Duiken in huis

In 1958 werd in Noord-Amerika de loop van een rivier veranderd om nieuwe wegen aan te kunnen leggen. Hierdoor kwamen dorpen onder water te staan die je nu in de St. Lawrence rivier als duiker kunt bezoeken. Klinkt dat niet leuk?

Opeens vol water

Maar toen in juli 2021 door extreme neerslag in Limburg het leger te hulp moest schieten omdat huizen en kelders door overstromingen volliepen met water, was dat alles behalve leuk. In Heerlen moesten mensen gered worden uit een woonboerderij. In Duitsland en België kwamen zelfs mensen om. Zo snel steeg het water.

Maar dit wassende water bracht ons wel op een idee. Het leek ons interessant om als duiker in een huis rond te kunnen duiken dat geheel onder water was gelopen. Nu was het onder water zetten van de dorpen in Noord-Amerika gepland. Net zoals de leeuwenstad in het Qiandao-meer in China en een tal van andere plekken. Die plaatsen werden daarom eerst zorgvuldig leeggehaald en de mensen elders gehuisvest. Dat maakt deze plekken leeg en verlaten.

Maar als het water heel snel en onverwachts verschijnt zoals in Limburg, dan is dat wel wat anders. In de huizen zouden dan de meubels nog aanwezig zijn. De kasten zijn gevuld omdat het huis plotseling verlaten moest worden. We vinden er nog kopjes en spiegels, kleding en lampen. Vergelijkbaar dus met een boot die plotseling tot zinken is gebracht. Dergelijke locaties zijn om te duiken daardoor heel anders.

Maar kun je zoiets ook geloofwaardig nabootsen? We kunnen natuurlijk een duiker uitknippen en in een huis plakken, maar vaak zie je dat dit soort afbeeldingen met Photoshop in elkaar zijn gezet. Kunnen we het daarom realistischer maken door er echt doorheen te duiken?

Levitatiefotografie

We kunnen geen huis vol met water laten lopen, en het verdriet van de mensen die zoiets echt overkomt willen we absoluut voorkomen! Daarnaast is het water in het echt heel modderig en snelstromend en daardoor zou je er geen hand voor de ogen kunnen zien.

Maar we  willen dan ook niet deze situatie nabootsen. Het heeft ons alleen op een idee gebracht. We willen slechts door een huis kunnen duiken met helder water zodat we kunnen zien wat daar te vinden is. Een soort wrakduiken dus maar dan in een huis. Daarvoor moeten we onze toevlucht nemen tot de wereld van de levitatiefotografie. Je hoeft hiervoor niet eens echt te kunnen duiken!

We hebben al eens eerder aandacht besteed aan levitatiefotografie. In het kort komt het er op neer dat je iets of iemand fotografeert in een scene terwijl het onderwerp zich op een verhoging bevindt of opgehangen wordt in touwen. Daarna maak je van dezelfde scene opnieuw een foto, maar dan zonder de “drager” en het onderwerp. Deze twee foto’s leg je in Photoshop als layers bovenop elkaar en je haalt met een mask de drager van de eerste foto weg zodat de foto die daar onder ligt (de foto zonder drager) op die plekken zichtbaar wordt. Hierdoor lijkt het net alsof het onderwerp vrijstaand in de foto zweeft. Vandaar de term ‘levitatie’ (=zweven).

Het eindresultaat oogt vaak heel realistisch omdat het onderwerp echt in de scene is gefotografeerd. Hierdoor komen licht, verhoudingen, schaduwen en kleuren op natuurlijke wijze overeen. Daar hoef je dan ook niets meer aan te doen en dat is precies wat we nodig hebben om de foto geloofwaardig te maken, hoe absurd de voorstelling ook is!

Als een vis op het droge

Vaak zie je dat met levitatiefoto’s iets als een monnik wordt vertoond die boven de grond zweeft. Op een eenvoudige drager neemt het model hiervoor de juiste pose aan. Een kleine, niet opvallende drager veroorzaakt nauwelijks schaduw en heeft weinig effect op het licht. Daardoor is dit met een mask gemakkelijk uit een foto te verwijderen en heeft dit de voorkeur.

