Kerstkaart Kerstengel

Het lijkt onderhand traditie om ieder jaar met een idee voor een zelf te maken kerstkaart te komen. Want ook nu komen we weer met een suggestie. Een kerstengel dit keer, en wat voor een!

Engelen zijn eng

Wie de bijbel er op na slaat, moet wel tot de conclusie komen dat Engelen eng zijn. Want zowat overal waar het in de bijbel gaat over een sprekende engel, begint hij met de woorden “Wees niet bevreesd”. Blijkbaar schrikken mensen als ze een engel zien.

Hoe ziet zo’n engel er dan eigenlijk uit? Blijkbaar niet als een schattig barok engeltje, zo’n opgeblazen baby met vleugeltjes die je in deze dagen ook met harp of trompet in sommige kerstbomen aan kunt treffen. Want daar zul je niet zo snel bang van worden.

Het is maar goed ook dat een engel daar niet op lijkt want we zouden dit soort engeltjes niet erg serieus nemen. Je kunt je immers moeilijk voorstellen dat het zo’n baby met krulletjes was die Jozef probeerde te overtuigen om bij Maria te blijven als ze zwanger zou raken van een ander. En evenmin geloven we dat stoere herders, die een ruig leven gewend zijn, alles uit hun handen zouden laten vallen om naar een stal toe te gaan omdat een gevleugelde baby dat tegen ze zegt. Nee, een engel zal daarvoor wel wat meer gewicht in de schaal moeten leggen.

Wat is een engel?

Vanuit het katholicisme leert men engelen kennen als aardige en goede wezens. Ze staan in stichtelijke boeken en op schilderijen afgebeeld als mensachtigen, slank, blank en voorzien van vleugels. Niet als kleine vliegende baby’s. Wel veel wit. Ze geven zelfs licht. In de rol van een soort hulpjes van God.

Deze engelen kunnen zelf denken en beslissingen nemen, maar hebben geen fysiek lichaam. Ze verschijnen als een soort geesten. En het zijn geen personages waar je iets aan kunt vragen. Ze voeren opdrachten van hogerhand uit, en luisterden daarbij niet naar ons eenvoudige en zondige mensen.

Maar engelen waken ook over ons (“twee aan mijn voeteneinde…”) en beschermen ons (“Je moet wel een goede beschermengel hebben…”). En je moet ook voor een engel oppassen omdat hij je zou kunnen komen straffen wanneer je iets verkeerds (iets zondigs) hebt gedaan.

Er bestaan plaatjes van engelen waarop zij staan afgebeeld met zwaarden in hun hand. Er zijn schilderijen met de engel Michaël die als aanvoerder van een engelenleger de duivel zelf met zijn demonen bevecht in ware heilige veldslagen.

Maar hoewel engelen in de literatuur soms straffen uitdelen en in veldslagen terecht komen, is dat niet waar ze oorspronkelijk voor stonden. De term ‘engel’ is via een aantal omwegen afgeleid uit het Grieks en betekent letterlijk  ‘boodschapper’. En dit soort boodschappers kom je niet alleen tegen in het christendom, maar ook in bijvoorbeeld de islam of in het jodendom.

In het christelijke kerstverhaal komen we de engel Gabriël tegen. Gabriël betekent “sterke man van god”. Gabriël is niet zo maar een engel, hij is een zogenaamde aartsengel, net als Michaël. Een aartsengel kan worden beschouwd als een aanvoerder van andere engelen in het engelenrijk.

Gabriël voorspelt volgens de bijbel aan Maria dat ze een kind zal gaan krijgen, bericht herders over de komst van Jezus en kondigt elders in de bijbel ook de komst van Johannes de Doper aan. Hier zien we de engel echt in de rol als boodschapper terug. Gabriël is dan ook niet voor niets de patroonheilige van onder andere postbodes en nieuwsdiensten.

Leuk om te weten is dat engelen oorspronkelijk geen geslacht hadden. Pas in de bijbel krijgen ze dat. Ze zijn daarin alleen van het mannelijke geslacht en hebben mannelijke namen. Vrouwelijke engelen komen daarin niet voor. De reden daarvan ligt waarschijnlijk in het gegeven dat men, ten tijde van het schrijven van de bijbelboeken, hiermee de macht en het gezag van engelen wilde aangeven, niet zozeer over welk geslacht zij daadwerkelijk zouden beschikken. Dus gaan we er maar vanuit dat Gabriël misschien net zo goed Gabriëlle had kunnen heten. Wie zal het zeggen?

