Ken je dit? Je wilt binnen of in een studio fotograferen met een flitser, maar je ziet niets op het scherm of door de zoeker. Zo kun je niet goed werken. Heel lastig, maar dat kan vaak eenvoudig worden opgelost!

Problemen in de studio

Regelmatig als ik met fotografiestudenten voor het eerst in de studio aan de slag ga, klagen ze dat ze niets op hun camera kunnen zien wanneer ze aan het fotograferen zijn. Met dat ‘niets zien’ bedoelen ze dat ze naar een zwart schermpje kijken wanneer ze proberen scherp te stellen.

Het lijkt domweg te donker te zijn voor de camera om een beeld te kunnen laten zien en dat maakt het werken in een studio er niet gemakkelijker op. Soms verlangen ze dan terug naar hun oude camera, een spiegelreflex die dit probleem niet had.

Maar in feite is er geen probleem, er is iets anders aan de hand. Moderne camera’s proberen de effecten van de instellingen zoals die van de sluitertijd en het diafragma, maar ook de ingestelde witbalans, ISO-waarde en bijvoorbeeld belichtingscompensaties te laten zien op het scherm. Ze geven hiermee een ‘suggestie’ van hoe de foto er uit zou komen te zien wanneer deze zou worden gemaakt.

Omdat de camera niet altijd weet heeft van de flitsers die gebruikt zullen worden wanneer de foto wordt gemaakt, houdt hij daar geen rekening mee. Hij laat daarom zien wat er zou gebeuren als de foto gemaakt zou worden zonder deze lichtbronnen. Zonder die flitsers zou je een zwarte foto krijgen en dus laat hij een zwart beeld zien. Dit is dus met recht geen probleem maar een WADje ("Works As Designed").

Vroeger was beter

Vroeger was niet alles beter. Maar toch hadden we hier toen geen last van. Dat klopt, want het ontbrak aan een dergelijke intelligentie bij de ‘oudere’ spiegelreflexcamera’s. We keken met die apparaten door de zoeker via de spiegel door de lens naar buiten. Het maximale wat dergelijke camera's konden leveren was dat je met een knopje het diafragma dicht kon drukken om te zien wat er dan zou gebeuren.

Het diafragma stond bij dergelijke camera’s dus open wanneer de foto niet werd gemaakt en werd pas kleiner tijdens het maken van de foto. Daarom had je meestal meer dan voldoende licht om alles goed te kunnen zien. Ook in de studio. Dus met deze oudere camera’s kwam je dit probleem niet in deze vorm tegen.

De moderne systeemcamera’s zijn echter zo intelligent geworden dat ze standaard dus niet meer laten zien wat er daadwerkelijk te zien valt, maar hoe de foto er uit zal komen te zien wanneer deze met de huidige instellingen gemaakt zou worden. Intelligentie kent zijn grenzen, zoals we allemaal weten. Soms is het beter dat even uit te schakelen.

Semi-intelligent

Een aantal camera’s lijkt wel rekening met de aanwezigheid van flitsers te houden. Maar het gaat dan altijd om flitsers van hetzelfde merk die in contact met de camera staan en ‘dezelfde taal’ met elkaar kunnen spreken.

Dit soort flitsers geven een voorflits af en brengen de camera op de hoogte van dat wat ze daar van leerden. De camera kan met deze gegevens inschatten hoe het beeld er uit zal komen te zien wanneer een foto wordt gemaakt met deze flitsers.

En anders

Maar ook als je niet over dergelijke flitsers beschikt of daar niet mee wilt werken, is de oplossing eenvoudig. In feite hebben we het al gezegd: de camera moet niet altijd proberen het slimste jongetje van de klas te zijn in deze situatie. Hij moet gewoon laten zien wat er te zien valt.

In het menu van veel moderne camera’s bevindt zich hier een optie voor. Bij Nikon vind je deze optie onder de ‘View mode’ met als titel “Adjust for ease of viewing”. Niet gek dus, wanneer je dit zelf niet gevonden hebt wanneer je door het menu aan het scrollen was. Want veel cryptischer kun je dit zowat niet omschrijven als je niet weet waar je exact naar op zoek bent. Nu je weet wat het doet, is deze naamgeving waarschijnlijk wel logisch geworden.

De optie om het scherm de suggestie wel te laten zien wordt bij Nikon “Show effects of settings” genoemd. Ook logisch achteraf. Soms heb je nog wat extra opties, zoals “Only when flash is not used” of “Always”. Ook de “Adjust for ease of viewing” modus kent vaak meerdere mogelijkheden. Denk daarbij aan bijvoorbeeld het instellen van de witbalans voor het scherm.

Andere merken

Ook andere merken kunnen vanzelfsprekend de functie van het suggereren op het scherm en de viewfinder in- of uitschakelen. Canon heeft hiervoor de “exposure simulation” optie. Klinkt achteraf gezien ook logisch.

Als deze belichtingssimulatie is ingeschakeld, wat standaard het geval is, probeert hij de belichting te simuleren en zul je in een studio dus een zwart venster kunnen krijgen wanneer je met flitsers aan het werk bent die niet over de hierboven beschreven functie beschikken. Exact hetzelfde dus als wat Nikon doet, maar met een andere naamgeving.

Door de “exposure simulation” uit te schakelen hef je deze functie op en kun je het onderwerp zien en gemakkelijker scherpstellen, zelfs in de studio.

Sony spreekt op zijn beurt over “Live view” en onder het “Shooting Display” menu kun je daarom onder “Live View Display” deze functie in- of uitschakelen. Fuji noemt het de “Preview exposure” en zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Conclusie

Omdat de camera geen ‘weet’ heeft van het effect van bepaalde flitsers, laat hij op het scherm zien hoe de foto eruit zal komen te zien wanneer deze flitsers niet gebruikt worden. Dit betekent dat je een zwart scherm zult zien.

De optie voor het verwerken van de instellingen van de camera in het beeld op het scherm en in de viewfinder kan doorgaans in het menu worden in- en uitgeschakeld. Voor de oudere spiegelreflexcamera’s is dit niet nodig. Deze verwerken deze instellingen sowieso niet in het beeld dat we zien voordat we de foto maken.