Adobe Lightroom staat bekend om een goed en eenvoudig beheer van fotocollecties. Het gebruik van trefwoorden vormt hierbij een essentieel onderdeel en is bijzonder handig. In dit artikel leggen we uit hoe je trefwoorden in Lightroom kunt gebruiken.
Trefwoorden kiezen
Wanneer we gegevens willen gaan opslaan met trefwoorden, vragen we ons vaak af hoe we deze gegevens het beste kort met trefwoorden zouden kunnen omschrijven. Een trefwoord is in dat geval een woord dat de inhoud van de gegevens het beste omschrijft.
Maar wil een trefwoord ook echt goed als zoekwoord werken, dan moeten we ons niet afvragen of het de inhoud goed beschrijft. We moeten vooral antwoord geven op de vraag wat we als zoekterm zullen opgeven wanneer we op een later tijdstip bepaalde gegevens proberen op te zoeken. Daarbij speelt gelijktijdig de vraag of je het zelf bent die op zoek gaat, of dat ook collega’s in dezelfde verzameling van foto’s moeten zoeken. Die bedenken misschien andere zoektermen dan jij.
Een beetje trefwoordensysteem kan werken met zoektermen. Dat wil zeggen dat je niet per se gebonden bent aan een enkel woord, maar dat de zoekterm ook een aantal woorden moet kunnen bevatten. Een zoekterm als "groep mensen" moet dus kunnen en Lightroom ondersteunt dit dan ook.
Kortom, het is belangrijk om goede zoektermen op te stellen voordat ze worden toegekend aan foto's in de catalog. Deze zoektermen mogen, maar hoeven niet, uit meer dan een enkel woord te bestaan en zijn zo logisch dat ze naar alle waarschijnlijk gebruikt zullen worden door de 'zoekers' die het systeem raadplegen om foto's terug te vinden.
Wees consequent
Als je trefwoorden hebt samengesteld, dan werken die alleen goed wanneer ze consequent worden gebruikt. Portretfoto’s moeten daarom de ene keer niet het trefwoord ‘portret’ meekrijgen en de andere keer ‘portrait’. Zo logisch als dit klinkt, zo moeilijk blijkt dit in praktijk te zijn.
Lightroom geeft voor een consequent gebruik van trefwoorden indien gewenst een voorzetje. Je kunt bijvoorbeeld de aanbevolen trefwoorden voor ‘Portrait Photography’ opvragen. Je krijgt dan trefwoorden zoals ‘headshots’ en ‘Outdoor’ voorgeschoteld.
Je kunt hiervoor ook een eigen lijst met trefwoorden opstellen. Dit is vooral handig wanneer je vergeetachtig bent of met meerdere mensen dezelfde fotocollectie moet beheren. Maar de gebruikte trefwoorden in een catalog worden ook in de zogenaamde keyword list vermeld. Voldoende hulpmiddelen dus om consequent met trefwoorden te kunnen werken.
Trefwoorden toekennen
Adobe Lightroom Classic biedt verschillende manieren om trefwoorden aan foto's toe te kennen. Ze kunnen getypt worden of geselecteerd in het venster Keywords dat zich in het rechterpaneel bevindt. Het is zelfs mogelijk om foto’s te slepen op de trefwoorden onder de Keyword List.
Wanneer een of meerdere trefwoorden aan een foto zijn toegekend, herken je dat in de thumbnail in het overzicht van de foto’s aan een symbooltje met een pennetje. Als je op dit symbooltje klikt, dan wordt de focus verlegd naar het trefwoordenscherm rechts in het programma zodat je de trefwoorden eenvoudig kunt aanpassen.
Je kunt meerdere trefwoorden opgeven door ze te scheiden met een komma. Trefwoorden kunnen hierdoor dus ook spaties bevatten en daarmee zoektermen worden.
Trefwoorden nesten
Binnen Lightroom kan een trefwoord andere trefwoorden bevatten. Dit wordt het nesten van trefwoorden genoemd. Hiermee zou je bijvoorbeeld het trefwoord Europa aan kunnen maken met daarbinnen de landen Nederland, België en Duitsland. Dat nesten kan daaronder door blijven gaan. Je zou daarom onder Nederland de provincies Gelderland, Utrecht en Friesland aan kunnen maken.
Geef je in dit geval Gelderland op als trefwoord voor een foto en zoek je in het filtermenu naar Gelderland, dan komt deze foto vanzelfsprekend tevoorschijn. Maar dat zal ook gebeuren wanneer in het filtermenu gekozen wordt voor Nederland of voor Europa. De foto wordt niet getoond wanneer voor Duitsland of Friesland wordt gekozen. De volledige nesting wordt dus gebruikt voor het zoeken naar bestanden. Ditzelfde gaat op wanneer je een Smart Collection hebt aangemaakt en daar zoekt op een bepaald trefwoord.
Synoniemen
Het eerder genoemde probleem dat het lastig is wanneer de trefwoorden ‘portret’ en ‘portrait’ door elkaar heen zijn gebruikt, kan opgelost worden door aan een trefwoord een of meerdere synoniemen toe te kennen.
Wanneer een trefwoord is aangemaakt en daar dubbel op geklikt wordt, verschijnt een invulvenster waar de synoniemen voor dat trefwoord, gescheiden door komma’s, in kunnen worden opgenomen. Let wel op, de synoniemen werken alleen voor het trefwoord, het is dus niet zo dat wanneer op een term wordt gezocht, alle foto’s worden getoond die een trefwoord als synoniem opgegeven hebben gekregen.
Een praktisch voorbeeldje illustreert dit het beste. Stel we hebben het trefwoord ‘School’ in gebruik. Als synoniem hebben we ‘Opleiding’ opgegeven onder School. We geven een foto als trefwoord het woord School mee, een andere foto als trefwoord Opleiding. Gaan we nu zoeken naar foto’s met behulp van het filtermenu naar het trefwoord School, dan zien we alleen de foto verschijnen waar het trefwoord School aan toe is gekend. Zoeken we naar Opleiding, dan zien we er twee. Namelijk die met het trefwoord School en de foto met het trefwoord Opleiding.
Wil je ‘portret’ en ‘portrait’ graag door elkaar en naast elkaar gebruiken, plaats dan in beide trefwoorden het andere trefwoord als synoniem. Op die manier zie je alle foto’s terug die met portret of portrait zijn gekenmerkt, op welk van deze twee trefwoorden je dan ook maar aan het zoeken bent.
Voor Smart Collections geldt bij synoniemen vanzelfsprekend hetzelfde als voor het filtermenu: de foto's met het trefwoord 'portret' en 'portrait' worden beide gevonden in een Smart Collection wanneer daar naar een van de trefwoorden wordt gezocht mits beide trefwoorden elkaar als synoniem toegekend hebben gekregen.
Nog veel meer
Er is nog meer over trefwoorden te vertellen. Je kunt ze bijvoorbeeld exporteren om in een andere catalog in te lezen en je kunt trefwoorden toegekend aan een foto eenvoudig kopieren naar een andere foto. We wilden met dit artikel dan ook niet volledig zijn maar je slechts een stukje met de trefwoorden in Lightroom op weg helpen.