Met een paar fotografiestudenten doken we de studio in om de basisbeginselen van productfotografie van glas te bestuderen. Handig voor iedereen om te weten!
Productfotografie
Wanneer je als productfotograaf aan het werk bent, voer je vaak activiteiten uit voor de totstandkoming van een reclamecampagne, een webshop of bijvoorbeeld een brochure. Maar dezelfde vaardigheden kun je natuurlijk net zo goed gebruiken voor het vastleggen van familie-erfstukken of belangrijke sieraden.
In feite komt het meestal neer op het fotograferen van producten op een dusdanige aantrekkelijke manier dat ze of meer verkocht worden, of, doordat ze heel duidelijk worden gefotografeerd, beter gebruikt kunnen worden.
Strenge eisen
Waar goede productfoto’s vrijwel altijd aan voldoen is dat ze bestaan uit kwalitatief goede foto’s die scherp zijn op de juiste plekken en voorzien zijn van een goede belichting. Daarnaast heeft dit vakgebied misschien nog wel meer met styling dan met fotograferen te maken.
Vaak wordt gekozen voor een egale achtergrond zodat het product in bijvoorbeeld Photoshop goed vrij gemaakt kan worden van die achtergrond. Door gebruik te maken van lichttenten of opnametafels, maak je het jezelf wat gemakkelijker om dat soort foto’s te maken. Een opnametafel is bijvoorbeeld voorzien van een achtergrond die vanaf de ondergrond naadloos (vaak gebogen) doorloopt in de achterwand. Niet zelden wordt daar acryl voor gebruikt dat doorschijnend wit is, hoewel er ook varianten zijn met een zwart blad.
Glas fotograferen
Glas komt, in heel verschillende vormen, in veel productfoto’s terug. Soms als verpakking, maar dat kan ook als prop worden gebruikt. Wil je glas fotograferen, dan loop je echter snel tegen allerlei problemen op. De reden daarvan is eenvoudig: glas is transparant, het laat dus het licht door en het reflecteert sterk. En dat heeft nogal wat consequenties.
Daarom gaan we dit keer kijken hoe dit werkt en wat je daarmee kunt doen.
Onze opstelling
Wij hebben een opnametafel met een wit blad genomen en daar twee eenvoudige wijnglazen met wat water op geplaatst. Boven de glazen hangt een lamp met een daarop bevestigde softbox en er is een zelfde soort lamp aan de linkerzijde van de glazen geplaatst. Afb 1 toont een model van deze opstelling.
Nu vragen we een student een foto van de glazen te maken op gevoel. Dat wil zeggen dat hij het licht niet mag meten maar dat hij proefondervindelijk een foto zou moeten maken en op zijn gevoel moet beoordelen of de belichting goed is. Daarvoor werkt hij tethered. Hij kan de foto voor dit experiment dus groot op een monitor naast zich zien zodat hij deze beter kan beoordelen.
Na een aantal foto’s weet hij het zeker: hij laat ons vol trots de foto zien zoals getoond in afb 2. En inderdaad, zo te zien ziet het wel aardig uit. Maar als we wat beter kijken dan vallen een paar dingen op. Wij zullen in dit artikel vooral op een ding letten: de belichting.
Niet echt wit
De omgeving waarin de glazen staan kunnen we niet echt wit noemen. In het midden van de foto meten we bijvoorbeeld een RGB-waarde van (242,242,242). De HSB-waarde geeft een Brightness van 95% op die plek. Omdat echt wit (255,255,255) is, liggen deze waarden daar nog wel een behoorlijk stukje vanaf. Te ver om nog wit te mogen noemen.
Wat je graag zou zien, zouden waarden zijn van net iets onder de 255, bijvoorbeeld (252,253,252). Een dergelijke RGB-waarde bevindt zich immers heel dichtbij de (255,255,255) en mag je dus als wit beschouwen.
Maar als je een waarde hebt van (255,255,255) dan moet je argwanend worden. Immers, hier zou goed sprake kunnen zijn van clipping en dat verminderd de kwaliteit van de foto. Door de diffractie (wat dan sterker optreedt) wordt de foto immers minder scherp. De kans dat je exact drie maal op 255 uitkomt is bijzonder klein en daarom is het goed te streven naar een waarde daar vlak onder, dus tussen de 250 en 255 in.
Een goede belichting
Nu we hem dit hebben laten zien, vragen we hem het licht net zolang op te hogen totdat we wel de juiste waarden krijgen. Dat doet hij en hij laat ons de foto van afb 3 zien. En inderdaad, wanneer we nu een aantal punten meten, zoals die in het midden van de foto, dan zien we RGB-waarden als (251,250,252) terug en de HSB-waarde laat een Brightness van 99% zien.
Helemaal goed zul je denken, maar nu blijkt dat dat het glaswerk zowat verdwenen is als sneeuw voor de zon. Misschien wel goed belicht dus, maar waarom houden we hier dan geen glas meer over? Is het toch overbelicht?
