Als er een merk voor flitsers is die zijn kleurtemperatuur stabiel houdt, dan is de markt het daar wel over eens: dat is de apparatuur van Broncolor. Maar waarom is dit belangrijk voor professionele fotografie?

Stabiele kleurtemperatuur

Als het licht dat voor een foto gebruikt wordt voorspelbaar is qua kleurtemperatuur, dan is ook voorspelbaar wat het eindresultaat voor kleur zal zijn. Als je zeker zou weten dat alle foto’s van een shoot door exact hetzelfde kleur licht belicht zouden zijn, dan wordt het nabewerken van die foto’s natuurlijk een stuk eenvoudiger.

Voor professionele fotografen is dit extra belangrijk omdat nabewerken nu eenmaal veel tijd kost, en daarmee geld. Daarom, hoe meer je de tijd voor het nabewerken kunt verkorten, hoe meer een shoot oplevert.

Maar het gaat niet alleen om geld besparen. Het gaat ook om het verhogen van de kwaliteit. Opdrachtgevers willen natuurlijk graag dat hun product, of het nu een mantelpakje of een auto is, er op de foto net zo uitziet als dat het in werkelijkheid toont. Alleen al om geen ontevreden klanten te creëren. En hoe kun je daar garanties over afgeven wanneer de kleurtemperatuur van het licht niet stabiel is?

Juist daarom hebben fotografen die dit soort werk moeten opleveren behoefte aan flitsers die heel stabiel zijn in de kleurtemperatuur van het licht. Maar niet iedere flitser is daar even sterk in. Waardoor wordt dit eigenlijk bepaald?

Xenonlampen

De lichtbron in een flitser is meestal een xenon-gasontladingslamp. Twee flitsers van hetzelfde merk en hetzelfde type beschikken over dezelfde xenonlamp, maar deze kunnen toch kleine variaties vertonen. De gasdruk kan bijvoorbeeld anders zijn of de samenstelling van het gas. Daarnaast zorgen de afstand van de elektroden en eventuele slijtage ook voor afwijkingen in de kleurtemperatuur. Kortom, twee flitsers hoeven zeker geen licht met dezelfde kleurtemperatuur op te leveren.

Hoe groter de bandbreedte is van de variaties, hoe meer verschillen er kunnen ontstaan tussen flitsers. Er zijn merken die met hele hoge kwaliteitseisen werken zodat de bandbreedte van variaties van hun flitsers kleiner is dan bij andere merken. Dat merk je terug in de kwaliteit van het licht, maar natuurlijk ook in de prijs van de apparatuur.

Een van de betere merken van studioflitsers, Profoto, wordt gebruikt door veel fotografen en videografen. Het staat bekend als een high-end merk, maar vooral bij lagere vermogens gebruikt dit merk iets wat capacitor-dumping wordt genoemd (de energie wordt daarbij deels afgevoerd). Dit beïnvloedt de ontlading en dat kan leiden tot een kleurverschuiving richting warmer licht. Goede lampen dus, maar niet de beste als het gaat om een stabiele kleurtemperatuur.

Nu moet je je natuurlijk wel afvragen waarvoor een flitser wordt gebruikt. Gaat het om productfotografie of reclamewerk waarbij kleurechtheid heel belangrijk is, dan kun je je afvragen of Profoto apparatuur wel het paard moet zijn waar je op moet wedden. Maar gaat het om portretfotografie, dan stel je minder eisen aan de exacte kleurtemperatuur en kun je met Profoto apparatuur prima uit de voeten.

Lampconditie

Er zijn nogal wat redenen waarom de kleurtemperatuur per flitser kan variëren. Na verloop van tijd verandert bijvoorbeeld een lamp. De elektroden slijten en dit beïnvloedt de ontlading. Ook het glas dat gebruikt wordt voor de lampen kan door hitte langzamerhand verkleuren. Een logisch gevolg is dat een oudere flitser een andere tint kan afgeven dan een nieuwe.

Omdat de kleurtemperatuur tevens afhangt van de energie die door de lamp gaat, kunnen condensatoren die niet exact dezelfde spanning leveren de ontlading, en daarmee de kleur van het licht, wijzigen.

Temperatuur flitser

Als een flitser warm wordt, wijzigt de gasdruk en door een gewijzigde gasdruk verandert de kleurtemperatuur. Daarom zullen veel flitsers als ze koud zijn het licht anders kleuren dan wanneer ze warm zijn.

Bij speedlights valt dit vooral op omdat speedlights veel meer last hebben van dit probleem dan grote studioflitsers. Alleen al omdat kleine flitsers over weinig massa beschikken en daardoor een minder efficiënte koeling kennen. Ze warmen sneller op en koelen sneller af.

Studioflitsers beschikken vaak over ventilatoren die aan gaan wanneer de lamp warmer wordt. Daardoor blijft de temperatuur van deze flitsers veel stabieler. Maar er zijn meer verschillen met speedlights.

