Lens flare

Wanneer licht op een bepaalde manier in het objectief van een camera valt, kan verstrooiing van dit licht optreden. Dit kan uitermate hinderlijk zijn, maar juist ook gewenst. Dit effect wordt 'lens flare' genoemd.

Twee vormen

Lens flare kun je als fotograaf in twee vormen in opnames tegen komen. De eerste vorm vertoont zich als een soort lichte waas over de opname. Door deze waas bevat de opname minder contrast en is er minder kleurverzadiging waardoor de foto vaak lijkt op een foto gemaakt met een minder goede camera.

Bij de tweede vorm zie je op de opname sterren of cirkels terug. Deze vormen worden grotendeels bepaald door het diafragma, zoals je dat ook bij bokeh optreedt.

Hoe ontstaat het?

Lens flare ontstaat doordat licht wordt gereflecteerd in het objectief tussen de verschillende elementen (vaak lenzen). Hoe meer lenzen zich in een objectief bevinden, hoe groter de kans dus is dat het licht gaat reflecteren en dus hoe groter de kans is dat lens flare optreedt. Je zult lens flare daarom meer op opnames zien die gemaakt zijn met zoomobjectieven dan met andere objectieven omdat zoomobjectieven nu eenmaal meer lenzen bevatten.

Lens flare treedt in praktijk dus op wanneer helder licht, zoals dat van een flitser of de zon, rechtstreeks in een scherpe hoek in het objectief kan vallen.

Je hebt niet veel licht nodig om lens flare te krijgen. Het kan voorkomen dat een nachtfoto gemaakt wordt en dat de straatlantaarns op de foto een stervormig licht lijken te produceren. Toen je echter in die straat stond, was daar geen sprake van. Ook dergelijke stervormige lichtfiguren ontstaan door lens flare. Het relatief felle licht van de lantaarn heeft in een dergelijke opname een reflectie in het objectief bewerkstelligd.

Voorkomen

Lens flare wordt voorkomen door het licht niet rechtstreeks in het objectief te laten vallen. Om die reden worden zonnekappen op objectieven geplaatst. Je kunt ook de hoek van het invallend licht veranderen. Meestal treedt er dan overigens nog steeds lens flare op, maar valt het minder op.

In studio’s moet gelet worden op de plaatsing van flitsers. In het bijzonder wanneer je een hair light of rim light gebruikt. Zorg er voor dat het flitslicht niet rechtstreeks van de flitskop het objectief kan bereiken. De plaatsing en de richting van de flitskoppen is daarbij natuurlijk van belang, maar ook in een studio kan gewerkt worden met zonnekappen en bijvoorbeeld flags om het objectief voor dit licht af te schermen. Flitsers kunnen op hun beurt voorzien worden van snoots of barndoors.

Fabeltje?

Het verhaal gaat rond dat lens flare vaker voorkomt bij kwalitatief slechtere objectieven dan bij de betere objectieven. Dat verhaal is inderdaad juist! Dergelijke objectieven kennen immers minder ‘imperfecties’ en hoe beter de lenzen het licht door laten gaan, hoe minder er gereflecteerd zal worden.

Helemaal ontkomen aan lens flare is echter niet mogelijk. Bij de betere objectieven kan het wel zijn dat het minder aanwezig is en daardoor minder opvallend wordt, maar het blijft natuurlijk zijn effect houden op bijvoorbeeld het contrast van de uiteindelijke opname en dus zal ook bij betere objectieven lens flare voorkomen moeten worden.

Opzettelijk

Hoewel lens flare in het algemeen door fotografen als storend wordt beschouwd, zijn er enkele situaties denkbaar waarbij lens flare juist gewenst zal zijn. Meestal gaat het dan om het opzettelijk creëren van de tweede vorm van lens flare, dus het laten ontstaan van sterren of cirkels.

Het eerder besproken stervormige licht van straatlantaarns kan bijvoorbeeld een heel mooi effect geven. Daarom wordt lens flare soms opzettelijk door fotografen opgewekt.

Digitaal toevoegen

Met diverse tools, zoals Photoshop, kan lens flare ook digitaal worden toegevoegd als effect. Niet zelden ben je hiermee in staat om de vorm, richting en hoeveelheid van de cirkels en de sterren te bepalen.