Jammer, dan valt er eens echt sneeuw en heb je een geweldige mogelijkheid voor prachtige foto’s, maar dan blijken de foto’s achteraf te donker en vreemd van kleur te zijn. Hoe kan dat en wat is daar tegen te doen?
Sneeuw
In januari 2026 werd een groot deel van Nederland geconfronteerd met een periode van sneeuwval. Iedereen in de ban van het prachtige witte landschap! Maar natuurlijk ontstonden er ook extra files, waren er meer ongelukken als normaal, werden vluchten afgezegd en lag het treinverkeer grotendeels stil. Zo werd voor ons een vlucht naar Zuid-Afrika afgezegd en uit noodzaak verzet.
Een reiziger op Schiphol, die daar ’s nachts op een veldbed had moeten slapen, vroeg zich geïrriteerd af hoe dit kon in een land dat zo gewend was om met water om te gaan. Daar lijkt hij misschien een punt mee te hebben, maar hij realiseerde zich waarschijnlijk niet dat we natuurlijk niet geinvesteerd hebben in veel materieel om slechts enkele dagen per jaar ongemak te voorkomen.
En met bevroren water hebben we de laatste decennia in eigen land sowieso minder ervaring kunnen opdoen. Voor sommige kinderen en huisdieren was dit de eerste serieuze sneeuw die ze enkele dagen aaneengesloten mochten ervaren. En dat is de andere kant van dit fenomeen. Het is net zo goed een last als een groot feest. Het verbroederd (mensen helpen elkaar eerder) en we onthaasten er ook door.
Voor fotografen kan sneeuw een extra welkome afwisseling zijn op hun dagelijkse praktijk. Er zijn geweldige leuke plaatjes te schieten die normaal onmogelijk zouden zijn. Afb 1 heb ik bijvoorbeeld gemaakt in mijn tuin, wachtend of de vlucht geannuleerd zou worden. Met wat tekst erop is dit al snel de kerst- of nieuwjaarskaart voor het volgende jaar!
Maar niet alleen voor professionele fotografen is dit een uitgelezen kans. Ineens zie je dat veel mensen met hun SmartPhone de meest leuke foto’s proberen te maken. En terecht, want voor je het weet is de sneeuw natuurlijk alweer weg!
Te donker
Voor camera’s is zo’n witte omgeving iets waar ze standaard niet voor zijn gemaakt. Een gewone camera is bedoeld om scenes zoals een picknickend gezinnetje te fotograferen op het gras in het park.
De camera raakt door de sneeuw daarom een beetje in de war. Op de eerste plaats omdat het licht dat de interne lichtmeter meet sterker lijkt te zijn dan dat het in werkelijkheid is. De witte omgeving reflecteert nu eenmaal sterker dan de standaard neutrale omgeving waardoor meer licht in de camera terechtkomt. Als de camera probeert op basis van deze gegevens zijn instellingen automatisch aan te passen, dan is het niet vreemd dat hij aanneemt dat er meer licht is dan in werkelijkheid, zich daarop aanpast en dat daardoor de foto’s te donker worden.
Een aantal camera’s beschikken over algoritmen die ‘sneeuwlandschappen’ herkennen en daarmee proberen dit te voorkomen. Maar ook bij dergelijke camera’s zie je regelmatig gebeuren dat foto’s toch te donker worden. Het valt blijkbaar niet altijd mee om de juiste situatie te herkennen.
Afb 2 laat dit goed zien. De scene van deze foto, die om 09:30 uur ’s ochtends werd gemaakt, was helemaal niet zo donker. Maar mijn iPhone 16 Pro Max, die sneeuw zou moeten herkennen en waarmee deze foto werd gemaakt, kon toch niet goed overweg met deze situatie en maakte de foto donkerder als dat wat had gemoeten.
Met veel camera’s is dit eenvoudig op te lossen. Ze hebben namelijk een functie die de belichtingscompensatie wordt genoemd. Dit is een knop met ± of een draaiwiel in combinatie met een knop. In het scherm zie je meestal een schaal van –3 … 0 … +3 (soms –5 tot +5).
Door de belichtingscompensatie op +1 of +2 EV in te stellen zeg je tegen de camera dat hij de foto in die mate lichter moet maken dan dat hij zelf denkt dat hij zou moeten doen. Letterlijk een functie dus om de voorgestelde belichting te ‘compenseren’. Probleem opgelost!
Vreemd gekleurd
Naast de sterkte van het licht kan ook blijken dat de kleuren niet kloppen. Dat komt meestal door witbalansproblemen en soms door kleurverzadiging die niet goed wordt berekend in extreme lichtsituaties zoals sneeuw.
Sneeuw reflecteert veel blauw licht uit de lucht. De camera probeert dat te compenseren en maakt de foto vaak te koel (blauw) of soms te warm (rood). De automatische witbalans gaat er namelijk vanuit dat iets niet zo wit kan zijn en gaat er daarom kleur aan toevoegen.
Daarbij geldt ook nog eens dat als de foto te donker wordt, de kleuren doffer lijken en minder verzadigd. Kortom, genoeg redenen om onjuiste kleuren te krijgen. Bij afb 3 zien we dit verschijnsel goed terug.
Nu kun je dit aanpassen door de witbalans handmatig op daglicht of bewolkt te zetten in plaats van op automatisch. Maar wanneer de foto in RAW is gemaakt kun je achteraf, in bijvoorbeeld Lightroom of Photoshop de witbalans probleemloos bijstellen zonder verlies van kwaliteit te krijgen.
In afb 4 zien we hoe een aanpassing van de witbalans achteraf de werkelijke kleuren in de foto terug kan brengen. 4B laat zien hoe de foto uit de iPhone kwam, 4A wat er gebeurt wanneer deze daarna in Photoshop een aangepaste witbalansinstelling heeft meegekregen.
Samenvatting
Sneeuw heeft leuke en minder leuke kanten, maar het biedt in ieder geval fraaie mogelijkheden voor foto’s. Sneeuwfoto’s worden snel te donker en kunnen voorzien worden van onjuiste kleuren. Zeker wanneer gewerkt wordt met automatische instellingen. Door de belichtingscompensatie te gebruiken en de witbalans aan te passen, kan dit worden verholpen.