Verreweg de meeste digitale camera’s kennen een optie om de gemaakte foto in een histogram uit te drukken. Dit histogram kan bijzonder behulpzaam zijn bij het maken van goede foto’s.
Histogram bekijken
Als je in de playback mode de gemaakte foto’s achter op de camera bekijkt, kun je vaak met behulp van een knop het histogram op het LCD schermpje van je camera tevoorschijn toveren. Dit histogram laat je zien hoe de verdeling van licht en donker (soms zelfs per kleur) op de foto verwerkt is.
Op de X-as van het histogram wordt het licht van (links) donker naar (rechts) helder vertoond. In het midden van de X-as, dus precies tussen het donkerste (meest linkse) en het helderste (meest rechtse) punt in, bevindt zich het neutrale punt. Dit is de 18% grijswaarde welke door de lichtmeter van de camera wordt gebruikt om de juiste waarden voor de meest optimale belichting in te kunnen stellen.
Op de Y-as zie je de hoeveelheid pixels in de foto die de waarde aangegeven op de X-as hebben.
Een grafiek in het midden
Van een goed belichte standaard foto zal het histogram dus niet aan de zijkanten, maar vooral rond het midden de grafiek vertonen. De grafiekpunten lopen aan de linker- en de rechterkant af naar nul. Uiterst links en uiterst rechts zullen de waarden daarom steeds op of zowat op 0 staan. Bevindt de grafiek zich overwegend links in het histogram, dan is de foto waarschijnlijk onderbelicht. Bevindt hij zich overwegend rechts, dan is de foto vast overbelicht. Tenminste, als het hier een 'normale' foto's betreft.
Belichting instellen
Wanneer een foto wordt gemaakt, kan deze gebruikt worden om de belichting goed in te stellen. Voor een standaard foto (bijvoorbeeld van een groepje mensen dat buiten staat) weten we dat dit waarschijnlijk 18% van het opvallende licht zal reflecteren richting de camera. Maken we daarom een dergelijke foto en kijken we naar het histogram, dan zouden we bij een goede belichting verwachten dat het hoogste deel van de parabool zich op of vlakbij het midden van het histogram moeten bevinden.
Zien we de parabool in het linkerdeel van het histogram terug, dan duidt dit op de aanwezigheid van veel donkere pixels in de foto en dit betekent hoogstwaarschijnlijk dat de foto onderbelicht is. Bevindt de parabool zich daarentegen rechts in het histogram, dan zal de foto waarschijnlijk overbelicht zijn. De instellingen van de camera kunnen in deze gevallen aangepast worden totdat een foto wordt gemaakt waarbij de grafiek wel in het midden staat. Door de ISO, sluitertijd en/of het diafragma aan te passen, beweeg je de grafiek meer naar rechts of links.
Omdat het soms moeilijk is in te schatten of de scene die gebruikt wordt om de belichting in te stellen wel echt 18% reflecteert, kan een grijskaart worden gebruikt. Van een grijskaart weet je zeker dat deze 18% zal reflecteren en de grafiek van een foto van een grijskaart zou bij de juiste belichtingsinstellingen daarom in het midden moeten staan.
Uitersten hoeven niet verkeerd te zijn
Begrijp ons goed, een foto waarvan de grafiek zich links of heel rechts bevindt, hoeft niet mislukt, onder-, of overbelicht te zijn! Het histogram laat alleen maar zien dat er veel donkere of lichte pixels zijn. Maar dat kan natuurlijk ook juist de bedoeling zijn geweest. Denk maar eens aan een light painting foto of aan een low key photo.
De parabool zal in het midden staan bij een goede belichting van een standaard scene. Een standaard scene is een situatie waarbij 18% van het licht wordt gereflecteerd. Bij niet-standaard foto's kan dit heel anders zijn.
Clipping in de uitersten
Het is een goed streven om te kijken of de pieken (dus de hoogste Y-waarden) van de foto zich binnen de uitersten begeven. En het is tevens vaak belangrijk om je er van te vergewissen dat de grafiek niet teveel de randen raakt. Doet hij dat wel, dan is het aannemelijk dat data verloren is gegaan. Er zal waarschijnlijk clipping hebben opgetreden. Maar ook hiervoor geldt: misschien wilde je het juist expres wel zo!