Barn doors zijn misschien wel de minst gebruikte light difussors geworden. Toch jammer, want ze kunnen heel nuttig zijn. En voor de prijs hoef je ze niet te ontberen, je kunt ze overigens ook eenvoudig zelf maken!

Wat zijn barn doors?

Barn doors, (vrij vertaald schuurdeuren) worden op een studiolamp geplaatst. Ze bestaan uit scharnierende delen (de deuren) waarmee je als een soort openstaande deuren het licht deels tegen kunt houden (zie afb 1). De deuren worden ook wel kleppen genoemd. Om die reden worden barn doors in goed Nederlands ook wel “kleppensets” genoemd.

Omdat barn doors op de lamp moeten worden bevestigd, heb je er natuurlijk een nodig die op jouw lamp past. Vandaar dat je merkspecifieke (liever fitting specifieke) barn doors kunt kopen. Maar die zijn soms best prijzig. Voor een beetje Broncolor barn doors betaal je bijvoorbeeld al snel meer dan 550 Euro. Veel goedkopere barn doors zijn soms echter zo gemaakt dat ze op veel verschillende lampen kunnen worden gebruikt. En dat al voor prijzen onder de 15 Euro!

Er zijn dus veel verschillende barn doors te koop. Het verschil zit overigens niet alleen in het merk. Het kan ook gaan om de grootte van de kleppen of het aantal kleppen. Het kan ook gaan ook om het aantal delen waaruit ze bestaan en de coating die wordt gebruikt voor de productie.

Verschillen

De meest eenvoudige barn doors hebben vier (zie afb 1) en soms zelfs maar twee kleppen. Er zijn barn doors waarvan de zijkleppen voorzien zijn van los instelbare stukken zodat er beter dichte vormen mee gevormd kunnen worden. Dit soort barn doors zijn duurder maar wel breder inzetbaar. Sommige barn doors bestaan uit wel twaalf delen waardoor de vormen nog flexibeler te maken zijn. Je begrijpt het al: nog duurder door de toegenomen complexiteit.

Wanneer de kleppen ook nog eens om hun as kunnen roteren, kunnen hierdoor trapeziums worden gevormd. Dit is handig voor het geval de lamp hoog wordt geplaatst en het licht schuin naar beneden moet komen. Dit zie je in afb 2A waarbij een lamp met barn doors wordt gebruikt om een schilderij op een muur te belichten. De rechthoekige opening zal op de muur een trapezium van licht veroorzaken (zie afb 2B). Door een omgekeerd trapezium met de barndoor te vormen, wordt dit tegen gegaan. Maar hiervoor heb je dus best complexe barn doors voor nodig.

De kwaliteit van de coating is ook iets wat van belang kan zijn. Ogenschijnlijk is iedere barn door goed, zolang hij maar zwart is. Toch is dat niet helemaal waar. Stel we willen iemand fotograferen die dichtbij een schutting staat (zie afb 3). We willen wel dat er licht op de persoon valt, maar niet op de schutting. De zijklep K1 in afb 3 zetten we vanzelfsprekend naar voren zodat geen licht op de schutting zal vallen, maar misschien dat ook zijklep (K2) recht naar voren moet staan zodat er geen licht in de camera zal vallen zodat hiermee lens flare wordt voorkomen. En juist deze klep kan zorgen voor een probleem.

Omdat we geen zwarte coating kunnen maken die al het licht absorbeert, zal klep K2 in deze stand het licht deels reflecteren. Dat gereflecteerde licht gaat hierdoor alsnog naar de schutting zoals in afb 3 te zien is. Hoe beter de coating, hoe minder dit verschijnsel op zal treden.

Een goede coating is niet alleen diepzwart, het is ook ruw voor de verstrooiing van het licht en de beste binnenzijde van de klep is geribbeld. Maar voor barn doors met dit soort coatings betaal je wel meer. Het is dus zaak om vooraf goed in te schatten of je deze zaken wel nodig hebt. Heb je een relatief eenvoudige nodig, dan kun je er ook voor kiezen deze zelf te maken. Met zwart karton en wat plakband kun je hiervoor al heel wat voor elkaar krijgen!

Vorm veranderen

Met barn doors verander je normaal gesproken niet veel aan de hardheid van het licht. Nu is het wel zo dat licht harder wordt wanneer de lichtbron kleiner wordt, maar als de barn doors worden gebruikt om de lichtbron in hele sterke mate te verkleinen, dan kun je beter overwegen om een andere lichtbron te gebruiken.

