Na meer dan twintig jaar ontwikkeling en discussie heeft het DNG‑formaat (Digital Negative) eindelijk de status gekregen waar het altijd naartoe werkte: een officiële ISO‑standaard.

Daarmee komt een einde aan een lange periode waarin fotografen afhankelijk waren van een wirwar aan de door fabrikanten zelf ontwikkelde RAW‑bestandsformaten, de zogenaamde propriëtaire RAW‑bestandsformaten.

Maar wat betekent deze ontwikkeling nu concreet voor fotografen? Wat hebben wij er aan en wat moeten we daarmee? Zonder het misschien te beseffen lost het een van onze problemen op. Want we hebben wel degelijk een probleem. Er is namelijk sprake van de versnippering van RAW-formaten. En daar kunnen wij last van krijgen!

Propriëtaire RAW‑bestandsformaten

Vrijwel elke camerafabrikant gebruikt zijn eigen RAW‑formaat. Denk aan .NEF (Nikon), .CR2 (Canon), .ARW (Sony) of .RAF (Fujifilm). Deze week nog haalde ik voor een vriend zijn camera leeg, dat was een Sony. Ineens had ik dus ARW-bestanden op mijn laptop staan en die lijken niet op de NEF-bestanden die ik normaal gesproken gebruik. Dus is er ook een andere converter voor nodig.

Al deze bestanden zijn bedoeld om maximale beeldkwaliteit en flexibiliteit te bieden, maar ze hebben ook een groot nadeel. Ze zijn propriëtair. En dat betekent dat de exacte opbouw niet altijd volledig gedocumenteerd is, de softwareondersteuning kan achterlopen of onvolledig zijn en de toekomstige compatibiliteit kan niet worden gegarandeerd.

Ik had bijvoorbeeld met mijn toen net aangeschafte Nikon Z9 (ik was de trotse bezitter van een van de eerste exemplaren) maandenlang te maken met niet volledig ondersteund te worden vanuit populaire software. Dat moest daarvoor nog eerst aangepast worden. Voor veel fotografen is zoiets op zo’n moment irritant, maar op de lange termijn is het een serieus risico voor archivering.

De belofte van DNG

DNG werd in 2004 door Adobe geïntroduceerd met een duidelijk doel voor ogen. Er moest een open, universeel RAW‑formaat komen dat onafhankelijk is van camerafabrikanten.

Belangrijke eigenschappen van DNG zijn dat het open is en volledig gedocumenteerd, het breed implementeerbaar is door software en hardware en geschikt moet zijn voor langdurige archivering. Vanzelfsprekend zorgt het DNG-formaat voor het behoud van alle RAW‑bewerkingsmogelijkheden wat ook aanwezig is in de propriëtaire RAW‑bestandsformaten.

Met andere woorden: het was de bedoeling dat DNG voor RAW‑bestanden een stabiele en toekomstbestendige standaard zou gaan worden. Maar hoewel dit bestandsformaat al decennia lang in omloop is, zie je het maar weinig in camera’s terug. Het toeval wil dat de Sealife DC2000 die ik bezit dit formaat ondersteunt, maar dat is dan ook de enige camera die ik heb die deze eigenschap heeft. Er zijn overigens wel meer merken die voorzichtig met de adoptie van DNG begonnen zijn. Vaak naast hun eigen RAW-bestandsformaat.

Waarom niet?

Hoewel DNG technisch gezien veel voordelen heeft, noemen veel fabrikanten redenen om er toch niet volledig op over te stappen. Met propriëtaire RAW‑formaten hebben fabrikanten volledige controle over hoe beelden worden opgebouwd en verwerkt. Ze kunnen hiermee eigen kleurprofielen, compressie en beeldprocessing integreren. Hierdoor houden ze unieke features exclusief voor hun eigen software en zorgen ze dus voor een soort vendor-lock-in. Gesloten systemen bieden nu eenmaal meer controle en onderscheid en hiermee wordt voorkomen dat gebruikers gemakkelijk kunnen overstappen.

Cameramerken investeren veel in beeldverwerking, kleurwetenschap en ruisreductie-algoritmes en die technologie zit deels verwerkt in hun RAW‑formaat. Door die details niet volledig openbaar te maken beschermen ze hun “secret sauce” en onderscheiden ze zich van concurrenten.

