Naakt fotograferen

Is naaktfotografie nu echt kunst of eigenlijk gewoon verkapte pornografie? Moeten we weigeren als fotografen en modellen naaktfoto’s te maken, of moeten we het juist wel doen? Een paar gedachten op een rijtje gezet.

Moeilijke vraag

Het valt niet mee om op deze ogenschijnlijk eenvoudige vragen kort antwoord te geven. Dit omdat het een bijzonder complexe problematiek bestrijkt. Toch is het goed ons deze vragen als fotograaf en model af te stellen in een tijd waarin thema’s als de rol en positie van de geslachten, geweld, misbruik en sexting voor veel problemen zorgen terwijl we tegelijkertijd om ons heen, bijvoorbeeld op het internet, worden overspoeld met allerlei varianten van naakt.

Niet alleen nu

Het is niet alleen op dit moment dat hierover wordt nagedacht. Al vanaf de middeleeuwen wordt gediscussieerd over naakt in het algemeen en het gebruik van naakt in kunst in het bijzonder. Waarom is dat eigenlijk?

Naakt werd door de opkomst van het christendom in het westen als iets zondigs beschouwd. En dus kreeg men er steeds meer moeite mee. Zowel in alledaagse zaken als in de kunst. Het werd in kunst op een gegeven moment daarom even alleen nog maar gebruikt om schaamte en vernedering mee uit te kunnen beelden.

Maar dat naakt moest dan bij voorkeur wel voor "de gewone mens" verborgen blijven. Soms werd het daarom achter gordijnen opgehangen. Het idee dat naakt bij de ideale mens zou horen of omdat het mooi van zichzelf zou kunnen zijn, kwam pas tijdens de renaissance en de periodes die daarop zouden volgen terug. Maar de vragen bleven bestaan. We zijn immers nooit vrij gekomen van het schaamtecomponent. 

In de tijd van de Oude Grieken plaatste men hier veel minder vraagtekens bij. Voor naakt kende men namelijk nauwelijks schaamte. Het menselijke lichaam werd als iets moois beschouwd en er werden daarom ook een soort olympische spelen georganiseerd die geheel naakt moesten worden gespeeld.

Door het menselijke lichaam in kunstwerken uit te voeren, bood het de mogelijkheid om emoties beter over te kunnen brengen. Omdat beeldhouwwerken de meest belangrijke vorm om te kunnen communiceren waren, lag het voor de hand naakte standbeelden te maken. Overal kon je die beelden terugvinden. Er stonden beelden bij paleizen, bij rechtbanken en op markten.

Deze beelden konden meer verhalen wanneer ze goed uitdrukkingen en emoties zoals kracht, woede en zelfs beweging konden representeren. En dat kon door de spieren en aders onder de huid te laten zien. Kleding zat daarvoor teveel in de weg.

Omdat men in het oude Griekenland nog niet bekend was met de naakt-schaamtecultuur die pas eeuwen later door het christendom zou ontstaan, werden hier verder geen vraagtekens bij geplaatst. Het lichaam zelf was een kunstwerk, zo meende men. Niet iets om je voor te schamen maar juist iets wat getoond moest worden. 

Kleding in kunst kende ook nog een ander, heel praktisch nadeel. Het plaatst een uitgebeelde gebeurtenis direct in een bepaalde tijd. We zien aan de kleding van een persoon meteen wanneer deze leeft. Door iemand naakt weer te geven, valt dat weg. Hierdoor konden Griekse beelden lang 'relevant' blijven, al zou de mode tussentijds wijzigen. En dat is zo gebleven. David van Michelangelo werd misschien al ergens tussen 1501 en 1504 gemaakt, maar komt daardoor nog steeds niet gedateerd over. Door naakt nu op deze manier te gebruiken kan ook een hedendaagse foto vrij van tijd worden gemaakt. 

Naakt is lastig

Omdat naakt vanuit verschillende perspectieven bekeken kan worden, weten we er als samenleving niet altijd even goed raad mee. Natuurlijk weten we allemaal dat we over een lichaam beschikken en dat we zonder kleding worden geboren. Maar dat naakt daarom bij ons hoort als water bij de zee, is voor lang niet iedereen even evident. We verstoppen het lichaam, schamen ons er soms voor en lijken er zelfs af en toe bang voor te zijn. Veel ouders houden naakt ook bij hun kinderen weg. Ze menen dat ze daar dan nog te jong voor zijn. 

