Naaktfotografie als model

Naaktfotografie kan een uitdagende bezigheid zijn, maar het beslaat wel een groot gebied van stijlen en kent veel tegenstrijdigheden. Kun, mag of moet je hier wat mee?

Categorieën

Bij artistic nude, of artistieke naaktfotografie, wordt geprobeerd de bewondering van en de fascinatie voor het menselijke lichaam vast te leggen. De sfeer die met behulp van een artistic nude kan worden gecreëerd is onevenaarbaar, maar ook moeilijk.

Deze stijl is bedoeld als kunstvorm en valt daarmee onder de zogenaamde fine art. Wat hierbij veel gedaan wordt is dat het lichaam, voornamelijk door middel van licht, in een zowat onaardse sfeer worden geplaatst. Dit liefst met gebruikmaking van zo weinig mogelijk rekwisieten of kleding waardoor alleen de essentie overblijft. Het gaat bij dit soort foto’s natuurlijk niet om puur bloot. Hier kan men met recht spreken over functioneel naakt: het lichaam als kunstobject en licht om de beoogde sfeer te benadrukken.

Hoewel de sfeer in deze foto's soms naar het romantische of aantrekkelijke neigt, hebben de foto's die men met artistiek naaktfotografie maakt, niet tot doel uitdagend of erotisch te zijn. Veel van deze foto’s zou men eerder met een mysterieuze of afstandelijke uitstraling kunnen omschrijven. Ze geven blijk van de studie en bewondering van het menselijk lichaam en het gaat daarbij niet om de persoonlijkheid die in dit lichaam schuilt gaat. Het streven is dan ook niet om de persoon te portretteren, maar om het lichaam in de gewenste sfeer goed vast te leggen.

Artistic nude is slechts een van de vele stijlen van naaktfotografie. Bij glamourfotografie, waarin soms ook naakt wordt gebruikt, neigt de stijl meer naar een uitdagende kant en wie nog een stapje verder gaat maakt erotische en uiteindelijk zelfs pornografische foto's. Naakt wordt in zoveel stijlen gebruikt, dat je naaktfotografie het beste maar als een verzamelbegrip kunt opvatten.

In hele grove lijnen worden er drie hoofdcategorieën in naaktfotografie onderscheiden: de kunstcategorie, de erotische categorie en de pornografische categorie. Je kunt daarbij niet zeggen dat een bepaalde stijl automatisch in een bepaalde categorie valt. Immers, er bestaan erotische glamourfoto’s en glamourfoto’s die in een andere categorie kunnen komen te vallen.

Naakt en taboes 

De meeste mensen, en daarmee de meeste fotomodellen, hebben geen problemen met naaktfotografie als fenomeen of als iets wat niet interessant genoeg zou zijn om naar te kijken. Toch kunnen modellen er huiverig tegenover staan om daar zelf iets mee te gaan doen. Het lijkt tegelijkertijd iets aantrekkelijks maar ook iets engs te hebben. Praat je er wat langer over, dan blijkt dat veel modellen het wel leuk of interessant vinden, maar dat ze dit toch niet snel uit zichzelf zullen aangeven, laat staan er iets mee zullen doen. Je moet daarvoor blijkbaar eerst over enkele drempels heen zien te stappen.

Rond het thema “naakt” hangen nu eenmaal taboes. Vreemd aan een kant wanneer je bedenkt dat we allemaal een lichaam hebben. En zeker wanneer je ziet wat er allemaal eenvoudig aan naakt beschikbaar is gekomen via media zoals het internet, films en reclames. Maar onze samenleving kijkt voortdurend anders tegen naakt aan waardoor het lastig kan zijn om in te schatten hoe hier het beste mee omgegaan kan worden.

Liepen nog niet zo lang geleden veel vrouwen ongegeneerd topless op het strand en kleden ze zich om in de jongenskleedkamers tijdens het gezamenlijke sporten, nu lijken we aanzienlijk preutser te zijn geworden en doen we dit soort zaken veel minder. Mede gedreven door diverse recente maatschappelijke ontwikkelingen hebben we te maken gekregen met negatieve consequenties, een bepaalde onzekerheid en een zekere schaamte als het om naakt gaat.