Speedlights regelen het vermogen door kortere ontladingen (sneller afbreken van de flits), wat een stabiele kleurtemperatuur ook nog eens negatief beïnvloedt. Sommige studioflitsers gebruiken een volledige ontlading en passen de spanning aan, wat veel consistenter is.

Om nog maar te zwijgen van de compactere condensatoren in de speedlights die minder nauwkeurig zijn in de spanningsregeling. Vooral bij snellere reeksen kan de spanning hierdoor fluctueren wat zich uit in kleurverschillen. Dit geldt natuurlijk ook voor studioflitsers als daar minder goede componenten in worden gebruikt.

Kortom

Omdat de betere studioflitsers hoogwaardige xenonlampen met betere tolerantie gebruiken en ook over betere andere componenten zoals goede condensatoren beschikken, leveren ze onderling meer stabiliteit op en zijn ze op dit gebied meestal beter dan speedlights.

Het verschil in kleurtemperatuur van speedlights kan daardoor tussen de 200 en 500 K liggen, bij goede studioflitsers is dat vaak minder dan 50 tot 150 K. Maar ook tussen studioflitsers zien we dus verschillen.

Broncolor versus Profoto

Laten we twee bekende en hoog aangeprezen merken met elkaar op dit gebied vergelijken: Broncolor en Profoto.

Broncolor staat bekend om zijn extreem consistente kleurtemperatuur. Dit komt omdat Broncolor nogal wat technische ontwerpkeuzes heeft gemaakt die verder gaan dan veel andere merken.

Veel merken, waaronder Profoto, regelen het vermogen door de flits vroegtijdig af te breken (capacitor-dumping). Broncolor laat de lamp daarentegen altijd volledig ontladen en regelt het vermogen door de laadspanning van de condensatoren aan te passen. Hierdoor ontstaat bij een flitser van Broncolor een identieke ontlading bij elk vermogen, ook bij lagere instellingen. En dat resulteert in een veel stabielere kleur.

Daarnaast gebruikt Broncolor zeer nauwkeurige spanningsregelaars en condensatoren van topkwaliteit. Hierdoor is de spanning bij elke flits vrijwel exact gelijk, zelfs bij snelle reeksen.

Broncolor voorziet elke flitskop van een UV-gelaagde glazen kap die de flitsbuis beschermt. Deze kap filtert schadelijke UV-straling, wat bijdraagt aan een neutrale kleuremissie rond 5750 K. Dit werkt ook na langdurig gebruik zodat oudere apparaten toch veel beter hun kleurtemperatuur blijven behouden.

Daarnaast heeft Broncolor apparaten zoals haar Scoro E en Siros S flitsers voorzien van de zogenaamde Electronic Color Temperature Control (ECTC). Dit systeem monitort en corrigeert real-time de kleurtemperatuur over het volledige vermogen- en stopbereik. Het gebruik van ECTC garandeert een constante output en voorkomt kleurafwijkingen, ook na intensief gebruik of veroudering van de flitser.

Omdat de lampen en behuizingen van Broncolor zijn ontworpen voor optimale warmteafvoer heeft de temperatuur van de lamp minder invloed op de gasdruk. De behuizing van de Siros is bijvoorbeeld niet van plastic maar van metaal. Dus ook bij langere shoots blijft de kleurtemperatuur heel consistent. Maar dit maakt de lampen wel groot en ook zwaar. Dat is in een studio niet zo’n probleem maar echt minder handig als je veel op locatie moet werken.

Het zal duidelijk zijn dat Broncolor alles heeft ingezet om de kleurtemperatuur van het licht van haar flitsers zo stabiel mogelijk te maken. Profoto heeft zich daar minder op toegelegd door bij het ontwerp andere doelen voor ogen te houden.

Al met al betekenen deze ingebouwde technische oplossingen dat Broncolor flitsers vaak een variatie van minder dan 50 K kennen over het gehele vermogensbereik. En dat is natuurlijk extreem weinig als je dat vergelijkt met de andere merken die toch al snel een drie keer of meer grote variatie kennen. Maar aan voordelen kleven ook nadelen. Denk maar eens aan het gewicht of de prijs van de Broncolor studiolampen.

Reflectoren en diffusors

Het is goed zich te realiseren dat zelfs als we twee identieke lampen hebben, dat dan de vorm van de reflector, de coating en eventueel diffusermateriaal van bijvoorbeeld een softbox effect kunnen hebben op de kleurtemperatuur.

Softboxen hebben diffusors van textiel of kunststof. Deze materialen absorberen en verstrooien niet alleen het licht, maar kunnen er ook een kleurzweem aan toevoegen. Heel hoogwaardige softboxen zijn neutraal, maar ook dan kan er een verschil van tussen de 50 tot 150 graden Kelvin optreden.

