Alles is goed, je zit gereed, de vliegtuigen komen voorbij terwijl jij precies op het goede moment afdrukt. Maar de camera weigert dienst en er wordt geen foto op dit cruciale moment gemaakt. Frustratie alom! Hoe dit te voorkomen?

Focus en release priority

Niemand wil onscherpe foto’s maken. Om fotografen te helpen beschikken veel camera’s daarom over een beveiliging. Je kunt de foto alleen maken wanneer goed is scherp gesteld. Als de keuze valt tussen eerst goed scherpstellen of alvast afdrukken dan wordt de prioriteit dus aan het scherpstellen gegeven. Niet gek dat deze optie die in het menu van de camera is op te geven, daarom de “scherpstelprioriteit” of iets als “focus priority” wordt genoemd.

Voor de meeste camera’s geldt dat de instelling voor focus priority kan worden gewijzigd naar de zogenaamde “ontspanprioriteit” (release priority). Maar dat alleen wanneer voor bepaalde Autofocus instellingen is gekozen zoals voor de AF-S of de AF-C stand. Wanneer de camera is ingesteld op release priority dan wordt prioriteit gegeven aan het afdrukken (het maken van de foto) en niet meer aan het scherpstellen. Dus al is de foto (nog) niet goed scherp gesteld, de foto wordt dan toch gemaakt.

Ongeacht of gekozen wordt voor de focus of release priority, de scherpstelling wordt nog steeds geactiveerd wanneer je de ontspanknop half indrukt en vergrendeld als je deze knop half ingedrukt houdt. De scherpstelvergrendeling blijft ook gewoon actief zolang je de knop maar half ingedrukt blijft houden. Pas als de knop wordt losgelaten verdwijnt die vergrendeling weer. De verdere werking van de camera wordt dus niet aangepast door een verandering van de priority instelling.

De sporter scherp

Als we een sporter tijdens het maken van een doelpunt fotograferen met release priority ingeschakeld, dan maken we dus de foto, ongeacht of goed is scherpgesteld. Maar ja, je zit natuurlijk niet te wachten op een onscherpe sporter op de foto. Dus je kunt dit wel als optie kiezen, maar in dit geval levert het nog steeds niet dat op wat je wilt bereiken.

Maar je weet wel dat of je nu release of focus priority kiest, dat als je de ontspanner half indrukt, het scherpstellen wordt vergrendeld. Wat je daarom kunt doen is dat je, als je het doelpunt aan ziet komen, alvast scherp kunt stellen op de plek waarvan je verwacht waar vandaan het doelpunt gemaakt zal gaan worden. Neem wat meer scherptediepte, zodat de sporter ook ergens anders kan staan en dat ook in dat geval de foto nog steeds scherp wordt. Blijf dan de ontspanner half ingedrukt houden en wacht totdat de sporter op die plek zijn kunstje gaat vertonen. Doet hij dat, druk dan de knop geheel in. Op dat moment zal de camera immers niet opnieuw scherp willen stellen en gewoon de foto maken. Ongeacht welke prioriteit gekozen is.

Waarom dan toch?

Maar als dat een goed werkende oplossing is, waarom zou je dan toch de mogelijkheid hebben om de prioriteit in te kunnen stellen? Je wilt toch geen onscherpe foto’s?

Als een foto sowieso gemaakt moet worden, dan is de release priority de instelling om te kiezen. Want er zijn nu eenmaal gevallen wanneer een minder scherpe foto altijd nog beter is dan geen foto.

Maar er bestaan meer situaties waarin de release priority een serieuze optie kan zijn. Denk aan bijvoorbeeld fotografen die snel bewegende zaken moeten fotograferen en daar meerdere foto’s vlot achter elkaar van willen maken. Als je over voldoende scherptediepte beschikt doordat een klein diafragma is gekozen, dan kan het zo maar zijn dat al deze foto’s toch scherp zijn. Soms schakelen fotografen in dit soort situaties de autofocus functie zelfs ook wel eens uit of gebruiken ze back button autofocus en zal het indrukken van de ontspanner de camera helemaal niet meer laten scherpstellen.

Het voordeel van dat je niet hoeft te wachten totdat de camera weer heeft scherp gesteld is dat je daardoor sneller achter elkaar kunt afdrukken. Natuurlijk vergt dit wat oefening en je ziet dan ook dat fotografen die wat meer ervaring hebben met scherpstellen en het goed kiezen van de juiste scherptediepte dit eerder met succes zullen kunnen toepassen dan mensen die hier minder ervaring mee hebben opgedaan.

Geen garantie

De focus priority is de standaard instelling van de camera en ontworpen om te voorkomen dat onscherpe foto’s worden gemaakt. Maar focus priority heeft niets te maken met waar de camera scherp op stelt.

Hoewel deze scherpstelprioriteit ervoor zorgt dat de kans aanzienlijk verkleind wordt dat onscherpe foto’s worden genomen, kan daardoor natuurlijk nog steeds wel op het verkeerde deel in de scene scherp worden gesteld. Dit wordt opgelost door de juiste Autofocus stand te kiezen en deze goed te gebruiken. Niet door de priority instelling te wijzigen.

Wat te kiezen?

Hoewel focus en release priority andere functies lijken te zijn, gaat het feitelijk slechts om het in- of uitschakelen van de beveiliging die gericht is op het voorkomen van het maken onscherpe foto’s. Bij focus priority drukt de camera niet af als nog niet is scherp gesteld, bij release priority wel.

Deze optie had dus ook “scherpstelling eerst vereist” kunnen heten die je dan in- of uit had kunnen schakelen. Op de rest van de werking van de camera heeft deze instelling immers geen enkel effect. De camera gaat niet anders werken of zoiets. Je wordt wel beschermd of niet, meer is het niet.

Sommige fotografen hebben laten weten dat zij hun camera altijd op release priority hebben ingesteld omdat zij gemerkt hebben dat hun camera daar ietsje sneller van wordt, vooral in burst mode. Dat kan inderdaad waar zijn omdat sommige camera’s vlak voor het afdrukken nog even controleren of de scherpstelling wel echt helemaal goed is gegaan wanneer deze op focus priority ingesteld staat. En een extra controle kost nu eenmaal tijd, hoe weinig dan ook.