Toch werd al ruim voor de Griekse en Romeinse tijd naakt in de kunst als iets normaals en zelfs als iets noodzakelijks beschouwd. Daarbij ging het vaak niet om het naakt zelf, maar waar het symbool voor stond. Er zijn daardoor talloze beeldhouwwerken en schilderijen met naakte vrouwen en mannen gemaakt die in de meest deftige landhuizen, kastelen en de prachtigste musea ter wereld terug te vinden zijn. Lees hierover ook ons artikel over naakt in kunst.

Naakt is minder ongebruikelijk dan misschien wel wordt aangenomen. Ook binnen de wereld van de kunstfotografie is naakt vrij normaal. Dat neemt niet weg dat je er zo maar vanuit kunt gaan dat iedereen dat zo zal vinden. Voor sommige mensen is naakt zelfs aanstootgevend of beledigend.

Al vind je het gebruik van naakt in fotografie misschien zelf prima of heel normaal, je moet er bewust van zijn dat deze opvattingen niet voor iedereen opgaan. Het getuigt van respect als mensen elkaar vrij laten in wat ze vinden, in wat ze willen en wat ze durven.

Consequenties

Het bekende Amerikaans naaktmodel Eleanor Rose, die onder andere aankomende naaktmodellen begeleidt vanuit haar bedrijf, heeft wereldwijd model gestaan voor de meest uiteenlopende fotografen. Zij gaf aan dat in ieder geval voor de USA geldt dat fotografen die zich met naaktfotografie bezig houden worden gezien als kunstenaars terwijl de naaktmodellen worden beschouwd als misleide vrouwen die zichzelf in potentieel gevaarlijke situaties plaatsen. Ze spreekt daarom over een dubbele moraal.

In Nederland geldt dat wanneer een model zich in de kunstcategorie naakt laat fotograferen, dit geen tot nauwelijks negatieve gevolgen voor het model hoeft op te leveren. Sterker nog, het kan leiden tot het predicaat kunstzinnig, zelfbewust of onafhankelijk. Erotische fotografie wordt door veel mensen wel geaccepteerd, mits het "gepast" en "smaakvol" is. Glamourfotografie of suggestieve fotografie kunnen daar goede voorbeelden van zijn.

Maar pornografische fotografie wordt in het algemeen beschouwd als iets dat je “publiekelijk niet doet” en kan, indien dit gepubliceerd wordt, wel degelijk negatieve consequenties hebben. Bijvoorbeeld omdat bepaalde organisaties modellen die op die manier foto's van zich hebben laten maken niet als medewerker aan willen nemen omdat zij “de goede naam” van het bedrijf zouden kunnen aantasten of omdat men meent dat klanten dit soort modellen in de functie als advocaat, accountmanager, adviseur of bankier toch niet echt serieus zouden kunnen nemen.

Voor Nederlandse fotografen is het fotograferen van naakt, in welke categorie dan ook, steeds riskanter geworden. Met name sinds de #MeToo affaire is er een zweem van perversie aan de rol van naaktfotograaf gaan kleven en dat heeft voor een aantal fotograferen negatieve consequenties gehad. Vrouwelijke modellen zouden slachtoffers zijn, mannelijke fotografen de boosdoeners. Om die reden is er ook een zekere angst ontstaan voor naaktfotografie door mannen. Gelukkig zijn er voldoende fotomodellen en fotografen die, geheel ter goeder trouw, gewoon door zijn gegaan met hun werk zonder dat ze zich hierdoor van de wijs lieten brengen.

Ook vanuit feministische hoek worden naaktmodellen soms benaderd en hen verweten dat zij mee zouden werken aan het in standhouden van de traditionele man-vrouw verhoudingen. Eleanor Rose is daar heel duidelijk over. Zij meent dat feminisme vooral inhoudt dat een vrouw over zichzelf zou moeten kunnen beslissen en vindt het dan ook niet gepast dat men vanuit juist het feminisme dat probeert in te perken. Het probleem zou niet het naakt zijn, zo meent zij, maar wat er wel of niet mee gemaakt wordt.

Voor vrouwelijke naaktfotografen en mannelijke naaktmodellen hanteren we in Nederland vreemd genoeg geheel andere normen. Vrouwelijke naaktfotografen zijn per definitie fotografen die zich met kunst bezig houden en mannelijke fotomodellen mogen dezelfde blijk van waardering ontvangen. Ook in Nederland wordt er dus een dubbele moraal op nagehouden.

