Uitgangspunten modellenwerk

Wanneer fotomodellen gefotografeerd worden, of je nu fotograaf of fotomodel bent, dan zou je een paar zaken altijd moeten weten. In dit artikel zullen we er daar een paar van behandelen.

Vertrouwen is goed, afspraken beter

Tussen de fotograaf en het fotomodel moet een zeker zakelijk vertrouwen bestaan. Dat zakelijke vertrouwen is vaak gebaseerd op verschillende ingrediënten:

  1. Wederzijdse duidelijkheid en gezamenlijke toestemming over de te maken foto’s
  2. Doel en daarmee mogelijke verspreiding van de foto’s
  3. Rechten die gelden op de foto’s

Net als kunstenaars in de renaissance vaak gebruik maakten van familieleden en vrienden om aan modellen te komen, doen amateur fotografen dat heden ten dage nog steeds met hun bekenden. Daar is helemaal niets mis mee en het vertrouwen tussen deze mensen kent dan ook vaak een bredere basis dan die van het fotograferen alleen waardoor dit gemakkelijker wordt. Vergeet echter nooit dat, hoe goed een relatie vandaag ook is, hij morgen helaas anders kan zijn. Een klein verschil van mening kan soms oplopen tot een torenhoge ruzie. Ook kunnen meningen en inzichten in de loop van de tijd veranderen. Goede afspraken zijn daarom, ook met bekenden, van belang. Al was het maar om vervelende misverstanden achteraf te voorkomen.

Vertrouwen komt nu eenmaal te voet en vertrekt te paard. Laat daarom als fotograaf en als fotomodel zien dat je dat vertrouwen waard bent. Maak afspraken en houd je daar ook aan. Het is niet netjes om ergens eerst toestemming voor te geven, en die later weer in te trekken. Ook past het niet om foto's te publiceren of te laten zien aan derden, waarvan je eerst hebt gezegd dat je dit niet zou doen.

Het is mogelijk om deze afspraken schriftelijk vast te leggen, ook als amateur fotograaf en amateur fotomodel. Op het internet staan voldoende gratis voorbeelden van dergelijke contracten. We raden je aan om dit te doen, zeker als fotomodel. Dit komt omdat je zonder dergelijke afspraken als fotomodel waarschijnlijk veel minder rechten hebt dan de fotograaf op het gebruik en de verspreiding van de gemaakte foto’s. Ga er als vuistregel maar vanuit dat jij geen rechten hebt, en de fotograaf alle rechten. Dat zegt genoeg. 

Lees in dit kader ook nog even dit artikel over zogenaamde quitclaims die veel binnen de wereld van de fotografie worden gebruikt om dergelijke afspraken vast te leggen en over het zogenaamde portretrecht. Omdat fotografen hun werk soms leveren aan derden op basis van een licentieovereenkomst, kan dat ook interessant voor je zijn om even door te nemen.

Gedragscode hanteren

Er worden allerlei soorten foto's gemaakt. Sommige fotografen hebben zich gespecialiseerd in glamour fotografie of portretfotografie, andere fotografen werken breder en begeven zich op meerdere gebieden. Wat voor een soort foto's er dan ook gemaakt worden en onder wat voor een soort omstandigheid dan ook, de betrokken personen, vaak de fotograaf en het fotomodel, zouden zich altijd veilig en beschermd moeten kunnen voelen en dat ook daadwerkelijk moeten zijn.

Dit uitgangspunt betekent dat er nagedacht moet worden over de praktische veiligheid, zoals de afwezigheid van onveilige stroomkabels, geen dingen waar je onnodig over zou kunnen struikelen en het gebruik van veilige stellages als die nodig zijn. Maar ook over zaken als een afzonderlijke ruimte waarin omgekleed zou kunnen worden, de aanwezigheid van een toilet en de mogelijkheid om begeleiding mee te kunnen nemen.

Niemand zou gedwongen mogen worden om iets te doen of om aan iets mee te werken wat ze niet zouden willen. Mensen zouden niet voor het blok gezet mogen worden en niet mogen worden overvallen of worden gedwongen om snel beslissingen te nemen. Al dit soort zaken vallen nu eenmaal onder de normale gedragscode die altijd gehanteerd zou moeten worden, dus ook tijdens het fotograferen. 

Als je afhankelijk bent van een andere partij, omdat je bijvoorbeeld aan de slag gaat in de studio van een ander, zorg er dan voor dat je weet waar je naar toe gaat en laat dit ook anderen weten. Daar aangekomen houd je altijd het recht om iets niet te doen of om ergens niet aan mee te werken. Maak gebruik van dit recht als je denkt dat nodig te hebben.