Laten we onszelf proberen te bewijzen dat de belichting echt wel goed is voordat we verder gaan. We plaatsen hiervoor een zaklamp in de scene en maken even een foto met dezelfde instellingen. Hierdoor ontstaat afb 4. Dus ja, we kunnen niet anders dan concluderen dat de belichting inderdaad toch wel goed is. Wat is er dan met het glas aan de hand?
Glas is glas
Het is een stuk eenvoudiger om een zaklamp op een witte achtergrond te fotograferen dan een glazen voorwerp. De reden hiervan is dat glas het licht nagenoeg geheel doorlaat en op plaatsen dat het dat niet doet, het licht breekt of reflecteert in de kleur wit. Dus in de kleur van de omgeving. De zaklamp doet dat niet.
De reden dat we het glas niet goed zien in afb 3 heeft dus niet te maken met een onjuiste belichting, maar met de transparantie van het glas en de wijze waarop glas het licht breekt en reflecteert.
De ‘gevoelsmatige juiste foto’ van afb 2 is te donker en daarop zien we het glas wel. Nu zou je kunnen denken dat we dan ook het glas niet goed zouden moeten zien, maar het glas wordt beter zichtbaar wanneer de omgeving donkerder wordt zoals te zien is op die foto. Dit komt omdat het verschil tussen de kleuren van het licht van het glas en de achtergrond groter wordt. Het contrast neemt dus toe.
Het contrast in de foto verandert bij lagere lichtopbrengsten als het gaat om transparante objecten. Bij onderbelichting worden de lichte randen van het glas waar het licht gebroken wordt of juist gereflecteerd duidelijker zichtbaar omdat de achtergrond donkerder is geworden en deze plekken in het glas wit blijven. En juist waar het glas elementen van de omgeving reflecteert, wordt het donkerder omdat die omgeving die gereflecteerd donkerder is geworden.
Eenvoudig gesteld: glas in een witte omgeving reflecteert wit en omdat alles daar omheen ook wit is valt dit tegen elkaar weg. Het glas verdwijnt. Glas in een meer donkere omgeving reflecteert deze donkere omgeving (zodat het glas daar donkerder wordt) terwijl het ook lichte plekken kent. Het verschil tussen beide delen in het glas maakt dat het glas beter zichtbaar wordt.
Donkere omgeving
Wanneer we onze opstelling veranderen en een softbox recht achter een gewone tafel plaatsen richting de camera en de glazen op een stuk zwart acryl plaatsen (zie afb 5) dan ontstaat een nieuwe situatie.
Er komt veel wit licht van achteren dat zo sterk is dat zelfs de zwarte acrylplaat lichtgrijs lijkt te zijn. Dit komt niet omdat er sprake zou zijn van overbelichting maar omdat deze plaat het licht reflecteert. Het witte licht dat daarop valt wordt dus gereflecteerd richting de camera en daardoor lijkt de plaat lichtgrijs te zijn (zie afb 6). Wat we ook zien is dat dezelfde acrylplaat zorgt voor een prachtige scherpe reflectie van de glazen die op de plaat staan.
Op sommige plekken zien we het glas nauwelijks om de inmiddels bekende reden: wit op wit. Op andere plekken zien we wel duidelijke contouren, zoals in de voeten van de glazen. Daarin wordt de omgeving gereflecteerd. Die omgeving bestaat niet alleen uit de zwarte acrylplaat, maar ook uit de naad tussen de softbox en de tafel aan het einde van de tafel.
Nu vragen we een andere student om een stuk zwart karton tegen de softbox achter de glazen te houden. Door deze flag kan er geen licht meer van recht achter de glazen door de glazen komen. Het enige licht dat de glazen raakt komt van de zijkanten. Het zwarte stuk karton is namelijk iets kleiner dan de breedte van de softbox. Hierdoor blijven er aan de zijkanten twee balken licht over en het is juist dat licht dat de glazen vanaf de zijkanten raakt.
Nu lijkt er iets magisch te gebeuren (zie afb 7). De glazen laten zich in al hun detail zien. In ons geval is dat niet zo gunstig, we zien nu ook de kalkresten in het glas en wat vingerafdrukken en handvegen op het glas. Dat alles wordt zichtbaar doordat we het licht nu zoveel beter door het glas heen leiden.
Niet gek dus om te horen dat productfotografen soms met katoenen handschoenen werken en af en toe meer tijd nodig hebben om het glas binnen de scene helemaal goed met alcohol schoon te poetsen dan dat ze bezig zijn met het maken van de foto zelf.
Kleur toevoegen
Zo’n foto met zulke eenvoudige vieze glazen levert natuurlijk niet het meest interessantste onderwerp op, maar ze zijn wel perfect om deze techniek mee onder de knie te krijgen. Toch jeukt het een beetje vinden wij. En daarom besluit een studente daar iets aan te veranderen. Ze plaats een aardbei in een van de glazen om wat kleur in de foto te krijgen.
En we moeten toegeven dat dit kleine element (zie afb 8) toch net nog wat extra’s heeft meegegeven. Zo simpel kunnen sommige dingen zijn!