Als fotograaf, zeker binnen de strobist fotografie waar men vaak alles op alles zet om meer controle op en over het licht te krijgen, heb je soms niet alleen de behoefte om ergens licht op te krijgen, maar vaak ook de behoefte om het juist ergens vandaan te houden. Door flages en gobo's in te zetten, krijg je daar meer vat op.

Voor sommige studiolampen (vaak videolampen) bevinden zich zogenaamde 'barn doors'. Meestal zijn dit metalen kleppen die je naar buiten of binnen kunt richten om daarmee meer invloed te krijgen op de breedte van de lichtbundel. Dit wordt wel eens een gobo genoemd, maar dit is eigenlijk onjuist. De functie van een snoot lijkt nog meer op die van een barn door dan een gobo. Een gobo wordt namelijk niet gebruikt om licht te richten, maar om het deels tegen te houden. Een gobo is dan ook een object dat je tussen de lichtbron en het te fotograferen object plaats en dat een deel van het licht op bepaalde plekken doorlaat. De term 'gobo' komt dan ook van "Goes Before Optics".

Wat is het?

Gobo's blokkeren, net als cookies, cutters en flags het licht en wat dat betreft kun je dus van alles daarvoor gebruiken. Denk aan een plant, een kamerscherm of bijvoorbeeld een stuk vitrage. Gebruik je een zwarte doek, een stuk plexiglas of een zwart stuk karton, dan werkt dat natuurlijk ook prima. Zitten daar gaten in om het licht doorheen te laten komen zodat patronen op het onderwerp vallen, dan noemen we dat een gobo. Bevat het geen gaten maar is het slechts bedoeld om een deel van het licht tegen te houden, dan wordt dit een flag genoemd. Soms spreekt men van een cookie. Daarmee wordt dan meestal een gobo bedoeld die beschikt over een heel specifieke uitsnedes. Denk aan de vorm van bladeren. Als de term cutter valt, dan bedoeld men daar meestal een flag mee die het licht afsnijdt in een rechte lijn. Zoals een lanmgwerpige zwarte doek dat zou kunnen doen.

Ondanks dat deze termen door elkaar worden gebruikt, zijn ze dus niet echt synoniemen van elkaar. Een flag kan bijvoorbeeld worden gebruikt om te voorkomen dat er licht op de achtergrond valt terwijl een gobo eerder als een soort dia beschouwd moetn worden met gaten die een patroon in het licht veroorzaken. Maar in kern gaat het natuurlijk wel om hetzelfde: ze dienen er voor om licht op bepaalde plaatsen tegen te houden. 

Vaak maken fotografen zelf in een stuk zwart karton een aantal gleuven waar het licht door kan vallen en gebruiken ze dit als gobo. Plaatsen ze dit stuk karton tussen de flitser en het object, dan wordt dit patroon van balken (deze suggereren jaloezieën) op het object vertoond. Een fraaie manier om achtergronden wat meer drama te geven, hoewel het ook gebruikt wordt voor projectie op bijvoorbeeld het object zelf.

Afstand houden

Als je licht weghaalt met een gobo of flag, dan ontstaat er een donker deel en dus een schaduw. Fotografen willen vaak geen harde schaduwlijnen en dus daar dan wat tegen worden gedaan. Door de lichtbron verder van de gobo te plaatsen, wordt de schaduwrand harder. Maar ook de afstand tussen de gobo en het onderwerp spelen hierbij een rol net zoals de relatieve grootte van de lichtbron ten opzichte van de gobo. Kortom, wel iets waarmee je toch even mee moet experimenteren voordat je het gewenste resultaat bereikt.

Werken met een gobo

Om een gobo goed te gebruiken heb je minder geduld nodig als je werkt met een optical snoot. Met een dergelijk apparaat kun je de patronen namelijk eenvoudig scherp stellen of juist minder scherp maken. Ook zonder een optical snoot kun je hetzelfde bereiken maar dan zul je wel meer moeten experimenteren voordat je de juiste afstand tussen de gobo en de lichtbron enerzijds en de gobo en het onderwerp anderzijds hebt gevonden. Je kunt er ook voor kiezen om te werken met een cookie projector of in een aantal gevallen het effect van een gobo met Photoshop bewerkstelligen.