Dit laatste heeft ongetwijfeld te maken met dat naakt vaak wordt geassocieerd met seksualiteit en seks is niet iets waar veel mensen vrij over durven te spreken. Er kleven nog veel taboes aan. Laat staan dat het iets is wat ze aan iedereen zouden willen laten zien. En als we seks denken te moeten verstoppen, dan zullen we in dat geval ook ons naakt willen verbergen. En zeker voor kinderen die we daarmee denken te beschermen. 

De dokter wel

Maar de dokter mag ons wel naakt zien. Die kijkt blijkbaar met andere ogen naar ons lichaam. En wanneer we naar een schilderij van Isaac Israels in het museum kijken waarop een slapend naakt het onderwerp is, spreken we eerder over een mooi kunstwerk dan over een 'lekker kunstwerk'. Op dat moment kijken we zelf dus blijkbaar ook anders tegen naakt aan.

Niet vreemd dat we, vanuit deze verschillende perspectieven, moeite hebben om deze vragen goed te kunnen beantwoorden en het op een rijtje zetten van onze gedachten hiervoor noodzakelijk wordt.

Los van erotiek

Kan naakt door de mens eigenlijk wel los van seksualiteit worden gezien? Sommige mensen menen van wel en om kunstwerken acceptabeler te maken, hebben mensen in het verleden naakt in kunst dan ook wel eens proberen te 'verkopen' als iets wat geheel los zou staan van sensualiteit of erotiek. Het zou er niets mee te maken hebben of mogen hebben. 

In bepaalde stijlen, zoals artistic nude, heeft dat zijn weerslag gevonden in de uitstraling van het model. Het model lijkt vaak afwezig te zijn, in hogere sferen te verkeren of zich zelfs niet van het eigen naakt bewust te zijn. In andere stijlen, zoals bodyscape photography, wordt zelfs de persoon geëlimineerd en blijft alleen een lijnenspel over. Alsof het een lichaam zonder emoties en gevoelens betreft. Het lijkt er op dat men vooral maar niet iets van sensualiteit of erotiek in het werk de kans wil geven door te laten schemeren. Dat zou 'verkeerd' zijn. 

Maar bij andere stijlen, zoals glamourfotografie of boudoir fotografie speelt erotiek wel degelijk een rol. Bij glamourfotografie wordt juist de verleidelijkheid van het onderwerp benadrukt en als bij boudoir fotografie zich achter de romantische, slaapkamerachtige sfeer geen sensuele aantrekkelijkheid schuil zou gaan, dan mist het zijn kracht. 

Zo gaan we ook om met de blik van de dokter en het kijken naar het werk van Israels in het museum. We weten heus wel dat de dokter een mens van vlees en bloed is en dat deze natuurlijk ook andere gedachten kan krijgen wanneer hij een naakte patiënt voor zich ziet. We begrijpen dat de museumbezoeker zich niet alleen laat beperken tot louter de schoonheid van de kleuren van het schilderwerk en dat deze ook best de sensualiteit van het werk kan ervaren. Maar we willen dit niet om morele redenen en staan het onszelf daarom niet toe. Dat we dit liever niet willen, betekent echter nog niet dat het niet bestaat. En is dat eigenlijk wel zo erg?

Schilders als Degas of Renoir hebben opzettelijk een sensuele ondertoon in een aantal van hun schilderijen aangebracht. Dat maakt het werk aantrekkelijker om te zien. Dus is het ook niet zo gek dat er in te zien. Het werd in hun tijd langzamerhand weer acceptabel om te mogen genieten van naakt omdat het aantrekkelijk zou zijn. En dat grepen deze schilders, naast vele anderen, met beide handen als thema aan. En waarom niet? Wanneer kunst wordt gemaakt dat emoties overbrengt als geluk, verdriet of blijdschap, waarom zou het dan niet ook mogen gaan over aantrekkelijkheid en verleiding? 

Dus als Renoir naakte zwemmende vrouwen schildert, dan hoeft het van hem niet alleen mooi te zijn, het mag ook aantrekkelijk worden gevonden. Dat was juist wat hij voor ogen had!

