Donker op donker

Een donker product fotograferen voor een donkere achtergrond. Best lastig kan dat zijn, dus hoe doe je dat?

Werken in een studio

Het is een goed gebruik om in een studio te werken met verschillende lichtbronnen waarbij de studiolampen worden gebruikt om bepaalde onderdelen in de scene te verlichten terwijl ze andere onderdelen ongemoeid laten. Hierdoor kun je heel nauwkeurig bepalen wat belicht wordt en hoe dat wordt gedaan.

Ook bij productfotografie is dit geen ongebruikelijke werkwijze. Je kunt bijvoorbeeld een flesje parfum met een studiolamp verlichten terwijl je de achtergrond met een andere flitser van licht voorziet. Als je voor die ‘ achtergrondflitser’ ook nog een gel plaatst, kun je de meest fraaie foto’s maken.

Bij dit soort opstellingen heb je wel meerdere lampen (of reflectieschermen) nodig en, wanneer je in een kleine ruimte werkt zoals vaak bij productfotografie het geval is, bij voorkeur kleine lichtbronnen zoals macroflitsers.

Toch hoeft dat niet altijd. Ook met een enkele flitser kun je tot heel aardige resultaten komen. Met meerdere flitsers heb je vanzelfsprekend wel wat meer mogelijkheden.

Hetzelfde op hetzelfde

Het probleem bij hetzelfde-op-hetzelfde, of dit nu wit-op-wit of donker-op-donker is, is dat het onderwerp snel in de achtergrond kan verdwijnen. Daarom moet je er voor zorgen dat er, vooral langs de randen (ook ‘rim’ of ‘ edge’ genoemd) van het onderwerp een onderscheid zichtbaar is tussen wat de achtergrond en wat het onderwerp is.

Door een van beide niet goed te belichten, ontstaat verschil, maar het is natuurlijk maar de vraag of je dat acceptabel vindt. Het onderwerp moet immers altijd goed belicht worden en accepteer je een grijzige achtergrond omdat het onderwerp toevallig wit is?

Wc-rol

Wanneer we een wc-rol fotograferen voor een donkere backdrop, dan is dat relatief gemakkelijk. We kunnen de wc-rol en de achtergrond zowat naar believen en onafhankelijk van elkaar belichten en toch zal de foto slagen. Het verschil tussen de achtergrond en het onderwerp is immers al vanuit zichzelf zo contrasterend dat het weinig moeite kost om beide van elkaar te kunnen onderscheiden.

Maar fotograferen we dezelfde wc-rol voor een witte achtergrond, dan wordt het ineens een stukje moeilijker. Gelukkig bestaan er heel veel gradaties wit en kunnen onze ogen dat ook goed onderscheiden. Daarnaast zien we in wit veel textuur terug en ontstaat snel langs de randen een donkere lijn of een schaduw waardoor wit-op-wit weliswaar lastiger, maar zeker niet erg moeilijk hoeft te worden om te fotograferen.

Zouden we echter een zwart flesje fotograferen tegen een zwarte achtergrond, dan neemt de moeilijkheidsgraad verder toe. In het donkere spectrum hebben we meer moeite om verschil te kunnen zien en dus lopen het flesje en de achtergrond sneller in elkaar over.

Het goed belichten van een backdrop en een onderwerp is in sommige gevallen daarom niet zo gemakkelijk en als het onderwerp klein is, zoals dat bij productfotografie het geval kan zijn, soms zelfs behoorlijk lastig.

Hoe doen we dat?

Laten we daarom een donker flesje voor een donkere achtergrond gaan fotograferen. We gaan daar verschillende methodes voor gebruiken. Iedere methode heeft zo zijn eigen voor- en nadelen en het is daarom goed ze allemaal te bestuderen. Hoewel er meer mogelijkheden zijn, zijn dit de meest gebruikte methoden.

Om te kunnen testen maken we gebruik van een zwart glimmend glazen flesje (lastiger kan niet) en draaien hem om zodat het etiket niet zichtbaar wordt. Echt zwart op zwart dus en glimmend, om het extra lastig te maken.

Het flesje is geplaatst op een zwarte metalen schap uit een kast. Als backdrop gebruiken we een grijs mat geschilderd stuk hout. Simpele hulpmiddelen dus. 

Methode 1: een enkele flitser

Voor deze methode is maar een flitser nodig. We zetten de flitser vrijwel recht voor het product en weten dat het licht van deze flitser, omdat het snel in sterkte zal afnemen, de achtergrond altijd minder zal verlichten dan het onderwerp, waardoor de achtergrond minder verlicht zal worden dan het onderwerp.

Omdat in ons geval het flesje aanzienlijk donkerder is dan de grijze backdrop, is zelfs het vervallen licht op de achtergrond voldoende om het verschil tussen het flesje en de backdrop te kunnen laten zien (zie afb 1).