Aardse engelen

Als we nu spreken over een engel, dan bedoelen we daar iemand mee die we heel lief vinden of iemand die iets aardigs voor ons heeft gedaan. “Je bent een engel”, zeggen we dan. Maar iemand kan zich ook als engel voordoen, en intussen heel anders zijn. “Het is moeilijk om te weten of iemand een engel of een duivel is, omdat ze beiden over een gladde huid beschikken”, vertelde een wijs mens mij hierover eens. En dat bleek waar te zijn. De ogenschijnlijk liefste engelen bleken de grootste demonen te zijn. Gelukkig mogen we het tegendeel af en toe ook ervaren!

Fotografie laat niet de waarheid zien, ze bevriest slechts het moment en dan wel op die manier zoals wij dat moment willen zien. Op de foto ligt het hierdoor vast en blijft het bestaan. Als op dat moment iemand een engel was of speelt dat te zijn, dan is hij dat op de foto voor altijd. Alleen daarom zijn foto’s al zo belangrijk en boeiend. Ze laten zien hoe wij het op dat moment zagen.

Ongewone kerstkaart

We willen geen gewone kerstkaart maken. Daar zijn er al zoveel van. Als je een min of meer standaard leuke en gezellige kerstkaart wilt maken waar jezelf op staat of iemand die je kent, dan kun je het artikel getiteld 'Kerstkaart maken' daarvoor gebruiken. Wil je hetzelfde maar dan iets minder conventioneel, dan kun je er voor kiezen om een 'andere kerstkaart' te maken. Ook leuk! Maar in dit artikel gaan een kaart maken voor een persoon die iets heel eigens maar ook iets origineels wil versturen en daarbij buiten de gebaande paden durft te gaan. Daarvoor laat ze zichzelf fotograferen. Maar dus niet zoals met de bekende kerstmuts op of met een kerstbal in het oor. Dit keer moet het echt bijzonder worden.

Daarom gaan we een kerstkaart maken met de verzender als engel erop afgebeeld die alles uitdrukt zoals we hebben beschreven, maar dan wel op hetzelfde moment. De kaart laat de verzender als boodschapper zien, maar ook een waarvoor je moet oppassen en die “Wees niet bevreesd” zegt om ons een beetje gerust te stellen maar ook bereid is om ons geweten aan te spreken als dat nodig is.

Het is een engel die voor de herkenbaarheid vleugels krijgt en een beetje doorzichtig is, die licht geeft en op het punt staat iets te voorspellen wat we moeten weten. Maar ook een engel die het contact op een bepaalde manier afstandelijk houdt. De engel moet immers onaards zijn, niet een waar we iets tegen kunnen zeggen maar die ons wat komt vertellen. Een weerwoord moet door de uitstraling daarom alleen al worden gesmoord.

We willen geen concrete omgeving, geen sneeuwlandschap of kersttakjes, geen stalletje of weidelandschap. De engel zouden we overal moeten kunnen tegenkomen, of nergens. Wellicht alleen in het hoofd of in een droom. Want misschien is een engel niets anders als onze eigen voorspellende en voorstellende geest, of het geweten dat tegen ons spreekt. Dat maakt ons niets uit, zolang hij er maar is en zijn boodschap overbrengt. Dus moet hij vrij hangen, niet ergens op staan. Nergens aan vastzitten.

Onze engel is vrouwelijk als tegenwicht tegen de masculiniteit van de bijbel. De engel representeert liefde en bescherming, maar moet tegelijkertijd ook streng, sterk en overtuigend zijn. Geen sexy vrouwelijke uitstraling daarom, geen glamourachtige pose maar een zelfbewuste en overtuigende engel, liefst tegen het androgyne aan.

We willen een moderne, stijlvolle en herkenbare kerstkaart maken. De kaart moet geen waarschuwing worden, maar een belofte. Daarnaast is de kaart bedoeld om goede wensen over te brengen. Anders dus deze kerstkaart, maar toch ook weer gelijk. En, zoals altijd bij kerstkaarten, snel te maken want je bent er ieder jaar te laat mee!

Het fotograferen

Om deze kerstkaart te maken fotograferen we een model in een stuk goud organza (zie afb 3). Ze staat op blote voeten (engel met schoenen aan?) op een verhoging zodat het organza doorloopt en wij daar straks beter de suggestie van het zweven mee kunnen opwekken. Ze heeft natuurlijk geen bh aan. Een engel met bandjes wordt vreemd, maar omdat ze androgene moet worden, moeten we nog wel wat aan de borsten doen die door de organza heenkomen, net als aan het blauwe slipje, maar dat komt later wel. 