Moeilijkheid

Misschien is de moeilijkheid van het maken van naaktfotografie wel het kunnen maken van de juiste compositie met bijpassende belichting. Een klein foutje kan een elegante foto tot een ordinaire plaat maken. De fotograaf moet daarom over een gedegen technische kennis beschikken met betrekking tot compositie en belichting. Het model moet goed weten met welke poses wat wordt gesuggereerd. Dit omdat deze zaken bij naaktfotografie vaak veel nauwer komen dan bij bijvoorbeeld modefotografie.

Sommige kenners beweren wel dat het verschil tussen kunst en erotiek de pose is. Het zou er niet om gaan wat er te zien is, het zou gaan om hoe het vertoond wordt. Het is moeilijk om het verschil exact te definiëren, maar gevoelsmatig voelen we dit allemaal best wel goed aan. We weten, zonder kenner te zijn, heel goed wat meer of minder smaakvol is op dit gebied.

Ook het werken met levensechte kleuren moet men tot in de puntjes beheersen. Wordt een rood jasje gefotografeerd, dan zal de kijker niet snel een kleurverschil met de echte kleur kunnen opmerken, maar zodra de huid er minder natuurlijk uitziet, valt dat meteen op. Naaktfotografie wordt daarom zowel op het gebied van compositie als op die van de techniek soms wel door fotografen gebruikt om hun kunnen mee aan te tonen.

Tijdens het maken van naaktfoto’s moet op veel details worden gelet en kan er dus ook veel mis gaan. Alle betrokkenen moeten er dan ook zeker van zijn dat de mislukte foto’s niet gepubliceerd worden. Fotografen kennen geen mislukte foto’s. Zij kennen alleen foto’s die goed zijn en foto’s waar je nog wat van kunt leren. Daarom bewaren ze vaak ook de “mislukte foto’s” als een soort studiemateriaal. Maar bij naaktfotografie kan een foto ‘waar je iets van kunt leren’ als snel een categorieverschuiving doormaken waardoor het vrijgeven daarvan kan leiden tot het verkeerde beeld en een ongewenst imago met alle consequenties van dien. Het weggooien van dergelijke foto’s is daarom vaak wel zo verstandig.

Vooral vrouwen

Traditioneel worden vooral vrouwen naakt gefotografeerd, hoewel er natuurlijk ook “male nudes” bestaan. De meest gehoorde redenen hiervoor worden biologisch onderbouwd. De vrouw zou door de natuur mooi gemaakt zijn om aantrekkelijk gevonden te worden en ze zou hierdoor onder andere mooiere vormen hebben dan mannen. Maar dit soort argumenten zijn cultuur gedreven en op zijn minst gezegd eenvoudig tegen te spreken. Ze bestaan dan ook meer uit beweringen dan uit feiten.

Wat zeker is, is dat in de geschiedenis veel meer mannen dan vrouwen kunst maakten en dat je daarmee de bestaande kunst zou kunnen beschouwen als een voornamelijk mannelijke blik op de wereld en met die dingen verbeeldt die zij graag wilden zien.

Fotografie is ontstaan als een technisch vak waarin in het begin alleen mannen werkzaam waren. Toen naaktfotografie ontstond waren het nog steeds voornamelijk mannen die fotografeerden. Dit zou misschien wel een betere verklaring kunnen zijn waarom er zoveel meer vrouwelijk dan mannelijk naakt in omloop is gebracht.

Wat de echte achterliggende reden ook mag zijn, er werden altijd meer vrouwen dan mannen naakt afgebeeld. Historisch gezien werd het ook altijd meer ‘toegestaan’ dat vrouwen naakt werden afgebeeld dan mannen.

Vrouwen lijken in onze maatschappij minder moeite te hebben met het kijken naar naakte vrouwen, dan mannen naar naakte mannen. Hierdoor is er domweg een bredere acceptatie en een breder publiek voor vrouwelijk naakt. Dit in tegenstelling tot mannelijk naakt waar ook in deze tijd nog steeds minder interesse voor is. Dit is overigens wel eens anders geweest. De oude Grieken hielden bijvoorbeeld veel meer van mannelijke beelden die het ideaalbeeld van de mens representeerden dan beelden van vrouwen die als ‘minder perfect mens’ werden beschouwd.