Door de afstand tussen de flitser en het onderwerp te variëren, hebben we invloed op de mate van helderheid van de achtergrond. We moeten dan de lichtopbrengst van de flitser natuurlijk wel hoger of lager afstellen. Hoe verder de flitser van het onderwerp af staat, hoe hoger de flitser afgesteld moet worden. Maar hierdoor zal het licht ook verder achter het onderwerp terecht gaan komen (en dus meer op de backdrop komen te vallen).

Nu kunnen we ook, door de backdrop verder naar achteren te plaatsen, de achtergrond naar believen donkerder maken. Plaatsen we hem naar voren, dan wordt hij juist lichter. Simpel en toch effectief.

Methode 2: de achtergrond flitsen

We veranderen niets aan het flesje of de backdrop en plaatsen opnieuw een flitser voor het onderwerp. Met deze flitser belichten we alleen het flesje. We gebruiken hier een kleine flitser voor.

We zetten de flitser zo dicht mogelijk bij het onderwerp. We zetten hem daarom op de laagst mogelijke stand en schuiven de flitser net zo lang naar voren totdat de belichting goed is. Doordat licht snel afsterft zorgen we er met deze korte afstand voor dat er maar weinig licht nodig is en dat dit licht daardoor ook snel achter het onderwerp zal uitdoven. Daarmee belicht het de backdrop niet. Deze zetten we overigens ook nog ver genoeg achter het onderwerp, buiten de range van het licht. Hierdoor wordt de achtergrond geheel zwart.

Als dit niet lukt, dan kun je er altijd nog voor kiezen om gebruik te maken van feathered light. Kort samengevat betekent dit dat je de flitser in die mate wegdraait van de achtergrond, dat deze de backdrop niet meer kan belichten. Succes verzekerd!

Een tweede, soortgelijke flitser, gebruiken we nu om de backdrop te verlichten. Het is deze flitser waarmee we het verschil tussen het onderwerp en de backdrop heel nauwkeurig kunnen bepalen. Ook kunnen we met deze flitser bijvoorbeeld een gel gebruiken of een gobo effect bewerkstelligen.

In afb 2 zie je hoe we met de tweede flitser de achtergrond accentueren. We hebben hier een gobo gebruikt zodat we wat speelse lichteffecten op de backdrop konden laten vallen.  

Methode 3: de zijkanten belichten

Net als bij de andere methoden plaatsen we een flitser voor het onderwerp en zorgen er hiermee voor dat het flesje goed verlicht wordt. Dat een deel van het licht op de backdrop valt, maakt ons daarbij niet zoveel uit, zolang het artistiek maar verantwoord is.

Een tweede en derde flitser plaatsen we schuin achter het product uit het zicht van de camera. We flitsen hiermee tegen de achterkant van het product zodat een soort rim light ontstaat. Dit rim light zorgt voor het onderscheid tussen het product en de backdrop.

Omdat het licht van de zijkant komt en niet echt van achteren, is het geen echt rim light, maar het werkt wel. Bij wat grotere producten is het gemakkelijker om een flitser achter het onderwerp te ‘verstoppen’ zodat je een echt rim light kunt bewerkstelligen. Dit ziet er echter ook prima uit (zie afb 3).

Methode 4: Van onderen!

Dit is een van mijn favorieten! We plaatsen hiervoor een flitser zo dat het licht omhoog schijnt. Dat kan door de flitser op zijn rug te leggen of bijvoorbeeld door hem onder een zwart stuk karton te plaatsen waar een gat in is gemaakt en hem omhoog te richten.

Boven de flitser plaatsen we een glas, een plexiglazen steigertje of iets anders wat licht doorlaat maar klein genoeg is om het product op te leggen zonder dat je dit van boven kunt zien. De camera wordt recht boven deze scene geplaatst. Er wordt namelijk naar beneden gefotografeerd.

Omdat het product aan de voorzijde op deze manier geen licht krijgt, plaatsen we een tweede flitser boven het product die daar zorg voor moet dragen.

Het fraaie van deze methode is dat het licht achter het onderwerp rond het gehele product zichtbaar wordt. Het artikel lijkt hierdoor te zweven. Het licht zal een beetje om het product heen klappen alsof de belichting deels van de zijkanten afkomstig is.

Door geen zwart maar bijvoorbeeld paars karton te gebruiken, ontstaat rond het product een paarse gloed. Het licht van de flitser onder het flesje wordt door de achterkant van het flesje weerkaatst en komt op het papier terecht. Dat geeft een soort halo-effect waardoor het product er mooi uit springt.

Vanzelfsprekend bepaalt de grootte van het gat en de ingestelde lichtsterkte van de flitser hoe het effect er precies uit komt te zien.

 

Afb 1: Met een enkele flitser
Afb 2: De achtergrond belicht met een gobo
Afb 3: Licht van de zijkanten
Afb 4: Licht van de onderkant