Wat nu eenmaal geldt is dat wanneer de lichtbron kleiner wordt doordat de barn doors licht tegenhouden, het overgebleven licht wel wat harder wordt. Een barn door zorgt dus voor nog harder dan normaal hard licht. Deze extra hardheid is afhankelijk van hoe klein de opening wordt gemaakt waar het licht doorheen moet gaan.

Voor de duidelijkheid: het doel van barn doors is niet om licht harder te maken. Dit is een bijverschijnsel. Ze zijn bedoeld om het licht een andere vorm te geven en om te voorkomen dat licht ‘verspilt’ wordt. Dit zullen we even toelichten.

Standaard zal uit een lamp het licht alle kanten op gaan. Doordat er een reflector op zit ontstaat er een lichtbundel met een ronde vorm. Door hier barn doors op te zetten kan het licht een rechthoekige of vierkante vorm krijgen. Hierdoor kun je met barn doors bijvoorbeeld het licht vanuit een raam simuleren of een balk licht laten verschijnen.

Er kan ook nog een heel andere reden zijn om met barn doors te werken. We zagen dat met het voorbeeldje van de schutting. Met barn doors kun je namelijk voorkomen dat het licht uit de lamp naar de zijkanten gaat. Hierdoor ontstaat bijvoorbeeld minder hinderlijke reflectie van een gekleurde muur of plafond en zorg je ervoor dat het licht niet ongewenst op bepaalde plekken in de scene terechtkomt zoals bij de schutting. Je voorkomt er op die manier dus het ‘verspillen’ van licht mee.

Alternatieven

Misschien heb je je bedacht dat je hiervoor ook een snoot zou kunnen gebruiken. En dat klopt, maar daarvan kun je de vorm niet veranderen. Dit licht blijft rond of ovaal van vorm, afhankelijk van de hoek waaronder je de snoot gebruikt. Met een optical snoot kan dat wel doordat je daarmee kiest voor een gobo en omdat je deze kunt scherpstellen, maar barn doors zijn meestal een heel stuk goedkoper en bijzonder flexibel in het kiezen van rechthoekige vormen.

Je kunt overigens met flags vaak hetzelfde bereiken als met barn doors. Ook wanneer je het licht door een uitgeknipt stuk karton laat vallen, kun je hetzelfde bewerkstelligen. Prima alternatieven, maar barn doors zijn in deze gevallen natuurlijk wel een stuk eenvoudiger in gebruik. Je hebt er geen aparte statieven voor nodig, je hoeft niet te knutselen en ze zijn eenvoudig mee te nemen.

Het gebruik

Het gebruik van barn doors is simpel: door de kleppen meer of minder voor de lichtbundel te plaatsen, verandert de vorm van de lichtbundel. Omdat het harde licht door barn doors niet zachter wordt gemaakt, zijn ze vooral geschikt om achtergronden te belichten of voor bijvoorbeeld dramatische portretten.

Voorbeeld foto’s

De foto van afb 4 is niet gemaakt met een flitser, maar met een bouwlamp. De kleurtemperatuur was daarvan verre van dat van daglicht, en daarom hebben we deze met de witbalans moeten bijstellen. Maar, dat daargelaten, is te zien dat je zelfs met een gewone bouwlamp best aardige foto's kunt maken. 

Op die bouwlamp plaatsen we de meest eenvoudige barn doors. Afb 5 laat zien hoe fraai we hiermee het licht kunnen veranderen, accenten kunnen aangeven en schaduwen kunnen laten ontstaan. Het model en de lamp zijn hierbij niet van positie gewijzigd.

 Ons model hebben we voor de foto van afb 6 met een flitser belicht. Op een andere flitser hadden we een barn door geplaatst en daarmee hebben we delen van de zwarte backdrop achter haar verlicht. Dit was een iets complexere barn door waarmee we niet alleen spleten konden vormen, maar ook v-vormen. De flitser met deze barn doors stond schuin achter het model opgesteld waardoor het licht ook schuin tegen de backdrop aan werd geschoten. Hierdoor ontstond een grillig motief.

Samenvatting

Barn doors worden steeds minder gebruikt als light modifier, maar ze hebben zeker hun charme en beslist hun nut nog lang niet verloren. Er zijn verschillende typen te koop, allemaal met hun eigen voor- en nadelen. Maar zelf een set barn doors maken is helemaal niet zo moeilijk. Er zijn daarom maar weinig argumenten om er niet een keertje mee te experimenteren!