Positie van de vrouw

Belangrijk in dit kader is dat mensen terecht steeds meer vragen zijn gaan stellen en controle wilden gaan uitoefenen over hoe vrouwelijk naakt wordt gebruikt. Vrouwen kunnen immers gebukt gaan onder de consequenties van het publiekelijk gebruik van in ieder geval bepaalde soorten vrouwelijk naakt. Dit kan stigmatiseren, machtsposities vergoelijken of bijvoorbeeld een kunstmatig verschil in leven houden. 

Werk dat ertoe leidt dat vrouwen worden beschouwd als iets wat naar believen gebruikt kan worden of een eenzijdig of zelfs onjuist beeld van vrouwen creëert, is zeer discutabel en het is niet meer dan logisch en verstandig dat men daar tegen in opstand komt. Je mag je dus wel degelijk afvragen of een schilderij van Renoir dat doet of de foto die je nu van plan was te gaan maken.

En het gaat daarbij misschien nog niet eens zozeer over het naakt zelf, maar wel over de machtsverhoudingen tussen de betrokkenen, waar je de kunstenaar, het model en de kijker toe moet rekenen. Er zijn dan ook kunstenaars die zich juist op dit thema zijn gaan richten. Ze maken naakt waarbij de kijker zijn positie in dit machtsspel moet overdenken. 

Andere maten gebruiken

Het werk van nu is veel explicieter geworden dan werk in het verleden. Door dat waarmee we nu veel meer geconfronteerd worden dan vroeger, zijn onze grenzen opgerekt. Denk alleen maar eens aan nieuwsberichten van over de hele wereld en aan het aanbod op het internet.

Dat geldt voor allerlei zaken zoals rijkdom, verspilling en geweld, maar ook voor jezelf laten zien en seksualiteit. Daarom zou veel naaktfotografie van nu in het verleden ongetwijfeld het label pornografie hebben gekregen. Een situatie waardoor, volgens sommige mensen, wij niet meer beschikken over het vermogen tot het kiezen van de juiste grenzen. Maar moeten we dan de maat "van vroeger" hanteren in onze beoordeling?

Werk moet beschouwd worden vanuit de tijdsgeest waarin het gemaakt is. Voor een Griek uit het begin van onze beschaving was het houden van een slaaf absoluut niet discutabel. Is het terecht dat wij hen, vanuit onze huidige normen en waarden, op het houden van slaven aankijken? En moeten wij daarom niet gewoon uitgaan van de normen en waarden van onze tijd, en niet die zijn overgegeven uit vervlogen eeuwen?

Omdat een aantal mensen "geen maat" weet te houden, menen social media platforms dit zelf te moeten reguleren. Het is maar zeer de vraag of het wenselijk is dat commerciële bedrijven gaan bepalen wat wij wel en niet mogen doen en waar de grens daarvoor ligt. Zeker als we daarbij bedenken dat het juist deze sociale media zijn die er voor zorgen dat mensen schijnwerelden ophouden en zichzelf daarmee spiegelen. 

Een ding lijkt in ieder geval niet te veranderen: er is altijd pornografie geweest. Al in grotten werden pornografische tekeningen door holbewoners op de muren getekend. Maar wat is dit nu, die pornografie?

Op Artfinder stelt men: "In essence, if the image is explicit and if there’s no story behind it, it’s porn." Elders op deze site hebben wij beschreven dat pornografie bestaat uit foto’s die zijn gemaakt met als doel om louter seksuele opwinding te creëren. Door het vele naakt wat we in deze tijd zien en de manier waarop dat getoond wordt, is de drempel om iets pornografie te noemen, opgeschoven. Maar waar deze zich ook bevindt: pornografie kan nooit kunst zijn. Het doel van pornografie is immers om de kijker seksueel op te winden. Kunst is er om zichzelf aan te spiegelen.

Toch is erotische kunst voor een aantal kunstenaars een manier geworden om taboes aan de kaak te stellen. Door heel expliciete beelden in musea te vertonen wordt de discussie aangewakkerd over deze taboes en daarmee wordt het kunst: het wordt een spiegel om naar onszelf te kijken en ons af te vragen waar we mee bezig zijn. 