De eerste keer

Natuurlijk is het de eerste keer naakt gefotografeerd worden vreemd omdat je dit nog nooit eerder hebt gedaan. En dit kan voor iedereen ook weer anders zijn. Sommige modellen en fotografen zijn wel eens bang de eerste keer terwijl het voor anderen onverwachts heel natuurlijk en gemakkelijk aanvoelt. Hoe het ook zij, in een relaxte en professionele sfeer went het snel, al voelt het in het begin misschien erg spannend aan. Al snel zul je het gevoel krijgen alsof het heel normaal is. Na een tijdje wen je er gewoon aan.

Als fotomodel voel je je in het begin waarschijnlijk kwetsbaar als je naakt voor de fotograaf staat. Dat is heel logisch en veel fotografen begrijpen dat natuurlijk ook wel. Wat veel fotomodellen onderschatten is hoe de fotograaf zich voelt. Deze kan zich ook heel ongemakkelijk voelen wanneer hij dit niet gewend is. Door in het begin niet goed te weten waar hij naar kan kijken en niet durft te zeggen wat hij van je verwacht, kan hij zich soms net zo kwetsbaar of onhandig voelen als degene die naakt staat. Maar ook voor hem geldt dat dit na een tijdje vanzelf went. Vaak hebben beiden een korte gewenningsperiode nodig voordat het gemakkelijker verloopt. Gun jezelf en die ander even die tijd.

Hoewel mensen er niet mee te koop lopen, hebben de meeste vrouwen wel eens naakt model voor een ander gestaan. En dat vaak op een erotische of zelfs pornografische manier. Jezelf dat beseffen kan helpen om je relaxter te voelen. Je bent immers niet de eerste of enige die zich naakt laat fotograferen. De meeste mensen om je heen hebben dit ook wel eens gedaan.

Bedenk daarbij dat die mensen meestal model hebben gestaan in situaties met vrienden of bekenden waarbij de onzekerheid over welke stijl foto’s precies gemaakt zouden gaan worden en wat daarmee gedaan zou worden veel groter was als die van jou, als je het professioneel hebt aangepakt.

Er zijn nog een paar dingen die je kunnen helpen om je meer op je gemak te laten voelen. Neem als model bijvoorbeeld een badjas mee die je gemakkelijk aan kunt doen op het moment dat even niet gefotografeerd wordt en kleed je om uit het zicht. Sta ook alleen naakt model bij een fotograaf die je vertrouwt en waarvan je weet wat voor een soort foto’s hij zal gaan maken en wat hij met de foto’s zal doen. Bespreek of het mogelijk is dat je al tijdens de shoot regelmatig kunt zien hoe de foto’s er uit komen te zien. Maar zorg er vooral voor dat er een gedegen voorbereiding heeft plaatsgevonden. Hoe beter je weet wat er gaat gebeuren, hoe meer ontspannen je jezelf zult voelen en hoe minder onverwachtse zaken zullen plaatsvinden.

Voorbereiding

Het is voorafgaande aan het maken van een naaktfoto natuurlijk van belang dat de fotograaf en het fotomodel het eens zijn over de aard en het doel van de te maken naaktfoto’s. Wil men een kunstfoto maken of gaat het om een glamour uitstraling? Gaat het om vormen of om de persoon? Wordt erotiek toegestaan en zo ja hoe? En wat willen en durven het fotomodel en de fotograaf zelf tijdens de shoot?

Veel mensen willen best een keertje naaktfotografie uitproberen. Maar dat is niet zo eenvoudig omdat men vaak moeite ondervindt om aan de juiste modellen of fotografen te komen. Door de eerder genoemde taboes en angsten is het lastig iemand te benaderen buiten de directe kring en als je dat al doet is het vaak toch iemand die je redelijk goed kent, zoals een gezinslid, familielid of een goede bekende.