Maar omdat wij ons model vragen om een gehele duikersuitrusting te dragen (welke meer dan 25 kilo weegt), kunnen we weinig flexibiliteit van ons onderwerp verwachten. Ze moet liggen, anders lijkt het niet alsof ze duikt. En met een dergelijk gewicht aan apparatuur, met vliezen aan en een duiklamp in de handen, kun je niet heel eenvoudig in iedere gewenste positie met een kleine en eenvoudige drager uit de voeten zonder dat het geheel omvalt.

Je moet daarom wat meer zorgvuldig aan de slag gaan, en om het toch niet al te gevaarlijk voor het model te maken besluiten wij om in onze scene te kiezen voor een grotere zware drager. We gebruiken hiervoor twee op elkaar geplaatste tafels. Ons model kan hier redelijk veilig en comfortabel op liggen en bevindt zich toch ver genoeg boven de grond om het geheel geloofwaardig te kunnen maken.

We maken de foto in een scene die we op een woning onder water laten lijken. De lamp hangt nog aan het plafond en er staan kasten overeind. Maar een groot aantal stoelen en tafeltjes is omgevallen en in de huiskamer bij elkaar komen te liggen, net als de inboedel van de schuur. Het is een grote rotzooi geworden. Deze spullen vormen beschuttingen voor verschillende soorten dieren die in het water leven.

In afb 1 zie je hoe we onze scene hiervoor hebben opgebouwd. Her en der liggen meubels verspreid. We zien onder andere de hangende lamp, de kasten, de omgevallen beeldjes en een foto aan de muur die schuin is komen te hangen. Zelfs een fiets is op de rotzooi terecht gekomen.

We zijn begonnen met het plaatsen van de hanglamp en de drager. Je ziet in afb 1 de drager binnen de gele cirkel. Het zijn twee op elkaar geplaatste tafels. De drager staat net ver genoeg van de hanglamp af zodat de duiker straks ‘vrij’ kan zweven. Rond deze min of meer vaste opstelling hebben we de meubels en andere voorwerpen geplaatst.  

Dan vragen we ons model om op de drager te gaan liggen (zie afb 2). We letten er op dat het model zoveel mogelijk op de rand van de tafel ligt. Hierdoor kunnen we achteraf de tafel gemakkelijker laten verdwijnen uit de scene. Ze schijnt ook met een duiklamp. We zien er op toe dat achter de lichtstraal van de lamp de tafel niet te zien is. We dachten dat dit mee zou helpen om de tafel eenvoudiger te laten verdwijnen omdat de lichtstraal immers onderdeel zou blijven uitmaken van de bovenste layer. Maar dit bleek achteraf onnodig te zijn en dat hadden we ons ook wel kunnen bedenken. Door het sterkere flitslicht was er op de foto niets meer van het duiklamplicht te zien. Dat zouden we er daarom later in moeten 'Photoshoppen'. 

We moeten er voor zorgen dat de drager geen ongewenste schaduw laat vallen op de scene en plaatsen daarom de flitsers zo dat dit zoveel mogelijk voorkomen wordt. Dan maken we de eerste foto (afb 2).

De foto’s maken

Om de foto’s te maken, hebben we de camera op een statief geplaatst. We willen straks de twee foto’s immers naadloos op elkaar kunnen leggen en dat lukt niet als de foto’s niet exact vanaf dezelfde plaats en vanaf dezelfde hoogte zijn gemaakt.

De camera wordt in de M-stand gezet. Je wilt immers dat beide foto’s ook zoveel mogelijk overeenkomen qua diafragma, sluitertijd, ISO en witbalans. In de M-stand blijven deze instellingen ongewijzigd. Om dezelfde reden hebben we de autofocus functie uitgeschakeld. Wij werken sowieso liever met de 'back button autofocus'.

We hebben voor deze foto twee flitsers gebruikt. Op die manier konden we voor dit voorbeeld de scene en het model voldoende belichten.

Nadat afb 2 was gemaakt, moest het model van de drager af komen en moest de drager uit de scene worden gehaald. Let wel, bij deze operatie moet bij voorkeur geen enkel ander voorwerp worden verplaatst. Daar hadden we vooraf rekening mee gehouden doordat de drager nergens tegenaan stond en het model, ongemerkt via de bank kon “ontsnappen”.

