beeld goed wordt bewerkt.

Veel fotografen verwachten dat fotomodellen, in het raamwerk van de foto dat zij neerzetten, wel weten hoe ze ongeveer moeten kijken en welke pose ze daarin het beste zouden kunnen aannemen. Inleven en anticiperen zijn dus de toverwoorden voor het werk van het fotomodel. Voor amateur modellen is dit niet altijd even duidelijk. Ze gaan er wel eens van uit dat ze strikte aanwijzingen van de fotograaf zullen krijgen. Maar de fotograaf weet dat ook niet altijd. Dat is zijn werk niet, zal hij soms denken, dat is het werk van het fotomodel.

Vanuit het oogpunt van het fotomodel

Veel fotomodellen, zeker amateur fotomodellen, willen graag precies weten wat de bedoeling is en vinden het helemaal niet erg om aanwijzingen te krijgen. Dan weten ze tenminste wat van ze verwacht wordt. Amateur fotografen vinden het soms echter moeilijk om concrete aanwijzingen te geven of weten niet goed hoe ze dat moeten doen. Dat kan soms tot vreemde situaties leiden. Het fotomodel en de fotograaf hebben dan namelijk een ander verwachtingspatroon. Alle spelers moeten leren dat je samen aan het werk bent. Het fotomodel is er niet voor de fotograaf, en de fotograaf is er niet voor het model. Idealiter werken ze intensief samen aan de totstandkoming van de foto.

Net zoals een regisseur tijdens de opname van een film het prettig vindt als zijn acteurs met hem meedenken en improviseren, zo prettig vinden de meeste fotografen het wanneer je als fotomodel niet alleen aanwijzingen opvolgt, maar zelf ook ideeën ten tonele voert. Je zult als fotomodel snel merken, wanneer je dat doet, dat de meeste fotografen dat plezierig vinden. En zeker amateur fotografen. Zij hebben vaak wat minder ervaring en weten ook niet zo goed wat mogelijk is, wat ze precies willen of wat ze mogen vragen en verwachten.