Hoewel het voor de hand ligt om met dit soort mensen naaktfotografie te verkennen, is het maar de vraag of dit wel zo verstandig is. Door de wederzijdse bekendheid en affectie kan het zo maar gebeuren dat men bepaalde dingen doet die men bij nader inzien liever toch niet had willen doen of kunnen dingen niet gevraagd worden die men wel zou willen vragen. Werken met bekenden kan helpen maar dus ook blokkeren. Daarnaast kan de kwaliteit van het werk tegenvallen door de wederzijdse onervarenheid. Bedenk dus goed of je dit wilt doen en wat dit kan betekenen.

Het is voor fotografen best lastig om naaktmodellen te vinden buiten hun directe omgeving en daarom richten zij zich hiervoor nog wel eens tot Facebook, modellenbureaus of modellenwebsites. De vraag naar de wat betere modellen leidt tot hogere inhuurbedragen waardoor dit buiten het bereik van de amateur fotograaf kan komen te liggen en daarom wordt veel gewerkt met amateur fotomodellen. Niet vreemd dus dat de meeste amateur fotografen die naaktfotografie hebben gedaan, dit met een bekende hebben gedaan of met een amateur fotomodel en dus werkten met onervaren naaktmodellen.

Het werken met meer ervaren en professionele naaktmodellen of, als amateur model, met een ervaren naaktfotograaf, heeft echter wel een aantal belangrijke voordelen die tot uiting komen in het uiteindelijke resultaat. Professionele modellen voelen zich niet snel gegeneerd, kennen veel standaard naaktposes en kunnen die meestal ook lang volhouden. Ervaren fotografen weten beter smaakvolle foto's te maken en kunnen je vaak gemakkelijker op je gemak stellen. Zeker wanneer je als model of als fotograaf voor het eerst naaktfotografie probeert, kan het een voordeel zijn om met een meer ervaren persoon te starten. 

Door te werken met startende naaktmodellen moet de beginnende naaktfotograaf zich realiseren dat het gaat om mensen die waarschijnlijk niet weten wat ze precies moeten doen en zich kwetsbaar opstellen terwijl je als fotograaf ook nog niet zo goed kunt weten hoe je dit moet doen. Een model moet in ieder geval op een goede communicatie kunnen rekenen waarbij een uitstekende voorbereiding, eerlijkheid, respect en vertrouwen absolute vereisten zijn om het tot een goed einde te brengen.

We raden je in ieder geval aan om zowel als fotograaf en als fotomodel voorbeelden van foto’s samen uit te wisselen die je op het internet hebt gevonden. Hiermee kunnen beiden goed aangeven wat men voor ogen heeft. Het is belangrijk om, wanneer de keuzes uiteindelijk gemaakt zijn, zich daar tijdens de shoot ook echt aan te houden. Leg de afspraken over het gebruik van de foto’s vast in een quitclaim en stel, indien dit gewenst is, voor deze foto’s een aparte clausule op waarin je beschrijft hoe beide partijen met deze foto’s om zullen gaan. Doe dit ook als het om vrienden of familie gaat.

Stijlen

We schreven al eerder dat er in hoofdlijnen drie categorieën binnen de naaktfotografie onderscheiden zouden kunnen worden. Er werd ook al gesproken over bepaalde stijlen. Artistic nude is een voorbeeld van een stijl binnen de naaktfotografie omdat naaktfotografie niets anders betekent als het fotograferen van naakt.

Er zijn veel stijlen binnen de naaktfotografie te onderscheiden. Omdat de stijlen onderling sterk kunnen verschillen, zul je als model merken dat de ene stijl misschien prima bij je aansluit terwijl de andere niets voor je hoeft te zijn. Hieronder hebben we een aantal voorbeelden van stijlen beschreven waar naakt in wordt gebruikt of bij kan worden gebruikt.

Glamour foto’s

Bij glamour foto’s gaat het om verleiden. Daar kan, maar hoeft, geen naakt in gebruikt te worden. Het model verleidt de kijker op een glamourfoto. Als fotomodel kijk je daarom meestal in de camera en zoek je oogcontact met de kijker. Deze foto’s gaan vaak niet over diepere emotionele gedachten of belevingen. Je laat juist zien dat je speels bent, vol zelfvertrouwen en extravert. Je wilt jezelf laten zien en doet dat ook. Je straalt aantrekkelijkheid uit.

