Clipping

Wanneer foto’s met een digitale camera worden gemaakt, dan wordt het opgevangen licht door een sensor omgezet naar digitale waarden. Het licht dat de sensor bereikt moet zich binnen bepaalde waarden (sterktes) begeven, wil het geregistreerd kunnen worden. De sensor en het verwerkingsprogramma binnen de camera moet het invallend licht kunnen verwerken, maar zijn beperkt tot een bepaalde range. Valt het licht daar buiten, dus is het te zwak of juist te fel, dan wordt het als het ware ‘afgeknepen’ of ‘plat geslagen’. Dit afknijpen wordt ‘clipping’ genoemd.

Iedere digitale camera ‘clipt’. De wat oudere camera’s beschikken over een wat minder geavanceerde sensor en ouder verwerkingsprogramma waardoor daar relatief veel clipping mee plaatsvindt. Nieuwe camera’s kunnen terugvallen op verder ontwikkelde technieken waardoor deze camera’s minder snel overgaan tot clipping. Het zal duidelijk zijn dat clipping leidt tot het niet goed kunnen registeren van nuances (contrasten). Oftewel, de foto vertoont op die plaatsen minder detail omdat het contrast op die plaatsen domweg ontbreekt doordat het beeld daar is ‘plat geslagen’.

Het deel op de foto waar clipping heeft plaatsgevonden, wordt wel een ‘clipping area’ genoemd. Clipping area’s kun je herkennen aan een groot aantal van dezelfde pixels. Op die plaats is dus geen detail te zien. Clipping area’s kunnen heel wit zijn, of juist heel zwart. Clipping vindt immers niet alleen aan de ‘bovenkant’ plaats, maar ook aan de ‘onderkant’.

Schiet je foto’s in RAW, dan wordt geen tot nauwelijks bewerking op het bestand losgelaten door de camera en heb je dus minder kans op clipping. Toch wordt clipping hiermee niet geheel voorkomen. De kwaliteit van de sensor heeft immers nog steeds invloed op het clipping gedrag van de camera, maar de verwerkingssoftware van de camera wordt hiermee wel grotendeels buitengesloten.

De software waarmee je de RAW bestanden verwerkt op je desktop, kan soms meer verwerken dan de software die zich in de firmware van de camera bevindt. Kortom, schiet je in RAW en verwerk je de foto’s pas op je desktop met behulp van bijvoorbeeld Camera Raw (Adobe, vaak geïnstalleerd als onderdeel van Photoshop), dan kan het voorkomen dat je daarmee meer details ziet in de foto, dan wanneer je de foto al laat voorbewerken in de camera zelf.

Clipping voorkomen

Je kunt proberen om clipping te voorkomen door er voor te zorgen dat het histogram van de camera vooral waarden in het midden weergeeft en niet aan de zijkanten. Worden er veel waarden aan de rechterkant vertoond, dan wil dat zeggen dat de camera erg helder licht heeft ontdekt. Bevinden veel waarden zich juist aan de linkerkant, dan meette hij juist erg veel lage waarden (donker). Je zou kunnen stellen dat alles wat buiten het histogram valt, ‘geclipt’ wordt. Dat wat het histogram laat zien, werd geaccepteerd. Bevindt de piek in het histogram zich dus helemaal links of helemaal rechts, dan kun je wel inschatten hoeveel er is ‘afgeknepen’ tot de laagste of de hoogst mogelijke waarde.

D-Lightning

Om tijdens het fotograferen van contrastrijke beelden het dynamische bereik te vergoten, beschikt een aantal camera’s over een speciale optie. Bij Nikon wordt dit D-Lighting genoemd. Deze optie is ingebouwd omdat een groot aantal fotografen moeite bleek te hebben met het maken van opnames waarbij er sprake was van veel tegenlicht. Tegenlicht is een van de meest voorkomende problemen tijdens het maken van foto’s omdat het zorgt voor een onjuiste belichting. Het sterke tegenlicht levert een enorm contrast op met het te fotograferen object. De belichtingsmeter van de camera raakt hierdoor wat van slag waardoor de foto’s te donker werden.

Opties zoals automatische D-Lighting analyseren het invallende licht en bepalen op basis daarvan in welke mate de instellingen moeten worden aangepast om toch nog een fatsoenlijk beeld te krijgen. Veel fotografen hebben D-Lighting standaard aan staan. Toch is dit nog wel iets om over na te denken. Immers, soms wil je juist niet dat het sterke contrast wordt opgeheven. Denk bijvoorbeeld aan lowkey foto’s.

Highlight Clipping

De meeste digitale camera’s hebben overigens vooral moeite met het verwerken van erg fel licht. In dat wat zwart lijkt te zijn, hoeft nog geen clipping te hebben plaatsgevonden en dus bevindt zich daar nog wel eens nuance dat met software als Adobe Photoshop dan toch nog wel kan worden teruggehaald wanneer een RAW bestand wordt verwerkt.

Vooral in het lichte deel van de foto vallen camera’s vaak door de mand. Ze maken daar moeilijk onderscheid tussen de (vaak geringe) nuances waar ons oog nog wel gevoelig voor is. Daardoor verliezen ze daar sneller het contrast. Eenvoudig gezegd, tussen fel, feller en heel fel kan dus niet zo goed onderscheid worden gemaakt door digitale camera’s. Vindt hier clipping plaats, dan wordt dit highlight clipping genoemd. Uit deze stukken, waar dus wel echt clipping heeft plaatsgevonden, is achteraf vanzelfsprekend geen detail meer terug te halen. Dit detail is immers nooit geregistreerd.