Candid Photography

Een foto maken waar mensen niet voor poseren maar gewoon bezig zijn met wat ze doen, hiermee zouden we candid photography kunnen omschrijven. Candid kun je vertalen met eerlijk. Eerlijke fotografie dus. Een fotografiestijl die heel ver afstaat van studiowerk waarbij van het fotomodel wordt verwacht dat ze juist die houding aanneemt die het beste zou passen bij de te maken foto.

Er niet zijn

Onlangs spraken filmmakers op de radio over een documentaire die net in de bioscoop verscheen. Voor de film werd maandenlang gefilmd in een klas op een basisschool. Toen een journalist aan hen vroeg hoe het mogelijk was dat de kinderen gewoon zichzelf bleven en niet steeds stonden te zwaaien in de camera, antwoordde de cameraman dat het slechts een kwestie van tijd was. Zodra het nieuwtje er af was, en de aanwezigheid van de filmcrew geaccepteerd werd en als normaal werd bevonden, werden de kinderen weer kinderen.

In het geval van het maken van de film werd de cameraploeg in de gelegenheid gesteld om maanden lang iedere dag in de klas aanwezig te zijn. In de meeste gevallen heb je die mogelijkheden natuurlijk niet, en zeker niet als fotograaf. “Er niet zijn” kan dan meestal alleen worden verkregen door niet op te vallen. Bij straatfotografie bewegen de fotografen zich daarom gewoon tussen het publiek. Hun camera niet opvallend zichtbaar in de aanslag en wanneer ze “het moment” zien, slaan ze snel en onopvallend toe.

Waarom?

Iedere fotograaf ervaart vroeger of later dat het fotograferen van mensen niet altijd even soepel verloopt. En dan vooral niet van die mensen die aangeven dat ze het vervelend vinden om gefotografeerd te worden omdat ze er altijd zo gek op zouden staan of omdat ze zichzelf te lelijk vinden om gefotografeerd te worden.

Er zijn genoeg mensen die een goede foto geen kans geven omdat ze niet goed weten wat de bedoeling van de foto is, of wat er achteraf mee gedaan zal worden. Daarnaast kan het zijn dat mensen zichzelf niet graag zien, of niet op die manier willen laten zien zoals de fotograaf dit voorstelt. En wat veel fotografen zullen herkennen is dat er ook mensen zijn die fotografie vervelend vinden omdat ze in feite te ijdel zijn. Nu lijkt dit een contradictie, maar wie ijdel is wil zeker zijn dat hij of zij zo goed mogelijk voor de dag komt. Word je gefotografeerd, dan bepaalt de fotograaf hoe je overkomt. Dat uit handen geven vinden ze spannend en is daarom een reden om nerveus te zijn voor het laten maken van foto’s.

Voor al deze zaken is natuurlijk een oplossing te verzinnen, maar het gaat in dit soort gevallen nooit gemakkelijk. En als iemand zich dan laat fotograferen, dan gaat het vaak nog steeds met de nodige spanning waardoor de foto niet dat wordt wat het zou moeten of kunnen zijn.

Als je werkt met dergelijke mensen, dan lukken foto’s vaak alleen echt goed wanneer je ze ongemerkt kunt maken. Candid fotografie is nu net dat en is daarom vooral te beschouwen als de fotografie van het spontane. Zaken worden daarbij niet in scene gezet, modellen niet gepositioneerd.

Randvoorwaarden

Willen candid foto’s lukken, dan zul je als fotograaf degene die je wilt fotograferen moeten verrassen. Ze mogen niet in de gaten hebben dat je van plan bent om een foto te maken. Niet iedereen waardeert candid fotografie. In sommige landen is het zelfs verboden om ongemerkt te fotograferen. Dat is de reden waarom het niet mogelijk is om in bijvoorbeeld Japan het ‘foto geluid’ van de iPhone uit te schakelen. Bedenk daarom altijd goed wat de effecten op anderen kunnen zijn wanneer je op deze manier fotografeert.

Wanneer mensen in beweging zijn, zoals tijdens het sporten of wandelen, heb je het als candid fotograaf wat gemakkelijker. Ze kunnen zo bezig zijn met wat ze doen, dat ze niet in de gaten hebben dat ze gefotografeerd worden. Dat werkt ook prima bij spelende kinderen of bij fysiek werkende mensen. Bij activiteiten die een grote concentratie vereisen gaat dat natuurlijk ook op. Tijdens een schaakpartij kan men de schakers vaak goed fotograferen zonder dat ze dat merken. Zij sluiten jou als fotograaf buiten omdat ze wel wat anders hebben om zich druk over te maken.

Eerlijker kan niet

Het meest kenmerkende van candid photography is dus dat er niet geposeerd wordt. Als je kijkt naar de foto’s van Henri Cartier-Bresson kun je hier prachtige voorbeelden van zien. Hij wandelde zowat iedere dag buiten op zoek naar scenes die hij, volgens eigen zeggen, zou kunnen betrappen. Hij wist overigens ook wel goed waar hij moest wezen. Hij kon daardoor bijvoorbeeld foto’s maken van de revolutie in China en een groot aantal andere belangrijke historische momenten. Succes is geen toeval, zeggen we dan met recht.

Zijn foto’s zijn overigens een waar geschiedenisboek geworden omdat ze mensen in situaties laten zien zoals ze echt plaatsvonden. Hij was op een bepaald moment zo bekend geworden dat beroemdheden zich graag door hem lieten fotograferen op een “andere manier”. Hij maakte bijvoorbeeld spontane foto’s van Marilyn Monroe. Toen hij op bezoek was bij Mahatma Gandhi om hem te fotograferen, werd Gandhi doodgeschoten. Hij maakte op dat moment de nu wereldberoemde foto’s van Gandhi toen hij stierf.

Dat candid fotografie en fotojournalistiek vaak met elkaar in verband worden gebracht, zal niet vreemd overkomen. Toch zijn het geen synoniemen van elkaar. Misschien zou men het verschil het beste kunnen beschrijven als foto’s die een bepaalde gebeurtenis laten zien (journalistiek) en foto’s die een bepaalde situatie laten zien (candid fotografie).

Toestemming vragen

Hoewel je in een groot aantal gevallen geen formele toestemming nodig hebt om een foto te maken, is het altijd een goed streven om mensen die je op deze manier gefotografeerd hebt daarover toch te informeren. Vooral als je de foto’s later wilt publiceren doe je er goed aan om de foto’s die je wilt gebruiken te laten zien en te vertellen wat je ermee van plan bent. Het is natuurlijk netjes om te vragen of ze toestemming voor dit gebruik willen geven.