Naaktportretten

Bij dit type foto wordt vooral “karakter” uitgestraald. Je speelt geen verleidende rol, maar je toont juist moed en kracht door je publiekelijk naakt te laten zien. “De mens zoals hij is”, zo lijken deze naaktfoto’s te roepen.

Mode- en reclamefotografie

In de mode- en reclamefotografie wordt naakt soms gebruikt om iets te kunnen presenteren, bijvoorbeeld om een shampoo mee aan te kunnen prijzen. Bij dergelijke foto’s worden attributen gebruikt die vaak ook het hoofdthema zijn. De fles shampoo die je bijvoorbeeld vasthoudt. Het naakt in deze foto’s wordt vooral gebruikt om een sfeer te creëren. Als model doe je op dergelijke foto’s vaak ‘normaal’, maar dan (deels) naakt. Je doucht bijvoorbeeld of je kleedt je aan. Je kijkt daarbij meestal niet in de camera want dan zou je een interactie met de kijker aan willen gaan en dat doe je onder die omstandigheden niet zo snel.

Erotische foto’s

Als het de bedoeling is om de kijker een sensueel aantrekkelijke persoon te laten zien, dan spreekt men van erotische foto’s. Omdat sensualiteit zo verschillend beleefd wordt, is dit genre fotografie erg breed. Zogenaamde inkijkfoto’s (“downblouse” en “upskirts”) kunnen daarom net zo goed vallen onder erotische fotografie als topless tandenpoetsen of omkleden. Ook bondage foto’s of shibari fotografie kunnen onder deze stijl vallen wanneer het vastgebonden naakte lichaam de sensuele aantrekkelijkheid van het model moet verhogen.

Op erotische foto’s wordt vooral met suggesties gewerkt. Het heeft niet primair tot doel om een seksuele opwinding te creëren, hoewel het dit ook niet schuwt. Het gaat er vooral om een sensueel aantrekkelijke persoon te laten zien. Esthetiek is daarom belangrijker dan seksuele opwinding. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je iets in je mond stopt, zoals een aardbei, wat erg suggestief kan werken. Je kijk verlangend op dit soort foto's en daagt ook uit.

Pornografie

Op pornografische foto’s worden seksuele handelingen getoond. Deze foto’s hebben als doel om seksuele opwinding te creëren. Het fotomodel lijkt op deze foto’s veelal een seksueel actieve persoon te zijn die geïnteresseerd is in, en bezig is, met seks.

Als fotomodel speel je in dit genre dat je een lustobject bent. Je laat je lichaam zien, speelt met jezelf, er wordt met je gespeeld, je speelt met een ander of je bent met iets bezig dat soortgelijke suggesties opwekt.

Verhalende naaktfoto’s

In deze stijl worden foto’s gemaakt die een still uit een film zouden kunnen zijn. Er wordt een moment bevroren van een verhaal. De foto suggereert dat er iets gebeurt waarbij het de bedoeling is dat de kijker er zijn eigen verhaal van maakt. Het zijn dus foto’s die moeten inspireren en de fantasie van de kijker moeten stimuleren.

Als fotomodel moet je weten wat er gebeurt en wie de persoon is die je voorstelt. Het kan zijn dat je jezelf bijvoorbeeld moet verplaatsen in iemand die net onder de douche vandaan is gekomen en door een raam staat te kijken. Ver weg zie je dat zich een atoombompaddenstoel in de lucht aftekent. Je kijkt ontzet en geschrokken, maar ook verbaasd en geïnteresseerd door het raam. Je merkt je eigen naaktheid daarbij niet op. Logisch, want je bent alleen en je staat door de verassing van het moment open en bloot voor het raam. Het naakt helpt in deze foto mee om te laten zien hoe onverwacht de gebeurtenis plaatsvindt, hoe overrompeld, verbaasd en geschrokken de persoon op de foto is.

Romantische naaktfoto’s

Dit type foto straalt genegenheid en romantiek uit en gaat daarmee richting boudoir fotografie. De foto’s wekken emoties op bij de kijker, maar in plaats van seksueel georiënteerd, zijn deze emoties gericht op andere gevoelens zoals geborgenheid, schoonheid of liefde. Je wil het fotomodel als kijker het liefste strelen of beschermen. De gevoelens zijn dus eerder als platonisch liefhebben te omschrijven dan dat ze iets met seks te maken zouden hebben.