Ook kunnen ze met een eigen RAW‑formaat sneller innoveren. Komen ze met nieuwe sensortechnologie dan kan dat direct aangepast worden in het RAW‑formaat. Dit geldt ook voor speciale compressiemethoden of aanpassingen in de metadata. Als er geen sprake is van standaardisering kun je dat eenvoudig en zonder problemen toevoegen.

Maar onderschat ook niet dat DNG oorspronkelijk door Adobe werd geïntroduceerd en fabrikanten hebben eerder gemerkt dat Adobe soms te veel invloed kreeg. Hierdoor werden ze afhankelijk van een externe partij en zelfs al is DNG nu open standaard, dat wantrouwen zit bij sommige merken nog steeds in hun cultuur.

Fabrikanten worden overigens ook niet echt gedwongen om over te stappen. De meeste fotografen kennen het probleem van propriëtaire RAW‑formaten nauwelijks dus komt er weinig druk vanuit de markt en daarmee ontstaat ook geen prioriteit om te veranderen.

ISO‑certificering

Maar met de publicatie van ISO 12234-4:2026 is DNG nu officieel vastgelegd als internationale standaard voor RAW‑beeldopslag en dat kan een grote impact krijgen. Het formaat is hierdoor niet langer “van Adobe”, maar van de industrie en de specificaties zijn daardoor publiek en blijvend beschikbaar geworden.

Dit maakt dat de implementatie van DNG door fabrikanten eenvoudiger wordt en transparanter. Het belangrijkste gevolg daarvan is dat er nu een universeel gedefinieerd RAW‑formaat is dat onafhankelijk is van commerciële belangen.

Geen excuses meer

Tot nu toe hielden sommige cameramerken DNG buiten de deur met argumenten zoals dat het een Adobe‑formaat zou betreffen, dat het lastig was te implementeren en dat het onvoldoende zou zijn gedocumenteerd. Maar met de eerder genoemde ISO‑standaard vallen die bezwaren weg.

Merken zoals Sealife, Leica, Ricoh en Pentax hebben intussen al laten zien dat het prima mogelijk is om DNG direct in de camera te gebruiken, al dan niet naast een eigen RAW‑formaat.

Waarom belangrijk?

De impact van deze ontwikkeling zit vooral in de lange termijn. RAW‑bestanden zijn in feite de digitale negatieven van het werk. Net als analoge film wil je die blijvend kunnen openen en bewerken. DNG helpt daarbij door dat het veel toekomstbestendiger is als de propriëtaire RAW-bestandsformaten. Je hoeft hierdoor immers minder bang te zijn dat bestanden over 10 of 20 jaar niet meer openen.

Daarnaast kun je als fotograaf gemakkelijker wisselen tussen softwarepakketten zonder compatibiliteitsproblemen. En omdat bewerkingen en metadata direct in het bestand zelf kunnen worden opgeslagen, kent het ook nog eens andere voordelen voor fotografen.

Onze rol

Het verleden heeft voldoende bewezen dat technologie alleen niet genoeg is. Dat zal ongetwijfeld ook met de adoptie van DNG het geval zijn. Die hangt daarom uiteindelijk af van fotografen zelf.

Als wij maar bewust kiezen voor open formaten en DNG gebruiken in onze workflows zullen we indirect fabrikanten aanmoedigen om dit te ondersteunen. Daarmee kunnen we invloed uitoefenen op de richting van de industrie in het voordeel van onszelf.

Samenvatting

De standaardisering van DNG is misschien geen spectaculaire nieuwe feature, maar misschien wel een van de belangrijkste ontwikkelingen voor de toekomst van fotografie. Het gaat niet om megapixels, AI‑tools of nieuwe camera’s, maar om iets fundamentelers. Namelijk om de zekerheid dat onze foto’s over tientallen jaren nog steeds toegankelijk zijn.

Maar het gaat er ook om dat de uitwisseling van bestanden tussen verschillende systemen eenvoudiger wordt en om de andere voordelen die DNG met zich meebrengt. Precies daarom is de onlangs vastgelegde ISO‑certificering voor DNG zo belangrijk. Maar niet zonder dat wij fotografen dat bestandsformaat ook echt gaan omarmen. Want wat heb je aan technologie, als niemand het gebruikt?