Een goede portretfoto maken met een enkele flitser is echt goed mogelijk. Met maar een paar tips worden je foto’s een stuk beter en krijg je meer controle. Lees in dit artikel hoe je dat doet.

Flitser van de camera

De techniek zoals beschreven in dit artikel gaat er vanuit dat de flitser niet op de camera bevestigd is, maar zich aan de zijkant van de scene bevindt. Hiervoor is een flitser nodig die je met behulp van een snoertje of draadloos aan kunt sturen. Dit wordt remote flitsen genoemd.

Duur hoeft remote flitsen niet te zijn, maar noodzakelijk is het eigenlijk wel. Een flitser op een camera zorgt immers voor veel minder fraai belichte foto's.

Omgevingslicht uitschakelen

Wil je prettig kunnen werken in een studio-achtige omgeving, dan is het fijn als je de normale verlichting zoals een eventuele TL-verlichting aan kunt laten. Dit zorgt ervoor dat je gemakkelijk kunt blijven scherpstellen en je nek niet breekt over kabels of andere spullen die op de grond liggen.

Maar dit omgevingslicht wil je natuurlijk niet op de foto krijgen. Enerzijds omdat het van een slechte kwaliteit is, maar ook omdat je daar verder niet zoveel over te vertellen hebt. Flitsers kun je helemaal naar believen instellen. Dus alleen dat licht wil je op de foto zien. 

Omdat de lampen van het omgevingslicht over een relatief lage lichtopbrengst beschikken, kun je deze lampen zonder problemen aanlaten als je ervoor zorgt dat de camera niet gevoelig is voor de kleine hoeveelheid licht die zij opleveren.

Stel daarvoor de ISO-waarde van de camera op de native waarde van de camera in (vaak zal dat ISO 100 of 200 zijn). Stel daarna de sluitertijd in op de snelst mogelijke tijd die flitsen nog mogelijk maakt (de zogenaamde Max Flash Sync Speed). Meestal ligt dit rond de 1/200 of 1/250 van een seconde. Test dan bij welk meest open (het kleinste getal) diafragma het beeld zwart blijft wanneer je geen flitser gebruikt.

Doordat je de ISO-waarde en de sluitertijd niet meer zult wijzigen, weet je dat het gevonden diafragma (bijvoorbeeld f/4) de laagste waarde is waarbij het omgevingslicht geen effect heeft op de foto. Alle waarden die daarboven liggen (bijvoorbeeld f/8) zorgen ervoor dat het diafragma kleiner wordt en er dus nog minder licht op de sensor terecht zal komen. Dit soort waarden kunnen dus zonder risico worden gekozen. Zolang je tijdens de shoot maar niet onder de laagste waarde (in dit voorbeeld f/4) komt.

De flitser plaatsen

Nu we het effect van het omgevingslicht teniet hebben gedaan, kunnen we met de flitser aan de slag. Voor portretfoto’s wordt vaak gewerkt met een softbox of een paraplu omdat een flitser zonder een dergelijke light modifier te hard licht afgeeft. Iets wat veel mensen niet zo mooi vinden.

We plaatsen daarom een softbox op onze flitser. Wij hebben een 30 x 120 cm softbox op onze flitser geplaatst. Normaal gesproken gebruik je deze in verticale richting, maar je kunt de softbox meestal gemakkelijk om zijn as draaien zodat hij zich in horizontale richting uitstrekt. Daar kiezen we voor.

Hoe dichter de softbox bij het onderwerp staat, hoe zachter het licht wordt. We zorgen er daarom voor dat de softbox dichtbij ons model staat maar nog wel net buiten het beeld van de camera blijft (zie afb 1).

Door voldoende afstand van de backdrop te houden, (in afb 1 aangeven met pijl A) komt er nagenoeg geen licht op de achtergrond terecht zodat deze zwart blijft. We hebben hier bewust een raster van hout achter geplaatst zodat je dit goed kunt zien als er licht op terecht zou komen. Licht sterft snel af (lees ook het artikel over de omgekeerde kwadratenwet) en daar maken we hier gebruik van.

De camera instellen

De ISO en sluitertijd veranderen we niet meer. We hoeven daarom alleen nog het juiste diafragma te kiezen. De waarde die we selecteren heeft te maken met hoeveel scherptediepte we in de foto willen krijgen, niet met de juiste belichting. De belichting gaan we namelijk met de flitser regelen, niet met de camera.

Toch zijn we niet helemaal vrij in het kiezen van het diafragma. We moeten immers niet onder de f/4 komen om te voorkomen dat het omgevingslicht invloed gaat krijgen op de foto. Daarnaast moeten we bij de keuze voor het diafragma ook rekening houden met de afstand van de camera tot het onderwerp en de gebruikte brandpuntsafstand omdat deze ook invloed uitoefenen op de scherptediepte. Het maken van een aantal testfoto’s is dus zeker geen overbodige luxe.

Nu we dit alles hebben ingesteld

Om met de flitser genoeg, maar niet teveel, licht te produceren voor een goede belichting, stel je de juiste waarde op de flitser in. Om deze waarde te achterhalen gebruik je bij voorkeur een externe lichtmeter. Maar ook als je niet met een dergelijke lichtmeter werkt, gaat het wel lukken. Je zult dan wat moeten experimenteren om de foto goed belicht te krijgen.

Begin in dat geval met weinig licht en voer dat langzaam op terwijl je testfoto’s maakt. De flitser staat dichtbij en hoeft vast niet erg hoog te worden afgesteld. Al snel zul je zien dat je de juiste waarde hebt gevonden. Overigens helpt het enorm wanneer je hierbij tethering gebruikt. Op een beeldscherm zie je dit immers veel beter dan op de achterzijde van de camera. 

De positie en richting

Omdat in onze opstelling het licht van de zijkant komt (de softbox staat vrijwel naast het model), wordt de kant waar de softbox niet staat erg donker (zie afb 2). Dat kun je mooi vinden, maar als je dat hinderlijk vindt, draai je de softbox gewoon een beetje. Zorg er wel voor dat de achterzijde van het hoofd zich op dezelfde lijn bevindt als de rand van de softbox (zie afb 3). Hierdoor valt het licht goed op het onderwerp en niet meer dan nodig op de achtergrond (zie afb 4).

De backdrop zichtbaar

Wil je juist niet dat de achtergrond zwart wordt maar zichtbaar is, plaats het onderwerp en de flitser dan dichtbij de backdrop. De afstand tot de backdrop bepaalt hoeveel licht er op zal komen (zie afb 5).

Ook hier geldt dat het draaien van de flitser een groot effect heeft op hoeveel licht er op de backdrop zal komen te vallen. Je kunt er ook voor kiezen om de achterzijde van het hoofd niet op de lijn te houden van de rand van de softbox, maar bijvoorbeeld in het midden te plaatsen. Hierdoor zal veel meer licht op de backdrop vallen die daardoor beter zichtbaar wordt (zie afb 6).

Een flitser is genoeg

Zoals je in dit artikel hebt kunnen zien, is het goed mogelijk om fraaie portretten te schieten met slechts een enkele flitser. Wil je over meer mogelijkheden beschikken, dan kun met een reflectiescherm gaan werken. Een tweede flitser geeft natuurlijk nog meer mogelijkheden. Hiermee kun je bijvoorbeeld de backdrop afzonderlijk belichten. Fijn, maar nodig is dit dus zeker niet!