Het effect hiervan is dat het alleen maar moeilijker is geworden om via het werk zelf aan te geven waar kunst precies eindigt en pornografie begint, maar begrijpen we de definitie van Artfinder deste beter. Dergelijke kunst heeft in een museum namelijk zeker een verhaal en het is niet bedoeld om seksueel op te winden. 

Over ethiek

Voor een aantal mensen is het fotograferen van naakt, in welke vorm dan ook, een ethisch vraagstuk waarop maar een antwoord mogelijk is, vaak ingegeven door een levensovertuiging. Deze groep mensen meent dat het maken van naaktfoto’s verwerpelijk is. Het zou grensoverschrijdend zijn en volgens een enkeling zelfs verboden moeten worden.

Een dergelijk standpunt innemen is lastig in een maatschappij waarbij anderen naaktfotografie soms als iets prachtig vinden en als iets dat geaccepteerd wordt en waar weer anderen niet zo goed van weten wat ze er precies van moeten denken. We leven samen en moeten elkaars meningen respecteren maar dat kan lastig zijn wanneer ze in zo'n schril contrast tegenover elkaar staan. 

Verstoring

Door al deze zaken is onze relatie met ons eigen lichaam en dat van anderen al vanaf de middeleeuwen verstoord. En ook vandaag de dag kunnen we er onderling blijkbaar geen eensluidende opvatting over opstellen.

Toen een amateur fotomodel bij ons voor de eerste keer kwam (ze werk inmiddels al jaren met ons aan de meest uiteenlopende projecten), maakte ze duidelijk dat ze ook beschikbaar was voor eventuele foto's waarop naakt voor zou komen. Ze werkt in de medische zorg en gaf ons te kennen dat ze haar lichaam mede hierdoor als iets normaals en natuurlijks is gaan beschouwen. Maar ook dat, als dergelijke foto's gepubliceerd zouden worden, we haar daar dan wel even over moesten informeren omdat het mogelijk mensen in haar buurt zou kunnen choqueren en dat die daarop dan eerst moesten worden voorbereid. Een goed voorbeeld van hoe complex de situatie kan worden. 

Naaktheid in de kunst kan dienen als een middel om bij onszelf te raden te gaan over de manier waarop onze omgeving de relatie met ons lichaam heeft verstoord. Deze kunst kan ons laten zien dat het lichaam iets onschuldigs is en iets aantrekkelijks tegelijkertijd, zonder dat het afbreuk doet aan de waarde van een geslacht of de mensheid in zijn geheel. Het kan ons leren dat we vrij kunnen zijn en zelf keuzes kunnen maken en dat die opvattingen naast elkaar kunnen bestaan. 

Onze mening

We leven gelukkig in een land waarbij mensen heel uiteenlopende opvattingen mogen en kunnen hebben, maar waar je je wel aan de wet moet houden. Die wet is er om de samenleving te laten werken.

Wij menen dat verschillende meningen ons verder kunnen helpen in het vormen van onze eigen mening, maar dat dit alleen kan wanneer we in staat zijn goed samen te leven en naar alle ideeën te kunnen luisteren, ze te begrijpen en geleerd hebben om verschillen te respecteren. Ook als we er zelf een andere mening op na houden.

Binnen het kader van het wettelijk toegestane mag je je in ons land vrij bewegen. Voor onszelf hebben we voor die vrije ruimte een gedragscode opgesteld. Die gedragscode vertelt iets over hoe wij met elkaar en met onze klanten willen omgaan, maar ook over wat wij wel en niet willen maken en wat wij bijvoorbeeld zullen tonen aan beelden aan een breder publiek. Heel logisch, vinden wij.

Toch vinden wij niet dat anderen diezelfde code zouden moeten hanteren. Het is immers niet aan ons om te zeggen wat iemand anders wel of niet zou mogen doen, of waar voor hun de grens zou moeten liggen. Ons uitgangspunt daarin is eenvoudig maar duidelijk: zolang alle betrokkenen zich kunnen vinden in wat er gebeurt, er sprake is van een bewuste keuze en het niet tegen de eisen van de wetgever indruist, zien wij geen reden waarom zij dat niet zouden mogen doen.