Als je naar dit soort foto’s kijkt, voel je als kijker een soort romantische aantrekkelijkheid. Daarom worden deze foto’s vaak gemaakt met zacht licht en weinig harde schaduwen. Als fotomodel straal je rust en vertrouwen uit en ben je meer introvert en teruggetrokken. Door de ogen dicht te doen laat je zien dat je vertrouwen hebt en je geborgen voelt.

Ook in boudoir fotografie kan naakt voorkomen. Bij boudoir fotografie worden fotomodellen meestal in lingerie of nachtkleding gefotografeerd in een slaapkamerachtige setting. De sfeer die boudoir fotografie uitstraalt is die, die ook bij romantische naaktfotografie tot uiting komt. In praktijk kom je dan ook de combinatie regelmatig tegen: boudoir fotografie waar een beetje naakt in is verwerkt door bijvoorbeeld gebruik te maken van doorzichtige kleding of naakt fotografie waarbij lingerie wordt gebruikt. 

Contrasterende naaktfoto’s

Sommige naaktfoto’s zijn bedoeld om je te verbazen. Een scheermesje op een borst of een naakt lichaam omwikkeld met prikkeldraad kunnen daar voorbeelden van zijn. Het contrast tussen de hardheid van het prikkeldraad of de scherpte van het scheermes en de zachtheid en rondingen van het lichaam, wekt een soort verbazing en vaak ook een zekere spanning op. Het gaat om de tegenstelling.

Deze foto’s zijn niet “logisch”, maar toch accepteer je ze als kijker. De kijker ontdekt door deze foto’s dat er mogelijkheden zijn die ontstaan als je op een andere manier naar dingen kijkt of anders met dingen omgaat. Wie langs prikkeldraad loopt, zal zich daar vast en zeker geen naakt bij voorstellen, maar dat kan dus wel. Contrasterende naaktfoto’s laten ons dus zien dat er dingen mogelijk zijn, spanningen zijn die we niet zien of zelf niet bedenken maar wel kunnen aanvoelen.

Het beeld van dit soort foto’s is vaak opzettelijk onwerkelijk en de kijker mag dan ook niet door het fotomodel worden teruggebracht naar het hier-en-nu of de realiteit. Het fotomodel kijkt sereen of afstandelijk, maar kan ook heel emotieloos van uitdrukking zijn. Het fotomodel straalt in ieder geval uit dat zij de situatie waarin ze zich bevindt niet vreemd vindt. Juist dat bepaalt een groot deel van de acceptatie en daarmee van het vreemde effect van de foto.

Artistic Nude

Het doel van artistic nude is het vastleggen van de natuurlijke schoonheid van het menselijk lichaam. Het gaat dus niet om verleiding, noch om erotiek of bijvoorbeeld verlangen. Het gaat puur om het lichaam zelf. De persoonlijkheid van het model speelt in dit soort foto's een ondergeschikte rol en niet zelden wordt het gezicht daarom ook niet mee gefotografeerd. 

Hoewel dit type foto meestal als echte kunst wordt beschouwd, is zij in wezen niet veel anders dan de andere stijlen. Met de naaktheid van het model wordt immers een bepaald gevoel opgewekt, ook als iedere emotie in het werk zelf ontbreekt. Wel is het doel waarmee dit type foto wordt gemaakt anders. En dat kan deze foto's tot echte kunstobjecten maken.

Bodyscape

Bij deze vorm van fotografie wordt het lichaam als een landschap gefotografeerd. Het lijnenspel is daarom belangrijker dan de details en vaak zie je dan ook dat het meeste niet te zien is.

Bodyscapes worden wel beschouwd als onderdeel van artistic nude fotografie. Als low key foto genomen spelen zwart, donker of duisternis in de bodyscape fotografie een belangrijke rol. Bodyscape foto’s worden niet zelden in zwart-wit of in een monochrome kleur nabewerkt en worden wel beschouwd als de meest kunstzinnige foto’s binnen de naaktfotografie, hoewel de echte abstracte kunst dat natuurlijk altijd zal kunnen overtreffen. 

