Een flag is een voorwerp dat gebruikt wordt om licht tegen te houden. Door licht tegen te houden, laat je soms meer zien. In dit artikel leggen we uit hoe je flags tijdens een shoot zou kunnen gebruiken.

Fotografen maken vaak gebruik van flitsers of studiolampen om een scene op de juiste manier te kunnen verlichten. Door light modifiers te gebruiken zoals softboxen, een beauty dish, gels en grids, kan dat licht naar believen worden aangepast. Regelmatig komt het daarbij voor dat er door die toevoeging van licht juist weer teveel licht ontstaat op plekken waar dat minder gewenst is. Op dat moment biedt een flag de uitkomst. Met een flag plaats je iets voor het licht zodat het daardoor (deels) tegengehouden kan worden.

In afb 1 zie je hoe een flag (links onderin) wordt gebruikt om een deel van het licht, afkomstig van een studiolamp (links bovenin), tegen te houden. Hier werd een wit stuk karton gebruikt zodat je de flag goed kunt zien. Doorgaans wordt hier, om reflectie tegen te gaan, eerder een zwart object voor gebruikt.

Typen flags

Eigenlijk kan alles wat geen of moeilijk licht doorlaat natuurlijk als flag dienen. Een stuk karton of een doek kunnen daarom uitstekend als flag dienst doen zoals in afb 1 te zien is. Aan professionele flags worden enkele eisen gesteld zoals licht van gewicht, gemakkelijk hanteerbaar, goed vervoerbaar en van dusdanig materiaal dat het kwalitatief lang mee kan gaan en geen, of toch nog een beetje licht door laat. Maar je kunt ook gemakkelijk zelf een flag maken van bijvoorbeeld een stuk karton of, zoals in dit artikel beschreven staat, van bijvoorbeeld piepschuim of houten panelen.

Een “solid flag” is een flag die helemaal geen licht door laat. Dergelijke flags kun je daarom goed gebruiken om licht tegen te houden. Natuurlijk is het uiteindelijke effect afhankelijk van hoe ver een flag van de lichtbron en van het te fotograferen object verwijderd is. Daardoor kan een solid flag onder bepaalde omstandigheden nog steeds licht ‘doorlaten’. Het licht kan er dan namelijk soms toch nog langs komen.

Wil je bewust licht doorlaten, dan bestaan er ook flags die op een soort netje lijken. Deze laten licht door, maar slechts een deel van het licht. Met dit soort flags kun je tijdens het portretteren van een persoon onderscheid maken tussen het gezicht en de rest van het lichaam. Dit type flag verandert het licht dus niet, maar verminderd het licht op bepaalde plekken wel in sterkte.

Er bestaan ook flags die het licht deels doorlaten en veranderen. Deze kunnen zijn gemaakt van het materiaal dat ook voor softboxen wordt gebruikt. Deze flags verminderen niet alleen de lichtsterkte, maar passen het licht ook aan zodat het meer diffuus wordt. Varianten hiervan zijn gekleurd waardoor het licht ook nog eens een kleur mee kan krijgen.

Meer varianten

Dan zijn er nog een aantal bijzondere flags. Je kunt je bijvoorbeeld een solid flag voorstellen waar gaten in zijn aangebracht. Fotografen noemen dit soort flags “gobo’s”. Gobo komt van “goes before optics” of “goes before object”. Een flag is natuurlijk net als een gobo ook een object dat zich tussen de camera en het te fotografen object bevindt en is in letterlijke zin dan ook een gobo te noemen, maar het woord gobo gebruiken we dus voor een flag met uitsparingen, niet voor een solid flag.

Sommige flags worden ook “cutter” of “cookie” genoemd. Heel verwarrend soms al die termen. Maar meestal bedoeld men met een flag dus een ondoorzichtig zwart scherm, worden cookie en gobo als synoniem beschouwd (deze bevatten dus uitparingen) en is een cutter een flag met een speciale vorm zodat daarmee een specifieke vorm aan de schaduw wordt gegeven (bijvoorbeeld een taartvorm) of richting aan het licht gegeven kan worden doordat het een heel groot deel van de scene afschermt (denk aan een lange rechthoekige doek).

Afin, we hebben het hier dus slechts over de naamgeving, uiteindelijk niet zo heel interessant. Het gaat immers om het effect dat hiermee bereikt kan worden. En dat is: licht weghouden en alleen op gewenste plekken toelaten.

Wel doen!

Hoewel veel fotografen meestal geen flags gebruiken, raden we aan dat wel te gaan doen. Het zal je verbazen hoeveel meerwaarde deze kunnen bieden tijdens het fotograferen.

Om dat te laten zien hebben we een klein aantal testfoto’s gemaakt zodat we kunnen laten zien welk effect flags kunnen hebben wanneer je deze gebruikt tijdens een shoot. Bedenk wel dat we hier maar een heel klein aantal voorbeelden laten zien. Met flags kun je veel meer doen dan dat we in dit artikel tonen.

De foto’s

We hebben tijdens deze shoot overigens geen gobo's gebruikt omdat we in andere artikelen daar al op zijn ingaan.

Afb 2 is een foto waarbij we met een eenvoudige opstelling met twee studiolampen voorzien van softboxen een model hebben gefotografeerd. Je kunt aan deze foto zien dat de belichting vrijwel egaal de opname verlicht. Hierdoor zou je de foto ‘vlak’ kunnen noemen. Het licht speelt niet met de scene en de achtergrond wordt deels verlicht door het licht afkomstig van de studiolampen waardoor het niet echt zwart is geworden.

Nu plaatsen we twee flags zoals in afb 3 te zien is. Deze flags zorgen ervoor dat ons model in een soort voor licht beschutte ruimte komt te zitten. Het licht kan maar deels deze ruimte in komen en komt niet zo ver dat de de achtergrond belicht kan worden.

Kijken we nu naar afb 4, dan zien we welk effect dit in praktijk heeft. De achtergrond is nu wel goed zwart geworden en dat wat zich dieper in de afgescheiden ruimte tussen de flags bevindt, zoals het jasje, is wat donkerder geworden. Binnen de beschutting van de twee flags is een gradient light ontstaan. Het verloopt van donker naar steeds lichter.

Door de flags te plaatsen zoals in afb 5, komt het licht alleen op de achtergrond en juist niet meer op het model terecht. Zoals in afb 6 te zien is, ontstaat hierdoor een silhouet. De achtergrond wordt heel fraai belicht.

Nu plaatsen we een extra lamp aan de voorzijde om het model zelf te belichten. Hierdoor krijgen we  afb 7.

Met deze eenvoudige voorbeelden is al te zien hoe zinvol het kan zijn om met flags te werken. De rest is gewoon experimenteren om te ervaren hoe handig deze 'lichtwegnemers' kunnen zijn.