Voor onszelf is naaktfotografie geen verwerpelijk iets omdat we naakt niet als iets verwerpelijks zien. Een voortvloeisel van deze stelling is dat naaktfotografie als stijl van fotograferen voor ons onder de mogelijkheden moet kunnen vallen. Maar zoals bij alles kan ook naaktfotografie meer of minder mooi (lees smaakvol) worden gemaakt en zal een goede foto altijd een verhaal blijven vertellen, of er naakt op staat of niet.

Omdat wij graag “mooi” werk maken dat iets vertelt, werk wat je bijvoorbeeld aan de muur zou willen ophangen en aan een ander wil laten zien, is dat wat wij ook met naaktfotografie voor ogen hebben. Pornografie heeft dit niet als primair doel en daarom is dat dus iets wat wij niet snel zullen maken. Daarnaast zou pornografie kunnen leiden tot ongelijkheid of stigmatisering.  

Maar nogmaals, als mensen iets voor zichzelf willen, het leuk vinden en er anderen niet lastig mee vallen, wie zijn wij dan om daar een oordeel over te hebben?

Is naakt nodig?

Je hoeft geen problemen op te lossen die er niet zijn. Dus laten we onderzoeken of naakt wel nodig is. Is dat niet het geval, dan is er een keuze en bij keuzes: "problem solved"!

In ons artikel ‘Naakt in kunst’ hebben we beschreven hoe naakt in kunst wordt gebruikt als symbool voor zaken als jeugdigheid, energie, vruchtbaarheid, vitaliteit en scheppingskracht. Maar ook om de maatschappelijke status van iemand af te kunnen lezen, de ideale mens mee uit te kunnen drukken of om bijvoorbeeld te laten zien dat men de aardse bezittingen heeft afgeworpen en dat iedereen in de dood gelijk is. Misschien een krachtig symbool, maar al deze zaken zou je ook op een andere manier kunnen laten zien.

In het artikel dat je nu leest hebben we daarnaast proberen te laten zien dat naakt ook nog kan worden gebruikt om mensen te laten nadenken over hun relatie met het eigen lichaam, hoe wij tegenover anderen staan vanuit machtsposities en welke taboes er over bestaan. Ook hebben we beschreven dat naakt kan helpen foto's "los van tijd" te maken. Deze zaken zijn waarschijnlijk minder gemakkelijk, misschien zelfs onmogelijk, om zonder naakt te maken. 

Kunstenaars hebben naakt al eeuwen gebruikt als symbool en als middel om de aantrekkelijkheid van hun werk te vergroten. Er werd intimiteit en beslotenheid mee gesuggereerd, maar ook het mysterieuze of goddelijke. Naakt trekt aandacht en is een sterk symbool gebleken. Daarom is naakt misschien niet altijd perse nodig, maar wel handig. Het gebruik van naakt is binnen de kunstwereld dan ook meestal niet zozeer het punt van discussie. De discussie ontstaat vooral over hoe en wanneer dit naakt wordt gebruikt.

Ook buiten de kunstwereld wordt naakt als middel of symbool gebruikt. De eerste naturisten liepen naakt om dichter bij de natuur te kunnen staan. Dit was hun reactie op de aanhoudende verstedelijking en milieuvervuiling. Naakt wordt gebruikt bij protestacties en in de reclame. Naakt is ontegenzeggelijk gebleken een sterk middel te zijn. Mensen reageren er op, het forceert en juist daarom kan het soms al goed worden gebruikt. Maar in dit leven is maar heel weinig echt nodig, naakt behoort daar misschien niet toe. Je zou dan dus zonder kunnen, maar dan laat je wel een krachtig middel ongebruikt liggen. 

Waarom geen naakt?

Als naakt leidt tot ongewenste vernedering, stigmatisering, onderdrukking of bijvoorbeeld ongelijkheid, dan zou naakt natuurlijk niet gebruikt moeten worden. Maar volgens de wet mag je ook niet naakt zijn op plekken waar dit de openbare orde zou kunnen verstoren.

We weten dat mensen sterk reageren op naakt. De wetgever weet dat ook en verbindt daar de conclusie aan dat wanneer je naakt over straat zou lopen er bijvoorbeeld een verkeersongeluk zou kunnen plaatsvinden. Het leidt mensen sterk af en je verstoort daardoor met het naakt de ‘openbare orde’. Om die reden mag je dus ook niet zo maar ergens naaktfoto’s maken.