Abstracte kunst

Naakt wordt ook gebruikt in abstracte kunst. Vaak heeft het daar vooral een symbolische waarde. Het kan staan voor de mensheid, voor puurheid of een ander begrip. Bij dit soort werk gaat het al helemaal niet meer om de persoon en vaak zelfs niet eens meer om het lichaam van het model. De symboliek is belangrijker dan het beeld geworden.

Wat is moeilijker?

Er wordt soms gesteld dat een goede romantische naaktfoto niet zo moeilijk te maken zou zijn als een goede bodyscape foto. Maar men zou ook kunnen stellen dat dit juist moeilijker is omdat er al zoveel boudoirachtige foto’s bestaan en het daarom dus lastiger wordt om nog iets te maken wat daar nog iets aan toevoegt.

Maar het is vreemd om te praten over moeilijker of gemakkelijker. Het lijkt dan immers alsof er een soort wedstrijd tussen zou bestaan. Iedere fotografiestijl heeft nu eenmaal zijn eigen uitdagingen, en dit zowel voor het fotomodel als voor de fotograaf.

Doen of niet?

Eleanor Rose garandeert dat je het als fotomodel geweldig zult vinden wanneer je het doet, maar dat je dit toch alleen maar moet doen wanneer je om kunt gaan met het stigma dat het heeft gekregen. Door het wel te doen kom je volgens haar voor jezelf op, toon je zelfvertrouwen en zelfbewustzijn, dwing je respect af en laat je zien dat je zelf beslissingen neemt en dat je ze niet voor je laat nemen.

Als fotograaf horen wij regelmatig van naaktmodellen dat zij een lange tijd niet in hun naaste omgeving hebben verteld dat ze ook dit werk deden. Meer uit angst voor de reacties van de omgeving dan uit schaamte voor zichzelf. Soms blijft het daar ook bij. Deze foto’s worden dan nooit publiekelijk gepubliceerd en zijn alleen voor eigen gebruik bestemd of worden gepubliceerd zonder dat ze er herkenbaar op staan. Maar na verloop van tijd zijn sommige modellen zo trots geworden op hun foto’s dat ze meenden het toch te moeten laten zien. Een soort “mini uit de kast komen” dus.

Juist deze modellen vertelden ons dat de eerste reacties van mensen vaak verrast en opvallend positief waren. Dat men het prachtige foto’s vond, maar dat men zich tegelijkertijd wel afvroeg of het wel veilig was om dit werk te doen en soms zelfs vroegen ze wat voor een relatie ze hadden met de fotograaf. Dat naaktheid niet gelijk is aan toestemming geven voor andere zaken, is voor een aantal mensen blijkbaar niet helemaal helder. Het is een uitdaging om mensen te laten inzien dat die vraag allerlei inherente veronderstellingen herbergt en dat dit meer over henzelf zegt, dan over het model of de fotograaf.

Hoewel men in het algemeen vindt dat ieder persoon zijn eigen beslissingen mag nemen, blijkt dat niet altijd uit de reacties. Maar als we echt vinden dat ieder mens het recht heeft om te doen wat hij of zij wil met hun leven en met zichzelf, vanwaar dan dit soort reacties? En als we dat vinden, waarom zouden we er dan ook niet naar gaan leven?

Naaktmodellen laten zien dat je trots mag zijn op wie je bent. Welke kleur, gender, vorm of lengte je ook hebt of wat je afkomst ook mag zijn. Zij tonen de wereld dat mensen mooi kunnen zijn, hoe ze er ook uitzien en waar ze ook vandaan komen. Hierdoor vertellen ze expliciet dat er een plaats is voor iedereen.

 

Afb 1: Een voorbeeld van een artistic nude foto
Afb 2: Ook in glamour fotografie wordt regelmatig naakt gebruikt
Afb 3: Naakt in kunst is een vrij normaal fenomeen
Afb 4: Er wordt aanzienlijk minder mannelijk dan vrouwelijk naakt gemaakt
Afb 5: Bij bodyscape fotografie wordt het lichaam als een landschap gefotografeerd
Afb 6: Erotische fotografie is vooral heel suggestief van aard
Afb 7: Met contrasterende naaktfoto's ontstaat er een soort onwerkelijke spanning
Afb 8: Verhalende naaktfotografie laat een gebeurtenis uit een verhaal zien
Afb 9: Naakt in abstracte kunst werkt vooral symbolisch