Als drager en model uit de scene verwijderd zijn, maken we de tweede foto (zie afb 3). Tot zover het fotografiewerk, nu begint de nabewerking in Photoshop!

De nabewerking

We beginnen ermee de foto zonder het onderwerp onderop te leggen en daar als layer de foto met onderwerp bovenop te leggen. De layer met onderwerp voorzien we van een mask en zorgvuldig halen we de tafel (de drager) weg zodat we alleen nog de duiker ‘zwevend’ in de scene over hebben gehouden. Hierdoor krijgen we afb 4.

Nu we een 'zwevende duiker' hebben gekregen, kunnen we ons richten op een aantal details. We leggen bijvoorbeeld een Brightness/Contrast Adjustment Layer boven onze afbeelding en zorgen er hiermee voor dat de gehele afbeelding wat donkerder wordt. In het mask van deze Adjustment Layer vormen we met de Polygon Lasso Tool een driehoek die, afkomstig uit de duiklamp, naar beneden loopt. Deze kleuren we zwart op het mask in zodat hier de afbeelding weer lichter wordt en het duiklamplicht suggereert. De mask bewerken we met Filter > Blur > Gaussian Blur zodat de randen van de lichtstraal niet heel scherp blijven maar wat vervagen. We voegen tevens een Color Balance Adjustment Layer toe en zorgen er hiermee voor dat de gehele afbeelding blauwer wordt. We krijgen hierdoor afb 5. 

Nu voegen we wat extra elementen toe. Een aantal vissen, een krab, wat koraal en zelfs waterplanten. Ook zorgen we voor ontsnappende luchtbellen bij onze duiker. Per element kijken we goed naar het licht, de kleur en het contrast. Daar waar nodig stellen we het bij. Met deze elementen krijgen we afb 6.

Dan zorgen we voor de spreekwoordelijke 'finishing touch'. Sommige delen vinden we nog wat te licht en maken we wat donkerder. Een paar oneffenheidjes in de muur halen we weg en, last-but-not-least gebruiken we Filter > Distort > Ripple op de afbeelding die we eerst naar een Smart Object hebben omgezet. Met het mask van deze Smart Filter zorgen we er voor dat de duiker zelf geen 'ripple effect' krijgt. 

Tips

  • De twee foto's die je voor dit soort opnames nodig hebt moeten zoveel mogelijk op elkaar lijken. Zorg er daarom voor dat je het model en de drager uit de scene kunt verwijderen zonder dat je een van de andere elementen van plek veranderd en dat de instellingen van de camera die je gebruikt bij beide foto's hetzelfde blijven.
  • Maak eerst de foto van de scene met het model er in, en dan pas de foto zonder het model. Dit omdat de foto met het model er in alle elementen bevat die je nodig hebt voor het uiteindelijke resultaat en je daardoor zeker weet dat je het frame van de foto goed hebt gekozen.
  • Als het onderwerp uit dezelfde kleur bestaat als de achtergrond (zoals in ons voorbeeldje de kast en het duikpak) dan heb je het iets gemakkelijker met het verwijderen van de drager omdat kleine onvolkomenheden minder zullen opvallen. Het nadeel hiervan is echter dat het onderwerp weg kan vallen tegen de achtergrond. 
  • Zo'n foto zet meteen aan tot nieuwe ideeën. We kunnen met dezelfde techniek het meisje bijvoorbeeld zwevend de olielamp aan laten steken, ze kan zich vasthouden aan een stoel omdat ze naar boven wordt gezogen of met een teen op de kast en een vinger op de lamp in de lucht houden omdat er een muis over de grond loopt. Kortom: experimenteer er op los. In feite is niets te dol. Het is immers een eenvoudige techniek, biedt veel mogelijkheden en het is nog heel leuk om te doen ook!

 

Afb 1: De opgebouwde scene met de drager
Afb 2: Het model en de drager in de scene gefotografeerd
Afb 3: De scene zonder model en drager
Afb 4: Beide foto's op elkaar gelegd en met een mask de drager verwijderd
Afb 5: Met Adjustment Layers een lichtstraal en de blauwe kleur toevoegen
Afb 6: Props toegevoegd zoals vissen, koraal en waterplanten
Afb 7: Delen donkerder gemaakt en Ripple effect toegevoegd als Smart Filter