Omdat dit soort zaken gelukkig veel vaker goed dan verkeerd gaan, wil dat nog niet zeggen dat je er geen of maar geringe aandacht voor moet hebben. Iedere keer dat er iets mis gaat, is nu eenmaal een keer teveel en dat moeten we met z'n allen proberen te voorkomen. Dat dit verder reikt dan alleen dat wat in de studio of op de set plaatsvindt, lijkt ons evident. Er moet ook gekeken worden naar hoe mensen naar de plaats van het fotograferen toe komen en hoe ze daarvan weer zullen vertrekken. Ook past het niet om bijvoorbeeld ongevraagd contactgegevens uit te wisselen. 

Omdat hier meer zaken bij komen kijken dan misschien verwacht, is het goed hier voor te gaan zitten en gedegen aandacht aan te schenken. De kernvraag die hierbij beantwoord moet worden is wat er redelijkerwijs gedaan kan worden om het werk voor iedereen zo plezierig en veilig mogelijk te maken. Hier over nadenken is een verantwoordelijkheid die bij alle betrokken mensen ligt. 

Werk van anderen als inspiratiebron

We beschreven het al vaker: een goede bron voor inspiratie kan het werk van andere fotografen zijn. Zoek daarom regelmatig op het internet naar foto’s die je mooi vindt, verzamel ze en achterhaal hoe je die zelf zou willen maken. Maar vergeet nooit dat je wel moet blijven proberen je eigen “ding” in die foto te verwerken. Maak de foto dus niet na, maar laat je er door inspireren. Hij vormt, als het goed is, het uitgangspunt voor iets nieuws.

Kijk niet alleen naar foto’s van hedendaagse fotografen, maar strek je onderzoek ook uit naar bijvoorbeeld schilderijen uit de achttiende eeuw of naar de Romeinse beeldhouwkunst. Waarom bestaan die beelden na eeuwen nog steeds, denk je? Juist, het zijn blijkbaar sterke beelden. Vraag je dus af, wat is er sterk aan? Wat drukken ze uit? Hoe zou je dat zelf willen en kunnen uitdrukken?

Eigen creativiteit wint

Natuurlijk kun je ook worden getriggerd door iets heel anders. Je loopt op straat en ziet een hond in een steegje op de grond liggen. Dat kan een aanleiding vormen voor een surrealistische foto waarbij een fotomodel, met modder besmeurd, in de modder ligt op een grasveld.

Een artikel in de krant over de dood van een van de trap gevallen alcoholist, kan aanleiding vormen tot een foto gemaakt in een gang van een zittende dronken vrouw, die nog net thuis kon komen, met de fles aan haar mond. Hoe het ook zij, een goede foto komt altijd tot stand in combinatie met je eigen creativiteit.

Kun je alleen het werk van anderen namaken, bedenk dan dat dat werk er al is. Stop er dan mee. Je bent dan immers niet veel meer dan (waarschijnlijk) een slechte kopie van een ander. Maar kun je er wel iets aan toevoegen, dan start daar je carrière als unieke persoonlijkheid binnen de fotografie!

Fotografen zijn niet altijd uit om alleen dingen vast te leggen die ze leuk of mooi vinden om te zien. Sommige fotografen maken foto's om een verhaal te vertellen of om een emotie op te roepen. Ze kunnen ook iets maken om aandacht ergens voor te vragen. Dat hoeft natuurlijk niet altijd mooi of leuk te zijn.

De fotograaf en het fotomodel moeten zich in dergelijke situaties afvragen welke emotie ze proberen op te roepen en dus wat ze eigenlijk proberen te laten zien. Je “verkoopt” iets met een foto. De antwoorden op de vragen die daaruit voortvloeien worden door de fotograaf en het fotomodel samen ingevuld en bepalen de uiteindelijke foto: 

  1. Welke pose hoort daarbij?
  2. Welke gezichtsuitdrukking hoort daarbij?
  3. Welke kleding, make-up, kleding, etc. hoort daarbij?
  4. Welke andere attributen moeten daarbij gefotografeerd worden?
  5. Welke achtergrond hoort daarbij?
  6. Welke scherptediepte hoort daarbij?
  7. Welke belichting hoort daarbij?
  8. Etc.

Visualiseren

Wanneer je een foto maakt, zowel als fotograaf en als fotomodel, dan is het verstandig om de foto vooraf als het ware in gedachten al te nemen. Schep een beeld van het eindresultaat in je hoofd voordat je de foto maakt. De fotograaf weet daardoor beter de belichting in te stellen of het juiste objectief te kiezen. Het fotomodel kan daardoor de juiste pose aannemen en de gewenste emotie laten zien.

Je kunt samen de foto vooraf bespreken en zelfs op papier de scene schetsen en aangeven van waar tot waar het kader van de foto loopt. Je weet daardoor beter wat de bedoeling is en hoe het er ongeveer uit komt te zien.