Ze kijkt een beetje naar beneden, op ons neer. We zorgen er voor dat ze gemakkelijk uitgeknipt kan worden door de armen tegen het lichaam aan te houden en geen al te lastige randen te laten ontstaan.

Dit is de basisfoto. We maken we ook nog aparte foto’s van haar voeten. Ze tilt hiervoor een been op en houdt daarbij haar voet gestrekt naar beneden zodat we deze foto’s straks kunnen gebruiken onder de basisfoto zodat het lijkt of ze echt zweeft. De verwerking hiervan laat nog even op zich wachten.

De nabewerking

Nu gaan we aan de slag met de nabewerking.

  1. Het eerste wat we doen is het slipje wegwerken met de Clone Stamp Tool. Ook haar borsten bewerken we daarmee zodat ze veel minder prominent aanwezig zijn. Ook zijn er op de originele foto een aantal wasknijpers zichtbaar zoals bij haar enkel en tussen haar borsten. Die worden allemaal netjes weggewerkt (zie afb 4).
  2. We knippen de gestrekte voeten met een stukje van de enkel uit (zie de inset in afb 5) en leggen die op de basisfoto zodat deze naadloos op elkaar aansluiten. Daarna versmelten we deze delen tot een geheel. Dan knippen we het model uit en leggen haar als losstaand onderwerp op een zwarte achtergrond.
  3. Op de achtergrond brengen we wat vlekken aan in verschillende kleuren geel (zie afb 6). Hierdoor ontstaat een kerstsfeer terwijl de afbeelding rustig blijft en de gebeurtenis "overal" zou kunnen plaatsvinden.
  4. We maken een kopie van de layer met het uitgeknipte model en zetten de Blend Mode daarvan op Screen. Hierdoor lijkt de engel wat licht te gaan geven. We maken nog een keer een kopie en doen daar hetzelfde mee. Door een mask aan te brengen kunnen we bepaalde delen lichter en andere delen donkerder maken. Het licht moet immers vooral van haar lichaam afkomen, niet van haar kleding (zie afb 7).
  5. Nu plaatsen we de vleugels achter de engel. Deze zijn wit, dus clippen we hier een Hue/Saturation Adjustment Layer aan vast, schakelen Colorize in en maken de vleugels geel. We versmelten de layer met vleugels met die van de engel (Ctrl+E ) en maken dan een kopie van de engel. Op de meest onderliggende engel laten we Filter > Blur > Blur Gallery > Field Blur los. Hierdoor ontstaat er een lichtkrans rond de engel (zie afb 8). Ook maken we onze engel een beetje doorzichtig door de Opacity van de engel layers op 80% te zetten.
  6. Nu werken we de kaart verder af. De gemaakte afbeelding komt op de voorkant van onze vouwkaart en we plaatsen daar een kerstgroet op (zie afb 9). De binnenzijde wordt vrij gehouden zodat daar nog iets persoonlijks met de hand op geschreven kan worden. Op de achterkant plaatsen we ook nog wat tekst om het geheel af te kunnen maken. Het zou immers een aparte kerstkaart worden!

Tot slot

We wilden een bijzondere kerstkaart maken, en dat is denken wij wel gelukt want we geloven dat als de ouders of vrienden van dit meisje een dergelijke kerstkaart ontvangen, ze best verrast zullen zijn!

We hopen dan dat ze zullen denken: "Is dat mijn vriendin, is dat onze dochter? Dat is gaaf zeg, en wij hadden die kerstkaart met dat hertje er op. Net iets voor haar om met zoiets te komen. Hoe verzint ze het? Origineel hoor! Volgend jaar moeten we ook iets bijzonders doen."

En heel diep van binnen hopen we dat ze de kaart aan anderen willen laten zien en hem nog heel lang zullen willen bewaren...

Afb 1: Een barokke engel is nauwelijks geloofwaardig
Afb 2: Engelen met zwaarden zie je regelmatig
Afb 3: De houding is overtuigend afstandelijk en gemakkelijk uit te knippen
Afb 4: Storende elementen zoals wasknijpers en slipje zijn van de foto verwijderd
Afb 5: De los gefotografeerde gestrekte voeten zijn geplaatst
Afb 6: De achtergrond is bewust simpel gehouden
Afb 7: Met Blend Mode Screen wordt licht gesuggereerd
Afb 8: Witte vleugels worden geel gemaakt en met Field Blur ontstaat een lichtkrans
Afb 9: De kaart met tekst, nog opengevouwen op tafel bij de ontvanger