Nu zou je kunnen stellen dat je daar naakt zou moeten kunnen zijn, en dus ook naaktfoto’s zou moeten kunnen maken, waar het niet tot dit soort gevolgen leidt. Maar dat is toch niet helemaal zo. Naakt kan als aanstootgevend worden beschouwd en daarom is het in principe verboden om op niet speciaal daartoe aangewezen plekken naakt te zijn. Die plekken, zoals een nudistenstrand, zijn er om mensen te waarschuwen: "Als je hier niet van gediend bent, moet je hier wegblijven". De plek moet dus geschikt zijn voor naaktlopen, maar welke plekken dat wel en niet zijn, is niet altijd even duidelijk. 

In ieder geval voorkom je met deze regel dat mensen die niet gediend zijn van het zien van naakte mensen, min of meer toch verplicht worden dit naakt te zien. Je mag daarom niet zo maar naaktfoto’s in de binnenstad maken, al rijdt daar geen verkeer. Een regel dus die er voor zorgt dat we samen kunnen leven, al hebben we niet dezelfde overtuiging. Een kwestie van wederzijds respect opbrengen voor elkaars overtuigingen en daarom van fatsoen en als teken van beschaving te beschouwen. 

Natuurlijk is naakt ook verboden in bijzondere gevallen. Een werkgever mag bijvoorbeeld een aantal eisen stellen aan de kleding die zijn werknemers dragen. Hij kan op grond hiervan eisen dat de kleding moet passen binnen de goede orde van de onderneming. Anders gezegd: de werknemer moet "netjes" gekleed naar het werk komen en naakt of "te bloot" kan hij op grond daarvan verbieden. Dat kan overigens per werkgever en functie verschillen waardoor hij bijvoorbeeld kan eisen dat een verkoper een pak moet dragen terwijl de systeembeheerder mag aantrekken wat hij wil omdat die toch niet wordt gezien door de klant. 

Er is ook wetgeving opgesteld ter bescherming van minderjarigen. Wetgeving die rechtstreeks betrekking heeft op het maken van naaktfotografie. Hier bestaat nog wel eens misverstand over maar het is echt niet zo dat iedere naaktfoto van een kind als kinderporno wordt beschouwd. Er wordt dus wel degelijk verschil gemaakt tussen de naaktfoto’s van minderjarigen. Ouders mogen hun kinderen bijvoorbeeld gewoon fotograferen wanneer ze naakt in een badje in de tuin zitten. 

Een grijs gebied is deze wetgeving wel. Een naaktfoto van een minderjarige is namelijk niet alleen verboden wanneer er een seksuele gedraging op wordt vertoond, maar ook wanneer geslachtsdelen nadrukkelijk in beeld zijn gebracht of bijvoorbeeld wanneer het model een pose heeft ingenomen die met seks geassocieerd kan worden. Het gaat dan om foto’s van kinderen jonger dan achttien jaar. Het gaat natuurlijk ook om dat wat met de foto wordt gedaan. Wordt hij privé gehouden, of is hij via het internet verspreid? Een rechter kan uitspraak doen of hij een bepaalde foto wel of niet toegestaan acht en of hij het handelen met de foto meent te moeten veroordelen, maar dit is dus niet in beton gegoten.

Nu kun je op sommige plekken lezen dat fotografen soms opdrachten aannemen waarbij bijvoorbeeld meisjes van zestien topless worden gefotografeerd als hun ouders daar toestemming voor geven. Bedenk dan dat hiervoor gewoon dezelfde regels opgaan. Naakt poseren is altijd nog iets anders dan het produceren van kinderporno en dus is dit niet perse in alle gevallen verboden. Of het wenselijk is, is een ander vraagstuk.

In het algemeen is het een goed gebruik om als fotograaf te weigeren naaktfoto’s van kinderen onder de achttien jaar te maken. Want zelfs al voldoe je aan alle voorwaarden, dan nog is het moeilijk in te schatten of het kind hier wel zo bewust zelf al voor kan kiezen. Ook is het soms lastig te voorspellen hoe anderen, zoals een rechter, naar de gemaakte foto's zullen kijken. Redenen genoeg om het kind aan te raden er nog even mee te wachten.