Vooral bij softboxen met meerdere lagen wordt dit veroorzaakt. Elke laag kan een deel van het blauwe spectrum absorberen waardoor het licht wat warmer wordt. Ook de binnenkant van de softbox kan effect hebben op de uiteindelijke kleur. Is dit zilver dan wordt het licht koeler en harder gereflecteerd. Is het wit dan wordt het licht warmer en zachter.

Dit is natuurlijk ook bij Broncolor bekend en daarom worden hun reflectoren en softboxen met net zoveel aandacht ontworpen als de studiolampen zelf. Ook dat uit zich vanzelfsprekend in de prijs. Koop je een beaty Dish van Broncolor, kijk dan niet vreemd op als je daarvoor meer dan 850 euro moet betalen. Voor een kleine softbox moet je al snel 350 euro aftikken. Vergelijk dit met beauty dishes en softboxen van bijvoorbeeld Godox waar bedragen van onder de 100 euro voor worden gevraagd.

Beschik je over een Broncolor studioflitser en plaats je daar met een adapter een goedkope softbox of beauty dish op, dan verlies je een deel van de kracht van deze flitsers. Op Broncolor flitsers kun je dus het beste Broncolor diffusors en reflectoren gebruiken wanneer kleurstabiliteit van belang is. Al met al zul je dus diep in de buidel moeten tasten voor een studio gevuld met Broncolor apparatuur.

Waarvoor te kiezen?

De vraag is wat nodig is. Het werk van een fotograaf gaat immers niet alleen over kleurtemperatuur. Het kan ook gaan over mobiliteit of gebruikersgemak. In dit artikel kijken we echter alleen maar dit ene aspect van flitsers.

Broncolor kent bijvoorbeeld geen TTL, waar Profoto wel over beschikt. TTL betekent dat de flitser automatisch de juiste flitskracht berekent op basis van de lichtmeting door de camera. De professionele fotograaf zal dat waarschijnlijk minder snel willen gebruiken omdat hij zelf zal willen bepalen wat er precies gebeurt en dat niet wil overlaten aan de apparatuur. Maar het zit op een Profoto flitser en kan gebruikt worden als dat uitkomt. Bij Broncolor heb je die keuze niet. Dit maakt het werken met Profoto flitsers natuurlijk wel een stuk eenvoudiger.

Broncolor richt zich vooral op studiofotografie en kleurkritisch werk, waar alles handmatig en gecontroleerd gebeurt. Daarom steekt voor dit artikel deze apparatuur er met kop en schouders bovenuit, maar hadden we een ander onderwerp besproken dan had dat net zo goed een ander merk kunnen zijn. Profoto levert dus zeker geen slechte apparatuur, maar apparatuur dat beter geschikt is voor andersoortig werk.

Als je heel kleurkritisch werk moet doen (denk aan productfotografie, mode- of reclamewerk) dan zul je technisch gesproken waarschijnlijk eerder voor Broncolor kiezen. Maar Broncolor is wel een van de duurste, zo niet het duurste merk.

Als je wilt beschikken over een hoge betrouwbaarheid en mobiel wilt zijn, dan is het niet gek om voor Profoto te kiezen. Uitstekende apparatuur voor bijvoorbeeld portretfotografie en locatie-shoots. Hoewel de kleurstabiliteit niet zo goed is als dat van Broncolor, is het ruim voldoende voor de meeste fotografen. Daarnaast is het goedkoper als Broncolor apparatuur en ook eenvoudiger in gebruik.

Amateurfotografie

Ben je hobbyist of semi-pro en moet je op het budget letten, dan is de keuze voor Broncolor of Profoto budgettair gezien misschien niet zo logisch. Een merk als Godox ligt dan meer binnen het bereik en is waarschijnlijk dat waar je dan voor zult gaan. De kleurstabiliteit is redelijk (variaties tot 500 K bij verschillende vermogens) maar de prijs is wel aanzienlijk lager.

Vergelijken we de Broncolor Siros 800 S met de Profoto D2 1000 AirTTL en de Godox AD600Pro II (allemaal studioflitsers met vergelijkbare specs) dan praten we over respectievelijk prijzen zoals 2.500 euro, 2.000 euro en 900 euro. Je hebt dus ongeveer drie Godox flitsers voor een Broncolor studiolamp.

Samenvatting

Broncolor is met haar flitsers ‘heer en meester’ op het gebied van kleurstabiliteit maar ook prijzig in aanschaf en vooral geschikt voor het werken in een studiosetting. Kleurstabiliteit is belangrijk maar de breedte van de acceptabele variatie daarin wordt vooral bepaald door het doel, niet door wat technisch mogelijk is.

Voor werk waarbij kleurgaranties afgegeven moeten worden zoals commerciële mode- en productfotografie is de aanschaf van Broncolor apparatuur het overwegen waard. Voor portretfotografie speelt exacte kleurstabiliteit vaak minder een rol en kunnen andere factoren, zoals mobiliteit of gemak belangrijker zijn.