Naakt ontlopen

We hebben zelf in de afgelopen jaren gemerkt dat we, vooral ingegeven door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen, bewust en onbewust naaktfotografie als minder vanzelfsprekend zijn gaan vinden. Over projecten waar we vroeger misschien gewoon aan zouden hebben meegewerkt, gingen we steeds meer de vraag stellen of we dit wel zouden moeten doen, of het nodig was, of het niet anders kon, etc.. We discussiëren meer over dit thema dan ooit in het verleden.

Dat we er meer en actiever over zijn na gaan denken, is goed. Je wordt hierdoor immers bewuster van waar je precies mee bezig bent. Maar ook wat de kracht van naaktfotografie exact is en welke mogelijke consequenties het gebruik van naakt kan hebben. Dit heeft er voor ons echter toe geleid dat we een tijd hebben gehad dat we het maken van naakt zowat leken te ontlopen. We werden er misschien wel onderbewust bang van omdat het zo’n complex, gevoelig en moeilijk te overzien vraagstuk is geworden.

Inmiddels zijn we van mening dat dit geen goede ontwikkeling was. Je wilt immers niet door je angsten worden geleid maar door je creativiteit. Daarnaast zien we dat het beeld over naakt steeds meer ongezond vervormd. Jongeren gaan bijvoorbeeld moeilijker naakt dan ooit omdat de druk om ‘mooi’ en ‘perfect’ te zijn tot ongezonde hoogtes is gestegen en omdat ze bang zijn om ongewenst naakt op het internet terecht te komen. Men is bang om afwijkend, dat wil zeggen, niet perfect te zijn of om als slet uitgemaakt te worden. Op sommige scholen en sportverenigingen wordt alleen nog gedoucht met onderkleding aan en ga zo maar door.

Social media spelen daar, volgens ons, een ongezonde rol in. Een fotograaf kwam hierdoor tot de conclusie dat mensen zich eerder lieten verleiden tot een avond seks dan dat ze naakt model zouden willen staan voor een fotograaf. Hij besloot daarop, met succes, zijn naaktmodellen voortaan maar via Tinder te benaderen.

Door bereid te zijn smaakvolle naaktfoto’s te maken van allerlei mensen, kun je daar, op je eigen manier, tegenwicht aan bieden. Soms omdat mensen goede naaktfoto’s van zichzelf zouden willen hebben en die dan ergens terecht kunnen, soms zodat het openlijk gepubliceerd kan worden en daarmee als voorbeeld kan dienen hoe het ook kan. Het is volgens ons wel degelijk mogelijk om smaakvolle en mooie naaktfotografie af te leveren dat waarde heeft. Daarom vinden wij dat dit gewoon moet kunnen.

Tenslotte

Of je als fotograaf of als model je nu wel of niet bezighoudt met naaktfotografie is in ons land, gelukkig, je eigen keuze. Als we je al een advies mogen geven dan is dat we je adviseren ruim binnen de kaders van de wet te opereren en je daarnaast niet te laten leiden door de vele meningen die er over dit onderwerp in omloop zijn. Neem hier zelf een standpunt over in. Weet waar je grenzen liggen en ga daar niet overheen.

Ga je naaktfotografie maken, houd je aan de professionele gedragsregels die daarbij horen en leg afspraken schriftelijk vast, bijvoorbeeld met behulp van een quitclaim. Houd je, zowel als fotograaf en als model, aan de gemaakte afspraken. 

Mijn oma had een tegeltje waarop stond “Doe wat je wilt, de mensen kletsen toch”, wat gebleken is een waarheid als een koe te zijn en tevens een goede tip. Als het gaat om de vrije meningsuiting en creativiteit, dan weten we dat deze tot de basisvoorwaarden van het maken van kunst behoren, maar ook dat angst daar een slechte raadgever voor is. En op het einde van je leven heb je vooral spijt over de dingen die je niet hebt gedaan, minder over de dingen die je wel hebt gedaan. 

Vergeet dus niet: waar je ook voor kiest, er zal altijd wel iemand zijn die het daar niet mee eens is. Gelukkig leven we in een land waarin dat ook gewoon kan.